Pobierz e-pity 2018

Darmowy podręcznik MEN „nasz elementarz” nieodpłatnym przychodem szkoły i rodziców?

Piotr Szulczewski 26.08.2014 09:00 (aktualizacja: )

Do 22 sierpnia do wszystkich szkół w Polsce trafić miała pierwsza część „Naszego elementarza”, czyli propozycja nieodpłatnego systemu podręczników oferowanych uczniom przez MEN. Propozycja na rok szkolny 2014/2015 i lata następne oparta jest o podręcznik „nasz elementarz” oraz zakupy innych pomocy dydaktycznych, dokonywane przez szkoły z dotacji celowej. Książki dla pierwszoklasistów nie będą im oddawane na własność, a jedynie wypożyczane z obowiązkiem ich zwrotu w stanie niepogorszonym.

W ramach przekazanej dotacji celowej szkoły otrzymają natomiast środki na zakup podręcznika lub materiału edukacyjnego do nauki jednego języka obcego nowożytnego (obowiązkowego) – w kwocie 25 zł na ucznia oraz materiałów ćwiczeniowych do edukacji wczesnoszkolnej – w kwocie 50 zł na ucznia.

Darmowy elementarz MEN
Źródło: Thinkstock

 

Umowa z rodzicem – przychód opodatkowany czy zwolnienie z podatku?

Materiały oraz podręczniki będą przekazywane nieodpłatnie na podstawie ich wypożyczenia. W praktyce mówić należy o umowie pożyczki, depozytu nieprawidłowego lub użyczenia. Po zakończeniu roku książki trafią ponownie do szkoły, celem ich wykorzystania przez kolejne dzieci.

Ze względu na to, że osoby, które nie ukończyły lat trzynastu nie mają zdolności do czynności prawnych, umowa pożyczki musi zostać zawarta między szkołą a rodzicami, którzy działają w imieniu i na rachunek swoich pociech.

Ministerstwo Finansów wartość świadczeń z tytułu nieodpłatnego udostępniania podręczników powinna zwolnić z podatku, niemniej na chwilę obecną nie wydano jeszcze aktu prawnego regulującego takie zwolnienie. Obecnie korzysta z niego jedynie wartość podręczników przekazywanych uczniom w ramach programu wyprawki szkolnej (dla rodzin uboższych). Zgodnie z art. 21 ust 1 pkt 40 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z podatku dochodowego zwolnione są świadczenia pomocy materialnej dla uczniów pochodzące z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz ze środków własnych szkół i uczelni - przyznane na podstawie przepisów o systemie oświaty. Zasady pomocy materialnej reguluje rozdział 8a tej ustawy, tymczasem zasady nieodpłatnego pożyczania – art. 22ak, znajdujący się w rozdziale 3.

Ministerstwo Edukacji Narodowej, na pytanie redakcji PIT.pl o opodatkowanie świadczenia odpowiedziało: „Nie (nie będą opodatkowane - przyp. red.), podręczniki nie są przekazywane rodzicom na własność, tylko wypożyczane uczniom z obowiązkiem zwrotu”.

Przypominamy, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT przychodami jest m.in. wartość nieodpłatnych świadczeń. Ich wartość pieniężną ustala się na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Wydaje się zatem, że występuje obecnie luka prawna, która powinna być jak najszybciej wyeliminowana.

Z drugiej jednak strony przekazanie do używania podręczników stanowi metodę realizacji obowiązku nauki (kształcenia obowiązkowego, obowiązku administracyjnego) nałożonego na dziecko. Patrząc na przekazanie książek wyłącznie jako na metodę realizacji obowiązku edukacji przepis zwalniający będzie zbędny. Nie zmienia to jednak faktu, że przekazanie wyprawek jako pomocy materialnej dla osób uboższych zostało objęte konkretnym zwolnieniem z podatku, a przekazanie podręczników wszystkim dzieciom takim przepisem nie jest regulowane.

Czy zatem rodzice będą musieli rozliczać wartość podręczników MEN w zeznaniu rocznym? Wydaje się, że nie, niemniej na działania rządowe zwalniające ich z tego obowiązku będzie trzeba prawdopodobnie czekać do ostatniej chwili.

Piotr Szulczewski,
PIT.pl