Pobierz e-pity 2018

Co grozi podatnikowi za niezłożenie deklaracji podatkowej w terminie?

07.05.2014 09:00 (aktualizacja: )

W ubiegłym tygodniu upłynął termin do złożenia deklaracji podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych. Co roku zdarzają się jednak podatnicy, który nie zdążyli w terminie do 30 kwietnia rozliczyć się z fiskusem. W takiej sytuacji mogą oni spotkać się z sankcjami przewidzianymi w Kodeksie karnym skarbowym.

Polski system podatkowy oparty jest na zasadzie samoobliczania podatku. Oznacza to, że podmioty na których ciąży obowiązek zapłaty podatku same musza obliczyć jego wysokość oraz dokonać wpłaty w wyznaczonym terminie. Podmioty te zobowiązane są ponadto najczęściej do zadeklarowania kwot podatku podlegających wpłacie. W tym celu podatnicy obowiązani są do składania deklaracji podatkowych. Przykładem takiej deklaracji, do składania której obowiązani są podatnicy jest, w podatku dochodowym, roczne zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty), tj. PIT-36, PIT-37.

Ustawodawca przewidział terminy, z zachowaniem których deklaracje powinny zostać złożone. Niedochowanie tych terminów spotkać się może z sankcjami nakładanymi na podatników, które mają na celu zdyscyplinowanie ich do przestrzegania ustawowo wyznaczonych terminów.

Podstawową dolegliwością, z jaką mogą się spotkać podatnicy, którzy nieterminowo składają deklaracje, jest kara grzywny wymierzana na podstawie przepisów kodeksu karnego skarbowego (dalej: KKS). Wysokość kary za niezłożenie deklaracji można rozpatrywać w kontekście dwóch odmiennych sytuacji.

Z pierwszą sytuacją będziemy mieli do czynienia, gdy podatnik, uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji i w ten sposób naraża podatek na uszczuplenie. Kara za ten czyn zabroniony wymierzana jest, w zależności od wysokości kwoty podatku narażonego na uszczuplenie i będzie rozpatrywana w kategoriach przestępstwa lub wykroczenia skarbowego.

Drugim rodzajem sytuacji jest uchylanie się od opodatkowania poprzez np. niezgłoszenie do opodatkowania prowadzonej działalności. Za taki czyn przewidziana jest nawet kara pozbawienia wolności, a postępowanie takie stanowi uchylanie się od podatku, gdy podatnik miał obowiązek ujawnienia przedmiotu podatku poprzez złożenie deklaracji.

Zgodnie z KKS karze grzywny za wykroczenie skarbowe podlega także ten podatnik, który mimo ujawnienia przedmiotu lub podstawy opodatkowania nie składa w terminie organowi podatkowemu lub płatnikowi deklaracji lub oświadczenia.

Należy także pamiętać, że niezłożenie deklaracji i niewpłacenie podatku wiąże się również z naliczaniem odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych.

Kalkulator odsetek podatkowych

Odsetki naliczane są od pierwszego dnia po upływie terminu płatności zobowiązania, aż do dnia zapłaty.

O ile nie ma sposobu od uniknięcia naliczania odsetek za zwłokę to istnieje jednak sposób na uniknięcie odpowiedzialności karnej skarbowej. Można to zrobić np. poprzez złożenie tzw. „czynnego żalu”, który uregulowany został w art. 16 KKS.

Instytucja ta polega na tym, że jeżeli osoba, która popełniła przestępstwo lub wykroczenie skarbowe zawiadomi o tym fakcie odpowiedni organ zanim ten się o tym dowiedział i wpłaci należność publicznoprawną to co do zasady (z wyjątkami przewidzianymi w ustawie) nie podlega karze.

Należy jednak pamiętać, że „czynny żal” dopuszczalny jest jedynie gdy podatnik zapłaci w całości uszczuploną należność publicznoprawną wraz z odsetkami za zwłokę.

Złożenie „czynnego żalu” będzie jednak bezskuteczne:

  • w czasie kiedy organ ścigania miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego,
  • po rozpoczęciu przez organ ścigania czynności służbowej, w szczególności przeszukania, czynności sprawdzającej lub kontroli zmierzającej do ujawnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, chyba że czynność ta nie dostarczyła podstaw do wszczęcia postępowania o ten czyn zabroniony.

Zawiadomienie powinno być złożone na piśmie albo przekazane ustnie do protokołu.

Rafał Dąbrowski
Konsultant podatkowy Russell Bedford Poland Sp. z o.o.