1 stycznia 2027 r. wejdą w życie nowe przepisy regulujące zwolnienia lekarskie. Chory będzie mógł otrzymać L4 tylko w odniesieniu do jednego tytułu ubezpieczenia. Może dojść do sytuacji, w których pracownik na jednym etacie będzie na zwolnieniu lekarskim, a na drugim będzie pracował. Eksperci z BCC widzą w tych przepisach duże ryzyko nadużyć i apelują o ich uszczelnienie, zanim jeszcze zaczną obowiązywać.
Od nowego roku mają obowiązywać rewolucyjne przepisy o L4. Zgodnie z nimi Lekarz będzie mógł wystawić choremu zwolnienie tylko na jeden tytuł ubezpieczenia. Ta zmiana jest ważna m.in. dla osób pracujących na kilku umowach lub dla kilku podmiotów. Gdy taka osoba dostanie L4 na jeden tytuł ubezpieczenia, może się zdarzyć, że dla jednego pracodawcy będzie chora, a dla drugiego zdrowa. Konieczne będzie jednak potwierdzenie przez lekarza, że stan zdrowia pozwala na wykonywanie obowiązków w drugim miejscu pracy.
To grozi wieloma nadużyciami
Eksperci z Business Centre Club zwracają uwagę na duże ryzyko nadużyć, jakie niosą nowe przepisy.
– Sama idea ustawodawcy była słuszna, jednakże w sytuacji, gdy zwolnienia lekarskie są powszechnie przez pracowników nadużywane, będą one polem właśnie do większych nadużyć, a cel ustawodawcy będą realizowały tylko marginalnie. Oprócz zmodyfikowania regulacji należy rozważyć również odpowiedzialność lekarzy, którzy wystawiają zwolnienia lekarskie on-line bez jakiejkolwiek rozmowy z pacjentem, który najpierw zapłacił za zwolnienie, a następnie w wyniku dokonanej zapłaty je otrzymał – uważa mec. Joanna Torbé-Jacko, ekspertka BCC ds. prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
Priorytetem skupienie się na wyleczeniu
Eksperci podkreślają, że zdają sobie sprawę, że mogą to być sytuacje wyjątkowe – podają przykłady chirurga z kontuzją ręki, który nadal mógłby wykładać na uczelni, oraz lingwisty z chorobą strun głosowych, który mógłby tłumaczyć książkę, powstrzymując się jednocześnie od pracy dydaktycznej w szkole.
Jednocześnie podkreślają, że w przypadku zdecydowanej większości pracowników zwolnienie lekarskie powinno oznaczać konieczność całkowitego skupienia się na leczeniu. Bez odpowiednich mechanizmów weryfikacji nowe przepisy mogą stworzyć dodatkowe pole do nadużyć.
– Bez skutecznych mechanizmów orzekania i kontroli, które będą dotyczyły tak pracowników jak również lekarzy wydających zwolnieni,a nowe przepisy poszerzą tylko pole do naruszania prawa i etyki, narażając na straty pracodawców i ZUS – dodaje mec. Joanna Torbé-Jacko.
Duże ryzyko nieuzasadnionych świadczeń
Na zmiany w przepisach dotyczących zwolnień lekarskich nie można patrzeć wyłącznie przez pryzmat relacji pracownika z pracodawcą – podkreśla dr Wojciech Nagel, wiceprezes Związku Pracodawców BCC i członek Rady Nadzorczej ZUS. Jego zdaniem jest to również kwestia odpowiedzialności za środki publiczne.
– Już dziś wydatki na świadczenia chorobowe stanowią istotne obciążenie systemu ubezpieczeń społecznych. Każde rozwiązanie, które może zwiększać ryzyko nieuzasadnionych wypłat, powinno zostać szczegółowo przeanalizowane pod kątem skutków finansowych i możliwości skutecznej kontroli. Chodzi o ochronę interesu wszystkich ubezpieczonych, którzy ten system współfinansują – podkreśla dr Wojciech Nagel.
Przepisy trzeba uszczelnić
Dlatego eksperci uważają, że nowe przepisy powinny być uszczelnione, zanim jeszcze zaczną obowiązywać. W tym celu BCC zainicjował w tej sprawie współpracę z innymi organizacjami pracodawców.
Jak wynika z danych ZUS, w 2025 r. wystawionych zostało 27,5 mln zaświadczeń lekarskich, które objęły łącznie 290,5 mln dni absencji chorobowej. Wynagrodzenia chorobowe i zasiłki kosztowały łącznie 34,88 mld zł, z czego 20,71 mld zł sfinansowano z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W porównaniu z 2024 r. wydatki funduszu były większe o 13,2 proc.