Odliczenie wstecz - zwolnienie podmiotowe a odliczenie VAT

10.05.2011 10:00 (aktualizacja: )

Podatnik VAT zwolniony nie ma prawa do odliczenia podatku VAT. Taką możliwość ma jedynie podatnik VAT czynny. Może jednak nastąpić taka sytuacja, że podatnik korzystający ze zwolnienia utraci prawo do tego zwolnienia (wskutek przekroczenia limitu wysokości sprzedaży) i swoją sprzedaż będzie musiał opodatkowywać VAT (wystąpi u niego podatek należny). Przepisy obowiązujące do 1 stycznia 2014 r. pozwalały takim podatnikom, przy spełnieniu określonych warunków, odliczyć od kwoty podatku należnego, jaką będą musieli opłacać po rejestracji dla celów VAT, kwotę podatku naliczonego od zakupów dokonanych przed utratą zwolnienia. Od 2014 r. zasada ta została uchylona. Podatnik tracący zwolnienie podmiotowe ma zatem prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur zakupu otrzymanych przez dniem utraty zwolnienia, bez konieczności sporządzania spisu z natury lub uzyskiwania zgody naczelnika urzędu skarbowego w zakresie jego poprawności. Decydujące jest wykorzystanie towarów i usług do działalności opodatkowanej.

Do końca roku 2013 - spis z natury

Podatnik, który w danym roku kontynuuje prowadzenie działalności gospodarczej lub rozpoczął jej prowadzenie, ma prawo – po uzyskaniu zgody naczelnika urzędu skarbowego – do pomniejszenia kwoty podatku należnego o kwotę:

  • podatku naliczonego wynikającą z dokumentów celnych,
  • podatku zapłaconą od wenątrzwspólnotowego nabycia towarów,
  • podatku naliczonego wynikającą z faktur dotyczących zakupów dokonanych przed dniem utraty zwolnienia.

W tym celu:

  • należy sporządzić spis z natury zapasów tych towarów, które są posiadane w dniu przekroczenia kwoty limitu zwolnienia (spis może być wykonany osobiście, przy udziale świadków,
  • pracowników; nie ma obowiązku wstępnego zawiadamiania Naczelnika Urzędu Skarbowego o planowanym spisie i jego uczestnictwa w trakcie spisu),
  • po wykonaniu spisu podatnik jest zobowiązany do przedłożenia w Urzędzie Skarbowym takiego spisu w terminie 14 dni, licząc od dnia utraty zwolnienia,
  • łącznie ze spisem podatnik powinien wystąpić z wnioskiem o wyrażenie zgody przez Naczelnika Urzedu Skarbowego na obniżenie podatku należnego o wykazany w spisie podatek naliczony.
Płatny SMSPobierz plik
Arkusz spisu z natury - uniwersalny
Ewidencja arkuszy spisów z natury

Powyższe zasady dokonywania odliczenia VAT wstecz stosuje się odpowiednio do podatników (kontynuujących lub rozpoczynających prowadzenie działalności gospodarczej w danym roku podatkowym) rezygnujących ze zwolnienia. Muszą oni jednak spełnić jeden dodatkowy warunek – pisemnie zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego o swojej rezygnacji ze zwolnienia przed początkiem miesiąca, w którym z tego zwolnienia rezygnują. Pisemne powiadomienie może być złożone w formie dostarczenia do urzędu odpowiednio wypełnionej deklaracji VAT-R.

Ostateczną kwotę podatku naliczonego, ustalanego za pomocą spisu z natury, stanowi iloczyn ilości towarów ujętych w spisie z natury i kwoty podatku naliczonego przypadającej na jednostkę towaru, z podziałem na poszczególne stawki podatkowe. Kwota podatku naliczonego dotyczy tylko towarów, a nie np. usług.

Uwaga !

Odliczenie dotyczy wyłącznie spisu z natury towarów. Tym samym podatnik nie może dokonać odliczenia podatku od zakupionych przed utratą zwolnienia usług.

Prawo korekty przy środkach trwałych

W spisie nie umieszcza się nabytych środków trwałych, skutkiem tego nie można odzyskać podatku naliczonego z tytułu takiego nabycia bezpośrednio. Podatnik może zamiast tego dokonać korekty podatku i częściowego odliczenia podatku zgodnie z zasadami umożliwiającymi dokonywanie korekt dla środków trwałych (okres dla dokonywania tych korekt wynosi 5 lub 10 lat – dla nieruchomości).

Przykład
Podatnik nabył jako zwolniony podmiotowo maszynę, VAT zawarty w cenie wynosił 10.000 zł. Po roku zrezygnował ze zwolnienia podmiotowego. W 4/5 podatek VAT zawarty w cenie będzie podlegał odliczeniu od podatku należnego (korketa dotyczy okresu 5 lat, 1 rok środek trwały dotyczył czynności zwolnionych, 4 lata – czynności opodatkowanych).


 

Należy pamiętać o terminie, w jakim wolno dokonać odliczenia. Podatnik ma bowiem prawo dokonać obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego nie później niż w rozliczeniu za okres, w którym dokonano spisu z natury (art. 86 ust. 10 pkt 4 ustawy o VAT).

W braku odliczenia podatku na bieżąco w tym okresie, podatnik może korygować złożoną za ten okres deklarację podatkową (np. związku z tym, że zgodna na obniżenie, wydana przez Naczelnika, uzyskana została już po złożeniu deklaracji podatkowej).

Dokonanie odliczenia VAT wstecz jest prawem przysługującym podatnikowi, a nie jego obowiązkiem. Jeżeli podatnik nie chce z tego prawa korzystać, nie musi sporządzać spisu z natury i dostarczać tego spisu do urzędu. Zastosowanie tego odliczenia może przynieść podatnikowi pewne korzyści, np. umożliwić zapłacenie niższego podatku do urzędu skarbowego.

Skorzystanie z prawa odliczenia będzie skutkowało koniecznością skorygowania kosztów w KPiR lub księgach rachunkowych. Skoro bowiem podatek VAT jest odliczany od podatku należnego, to nie ma możliwości wliczania go również w koszty. VAT zawarty do tej pory w kosztach musi być wykreślony, a kwoty nabycia towarów muszą być księgowane netto.

Piotr Szulczewski
Analityk Bankier.pl

Marta Kaczmarek

  • data utworzenia: 10-05-2011
  • data modyfikacji: 01-06-2015