Wakacje to dla wielu uczniów, studentów i osób dorabiających sezonowo czas pierwszej pracy oraz pierwszych zarobków. Bardzo często zatrudnienie w gastronomii, hotelarstwie, handlu, przy eventach, promocjach, opiece nad dziećmi czy prostych pracach biurowych odbywa się na podstawie umowy zlecenia. To popularna forma współpracy, ale przed podpisaniem dokumentu warto dokładnie sprawdzić jego treść. Umowy nie należy podpisywać „w ciemno”, nawet jeśli praca ma trwać tylko kilka dni albo tygodni.
Umowa zlecenia jest umową cywilnoprawną. Oznacza to, że nie daje takich samych uprawnień jak umowa o pracę. Zleceniobiorca co do zasady nie korzysta z pełnej ochrony pracowniczej przewidzianej w Kodeksie pracy, na przykład z prawa do urlopu wypoczynkowego, okresów wypowiedzenia typowych dla etatu czy ochrony przed rozwiązaniem umowy w określonych sytuacjach. Dlatego tak ważne jest, aby już na początku wiedzieć, na jakich warunkach będzie wykonywana praca i kiedy zostanie wypłacone wynagrodzenie.
Umowa zlecenia na wakacje — co powinna zawierać?
Przed podpisaniem umowy zlecenia należy sprawdzić przede wszystkim dane stron. W dokumencie powinny znaleźć się dane zleceniodawcy, czyli podmiotu powierzającego wykonanie określonych czynności, oraz dane zleceniobiorcy, czyli osoby, która będzie wykonywać zlecenie. Warto zweryfikować, czy dane firmy, numer NIP, adres oraz dane osoby podpisującej umowę są zgodne z rzeczywistością.
Kolejnym ważnym elementem jest data zawarcia umowy. Ma ona znaczenie dowodowe, zwłaszcza gdyby później pojawił się spór dotyczący terminu rozpoczęcia pracy, wypłaty wynagrodzenia albo okresu wykonywania zlecenia.
W umowie powinien znaleźć się dokładny opis powierzonych czynności. Nie wystarczy ogólne określenie typu „pomoc w firmie” albo „prace sezonowe”. Im dokładniej opisane zostaną obowiązki, tym mniejsze ryzyko, że zleceniodawca będzie wymagał wykonywania zadań, które nie były uzgodnione. Przykładowo w umowie można wskazać: obsługę klientów, wykładanie towaru, przygotowywanie zamówień, rozdawanie materiałów reklamowych, pomoc przy organizacji wydarzenia czy wsparcie administracyjne.
Termin wykonywania zlecenia
Umowa powinna określać termin rozpoczęcia wykonywania zlecenia, a jeżeli strony tak ustalą — także termin jego zakończenia. W przypadku pracy wakacyjnej ma to szczególne znaczenie, ponieważ często chodzi o współpracę krótkoterminową, np. na lipiec, sierpień, konkretny tydzień albo czas trwania wydarzenia.
Jeżeli umowa nie wskazuje końcowej daty, warto sprawdzić, jakie są zasady jej rozwiązania. Dobrze, aby dokument określał, czy każda ze stron może wypowiedzieć umowę, z jakim terminem i w jakiej formie. Brak takich postanowień może prowadzić do nieporozumień, zwłaszcza gdy zleceniobiorca chce zakończyć współpracę wcześniej albo gdy zleceniodawca nagle rezygnuje z dalszej pomocy.
Wynagrodzenie i termin wypłaty
Jednym z najważniejszych punktów umowy zlecenia jest wynagrodzenie. W umowie powinno być jasno wskazane, ile zleceniobiorca zarobi, czy wynagrodzenie jest określone stawką godzinową, kwotą za wykonanie całego zlecenia, czy w inny sposób. Należy również sprawdzić, czy podana kwota jest kwotą brutto, czy netto.
Bardzo ważny jest także termin i sposób wypłaty. Umowa powinna wskazywać, czy wynagrodzenie zostanie wypłacone przelewem, gotówką, po zakończeniu zlecenia, raz w miesiącu, tygodniowo czy po przedstawieniu rachunku. Brak konkretnego terminu wypłaty może być problemem, szczególnie dla osób, które podejmują wakacyjną pracę po to, aby szybko uzyskać własne środki.
Przy umowie zlecenia trzeba także pamiętać o minimalnej stawce godzinowej, jeżeli ma ona zastosowanie. Dlatego w umowie powinna znaleźć się informacja o liczbie godzin wykonywania zlecenia albo o sposobie ich potwierdzania. Może to być ewidencja godzin, lista obecności, system elektroniczny albo inne ustalone przez strony potwierdzenie.
Potwierdzanie godzin pracy na umowie zlecenia
W praktyce jednym z częstszych problemów przy umowach zlecenia jest brak jasnych zasad potwierdzania liczby przepracowanych godzin. Dlatego przed podpisaniem dokumentu warto zapytać, jak będą liczone godziny, kto je zatwierdza i kiedy trzeba przekazać zestawienie.
Dla zleceniobiorcy to szczególnie ważne, jeżeli wynagrodzenie zależy od liczby przepracowanych godzin. Bez potwierdzenia czasu wykonywania zlecenia trudniej będzie udowodnić, ile faktycznie pracy zostało wykonane i jaka kwota powinna zostać wypłacona.
Umowa zlecenia a umowa o pracę
Umowa zlecenia nie powinna zastępować umowy o pracę, jeżeli w rzeczywistości praca jest wykonywana w warunkach typowych dla stosunku pracy. Jeżeli osoba wykonuje obowiązki pod kierownictwem pracodawcy, w wyznaczonym miejscu i czasie, stale oraz osobiście, może pojawić się pytanie, czy nie powinna zostać zawarta umowa o pracę.
Dla osób podejmujących pierwszą wakacyjną pracę może to być trudne do oceny. Warto jednak pamiętać, że sama nazwa umowy nie zawsze przesądza o jej charakterze. Liczy się to, jak współpraca wygląda w praktyce.
Co sprawdzić przed podpisaniem umowy?
Przed podpisaniem umowy zlecenia warto przeczytać cały dokument, również zapisy drobnym drukiem. Szczególną uwagę należy zwrócić na obowiązki, wynagrodzenie, terminy wypłaty, odpowiedzialność za szkody, kary umowne, zasady rozwiązania umowy oraz postanowienia dotyczące poufności lub zakazu konkurencji.
Jeżeli jakiś zapis jest niezrozumiały, najlepiej zapytać przed podpisaniem. Po podpisaniu umowy znacznie trudniej będzie tłumaczyć, że jej treść była niejasna albo że zleceniobiorca nie wiedział, na co się zgadza.
Praca wakacyjna może być dobrym sposobem na zdobycie doświadczenia i pierwszych zarobków, ale umowa zlecenia powinna być podpisywana świadomie. Dokument powinien zawierać dane stron, datę zawarcia, opis czynności, termin wykonywania zlecenia, wynagrodzenie, sposób i termin wypłaty, zasady potwierdzania godzin oraz podpisy obu stron. Dobrze przygotowana umowa zmniejsza ryzyko sporu i pozwala skupić się na pracy, zamiast na późniejszym dochodzeniu wynagrodzenia.