Zamiast sprzedaży rzeczy - datio in solutum bez podatku PCC

Piotr Szulczewski 14.10.2015 10:00 (aktualizacja: )

Organy podatkowe pozwalają, by umowa datio in solutum (zwolnienia ze zobowiązania poprzez spełnienie innego świadczenia niż zamierzone pierwotnie) nie była opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych. W efekcie, mimo iż własność określonych w porozumieniu rzeczy zostaje przeniesiona, sama czynność nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Zamiast sprzedaży rzeczy – celem ominięcia PCC umowa datio in solutum

Źródło: YAY foto

Strony umowy mogą zawrzeć przykładowo umowę pożyczki, o której mowa w art. 720 Kodeksu cywilnego, w której nie dojdzie do wypełnienia zobowiązania (zwrotu pożyczki oraz odsetek). W takim przypadku strony mogą zobowiązać się do spełnienia świadczenia jako porozumienie datio in solutum (art. 453 Kodeksu cywilnego), na podstawie którego Pożyczkodawca w miejsce świadczenia pieniężnego z tytułu udzielenia pożyczki spełni inne świadczenie, polegające na przeniesieniu składników majątkowych.

Świadczenie w miejsce wypełnienia (datio in solutum) oparte jest na odrębnej umowie pomiędzy dłużnikiem i wierzycielem. Nie jest to jednak umowa sprzedaży, ale kontrakt, sensem którego jest zgoda wierzyciela na proponowane mu przez dłużnika umorzenie istniejącego zobowiązania przez spełnienie innego świadczenia niż pierwotne. Po jej zawarciu następuje zatem jedynie czynność realna polegająca na spełnieniu świadczenia dłużnika, po którym dochodzi do wygaśnięcia jego zobowiązania.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 626), opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych podlegają następujące czynności:

  • umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
  • umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
  • umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
  • umowy dożywocia,
  • umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat,
  • ustanowienie hipoteki,
  • ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
  • umowy depozytu nieprawidłowego,
  • umowy spółki.

Ponadto podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają zmiany wymienionych wyżej umów (jeśli skutkują podwyższeniem podstawy opodatkowania); a także orzeczenia sądów (w tym polubownych) oraz ugody – jeżeli wywołują takie same skutki prawne, jak wymienione wyżej czynności/zmiany umów.

Inne czynności, w tym datio in solutum, nie jest przedmiotem opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych (numerus clausus czynności opodatkowanych).

Piotr Szulczewski, PIT.pl