Od 1 września 2026 r. zmienią się minimalne stawki wynagrodzenia pracowników młodocianych odbywających przygotowanie zawodowe. Tym razem stawki będą niższe niż w okresie letnim, ponieważ spadła ich podstawa – przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej. Wynagrodzenie młodocianego liczone jest bowiem jako procent przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, a to za II kwartał 2026 r. wyniosło 9 233,13 zł. Zatrudnienie młodocianego wymaga przy tym spełnienia szczególnych warunków wynikających z Kodeksu pracy. Nowe kwoty obowiązują od 1 września do 30 listopada 2026 r.
Pracownik młodociany – kogo dotyczą przepisy?
Pracownikiem młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18. roku życia. Zatrudnienie takiej osoby w celu przygotowania zawodowego odbywa się na podstawie umowy o pracę.
Celem tej umowy jest przygotowanie do wykonywania zawodu poprzez praktyczną naukę połączoną z dokształcaniem teoretycznym. Przygotowanie zawodowe może przybrać dwie formy: naukę zawodu albo przyuczenie do wykonywania określonej pracy.
Przepisy szczegółowo regulują nie tylko zasady zatrudniania młodocianych, ale również wysokość ich wynagrodzenia. Jest ono ustalane na podstawie odrębnego mechanizmu, niezależny od minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Ile wyniesie wynagrodzenie młodocianego od 1 września 2026 r.?
Wysokość wynagrodzenia zależy od roku nauki oraz formy przygotowania zawodowego. Podstawą obliczeń jest przeciętne wynagrodzenie za II kwartał 2026 r., czyli 9 233,13 zł.
Minimalne stawki wynagrodzenia od 1 września 2026 r. wynoszą nie mniej niż:
- 738,65 zł w pierwszym roku nauki zawodu (8% przeciętnego wynagrodzenia),
- 830,98 zł w drugim roku nauki zawodu (9% przeciętnego wynagrodzenia),
- 923,31 zł w trzecim roku nauki zawodu (10% przeciętnego wynagrodzenia),
- 646,32 zł w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy (7% przeciętnego wynagrodzenia).
Są to kwoty brutto i stanowią minimum – pracodawca może wypłacać wynagrodzenie wyższe. Kwoty te obowiązują do 30 listopada 2026 r.
Dlaczego stawki od września są niższe niż latem?
To nietypowa sytuacja, ponieważ zwykle kolejne kwartały przynosiły wzrost. Tym razem stawki spadły, bo obniżyła się ich podstawa.
Przeciętne wynagrodzenie w II kwartale 2026 r. (9 233,13 zł) było niższe od wynagrodzenia z I kwartału 2026 r. (9 562,88 zł), które stanowiło podstawę stawek obowiązujących od 1 czerwca do 31 sierpnia 2026 r. Spadek podstawy przełożył się wprost na niższe kwoty.
Wynika to z konstrukcji przepisów. Skoro wynagrodzenie młodocianego jest ustalane jako procent przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału, jego wysokość podąża za wahaniami tego wskaźnika – zarówno w górę, jak i w dół.
Jak oblicza się wynagrodzenie młodocianego pracownika?
Mechanizm ustalania stawek jest stały i wynika z rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Wynagrodzenie oblicza się w stosunku procentowym do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale.
Wartość tego wskaźnika ogłasza kwartalnie Prezes Głównego Urzędu Statystycznego. Nowe stawki obowiązują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia komunikatu.
Oznacza to, że stawki młodocianych podlegają waloryzacji co kwartał. Działy kadr i płac muszą więc na bieżąco aktualizować kwoty, ponieważ zaniżenie wynagrodzenia ucznia stanowi naruszenie przepisów.
Jakie warunki trzeba spełnić, by zatrudnić młodocianego pracownika?
Zatrudnienie młodocianego wiąże się z dodatkowymi wymogami ochronnymi. Ich celem jest zapewnienie bezpieczeństwa i prawidłowego przebiegu nauki.
Do najważniejszych warunków należą:
- ukończenie co najmniej ośmioletniej szkoły podstawowej,
- przedstawienie zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do wykonywania danej pracy,
- zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego (nauka zawodu lub przyuczenie),
- zakaz zatrudniania przy pracach wzbronionych, w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej.
Spełnienie tych warunków jest obowiązkowe. Ich naruszenie może skutkować odpowiedzialnością pracodawcy za wykroczenia przeciwko prawom pracownika.
Jakie są skutki w ZUS i PIT?
Zatrudnienie młodocianego wywołuje standardowe skutki składkowe i podatkowe. Od jego wynagrodzenia odprowadza się składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne na zasadach ogólnych.
Wynagrodzenie młodocianego stanowi także przychód ze stosunku pracy, od którego pracodawca jako płatnik pobiera zaliczkę na podatek dochodowy. Zastosowanie znajdują tu ogólne zasady, w tym koszty uzyskania przychodu oraz – w razie złożenia stosownego oświadczenia – kwota zmniejszająca zaliczkę.
Warto pamiętać, że pracodawcy zatrudniający młodocianych mogą w określonych przypadkach ubiegać się o dofinansowanie kosztów kształcenia, a także o refundację wynagrodzeń w ramach właściwych programów. To istotny element rachunku kosztów takiego zatrudnienia.
Podstawa prawna: § 19 i § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania; przepisy o zatrudnianiu młodocianych zawarte w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy; komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 10 sierpnia 2026 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w II kwartale 2026 r.