Wspólne rozliczenie małżonków, z których co najmniej jeden jest nierezydentem

28.05.2015 10:00 (aktualizacja: )

Od 2008 r. prawo do wspólnego rozliczenia z małżonkiem mają nierezydenci, tzn. osoby fizyczne, które nie mają w Polsce centrum interesów życiowych i przebywają w Polsce krócej niż 183 dni w roku podatkowym. Obowiązek zmiany przepisów w tym zakresie nałożyła na Polskę Komisja Europejska, która uznała, że brak możliwości preferencyjnego rozliczania podatku dochodowego od osób fizycznych przez nierezydentów z UE narusza przepisy prawa wspólnotowego dotyczące swobody przemieszczania osób. Nierezydenci muszą jednak spełnić dodatkowego warunki do zastosowania przepisów o wspólnym rozliczeniu.

Warunki wspólnego rozliczenia małżonków będących nierezydentami

Zgodnie z art. 6 ust. 3a Ustawy PIT prawo do wspólnego rozliczenia w Polsce mają małżonkowie, z których jedno albo oboje są rezydentami w innym państwie należącym do Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo Szwajcarii. Co więcej, status rezydenta podatkowego jednego z tych państw musi zostać potwierdzony aktualnym certyfikatem rezydencji wydanym przez organ państwa rezydencji i złożonym razem z zeznaniem podatkowym. Ustawa PIT przewiduje również warunek istnienia w umowie u unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej przez Polskę z państwem rezydencji postanowień o wymianie informacji dotyczącej osób fizycznych.

Wspólne rozliczenie małżonków
Źródło: EastNews

Kolejnym warunkiem wspólnego rozliczenia w Polsce jest osiągnięcie przez małżonków w Polsce w roku podatkowym co najmniej 75% ich całkowitego przychodu. Do całkowitego przychodu zalicza się wszystkie przychody małżonków ze źródeł podlegających opodatkowaniu w Polsce zgodnie z Ustawą PIT. Małżonkowie składając zeznanie podatkowe nie muszą udowadniać, że 75% ich wspólnych przychodów zostało osiągniętych w Polsce. Jednak organ podatkowy dokonując kontroli zeznania podatkowego może zażądać od małżonków przedstawienia odpowiedniego zaświadczenia potwierdzającego wysokość przychodów osiągniętych przez małżonków wydanego przez organ podatkowy kraju rezydencji małżonków.

Warto zauważyć, że Ustawa PIT nie wprowadza obowiązku, żeby przychody opodatkowane w Polsce zostały osiągnięte przez oboje małżonków. Zarówno w przypadku rezydentów, jak i nierezydentów prawo do wspólnego rozliczenia mają również małżonkowie, z których jedno nie osiąga opodatkowanego przychodu. Tym samym, nawet jeżeli jedno z małżonków mieszka i pracuje za granicą, ale 75% ich wspólnego przychodu zostało osiągnięte w Polsce, małżonkowie mają prawo do wspólnego rozliczenia w Polsce.

Niektóre organy podważają jednak to stanowisko. Przykładowo, Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji indywidualnej z 18 czerwca 2013 r. sygn. ITPB2/415-319/13/MM stwierdził, że prawa do wspólnego rozliczenia nie mają małżonkowie, z których jedno uzyskiwało przychody na terytorium Polski, natomiast drugie uzyskiwało wyłącznie przychody z najmu na terytorium Niemiec, bowiem przychody zostały osiągnięte w Polsce wyłącznie przez jedno z małżonków. W świetle przepisów Ustawy PIT stanowisko organu wydaje się być całkowicie bezpodstawne.

Nierezydenci, którzy spełniają powyższe warunki mogą rozliczyć się wspólnie w Polsce, jeżeli zachodzą w stosunku do nich podstawowe przesłanki określone również dla rezydentów. Przede wszystkim małżonkowie powinni pozostawać w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, za który następuje wspólne rozliczenie oraz posiadać ustrój wspólności majątkowej. Istotne jest również, by żaden z małżonków nie złożył oświadczenia o wyborze liniowej stawki podatku 19%.

Obowiązki identyfikacyjne

Zgodnie z polskimi przepisami, każda osoba fizyczna, która posiada w Polsce status podatnika, jest zobowiązana do posiadania w Polsce numeru PESEL albo NIP. Co do zasady więc, nierezydentowi, który osiąga przychody w Polsce, powinien zostać nadany numer NIP, ponieważ nie ma obowiązku posiadania numeru PESEL.

Problem może pojawić się w przypadku małżonków, z których jedno nie osiąga w Polsce przychodów. W takiej sytuacji osoba ta nie posiada numeru NIP w Polsce, bowiem nie ciąży na niej obowiązek identyfikacyjny. Jeżeli jednak małżonkowie zostaną opodatkowani w Polsce, małżonka nie osiągającego w Polsce przychodów będzie można uznać za podatnika w Polsce, bowiem podatek obliczony od łącznych przychodów małżonków zostanie nałożony także na jego nazwisko. Tym samym, nierezydent, który rozlicza się w Polsce łącznie z małżonkiem osiągającym w Polsce przychody, będzie miał obowiązek posiadać numer NIP.

Wobec tego, przed złożeniem wniosku o łączne opodatkowanie małżonków, osoba fizyczna rozliczająca się wspólnie z małżonkiem osiągającym przychody w Polsce powinna złożyć wniosek o nadanie jej numeru NIP. Wniosek taki powinna złożyć na formularzu NIP-7 przeznaczonym dla niebędących podatnikami osób fizycznych nieobjętych rejestrem PESEL do Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście.

Złożenie zeznania wraz z wnioskiem o łączne opodatkowanie

Jeżeli małżonkowie zdecydują się na wspólne rozliczenie w Polsce, mają obowiązek złożyć zeznanie podatkowe na formularzu PIT-36. Wraz z zeznaniem podatkowym małżonkowie składają wniosek o łączne opodatkowanie. Wniosek może również zostać złożony przez jedno z małżonków. W praktyce oznacza to, że zeznanie podatkowe może złożyć jedno z małżonków, bez upoważnienia drugiego małżonka.

Małżonkowie mają obowiązek złożenia zeznanie do 30 kwietnia. Złożenie zeznania podatkowego z przekroczeniem tego terminu nie uprawnia do zastosowania preferencyjnych zasad rozliczenia.

Zeznanie podatkowe na formularzu PIT-36 wraz z certyfikatem rezydencji obojga małżonków, małżonkowie mają obowiązek złożyć do właściwego urzędu skarbowego. Niezależnie od tego, czy oboje małżonkowie są nierezydentami, czy tylko jedno z nich, urzędem właściwym co do zasady będzie Trzeci Urząd Skarbowy Warszawa-Śródmieście. W przypadku małżonków, którzy są nierezydentami lub z których jedno jest nierezydentem w Polsce, wspólne rozliczanie wymaga spełnienia dodatkowych warunków oraz przedłożenia dodatkowych dokumentów. Warto jednak rozważyć ten sposób opodatkowania, w szczególności jeżeli małżonek nierezydenta osiągającego w Polsce przychody nie uzyskuje żadnych przychodów, w ten sposób bowiem można znacząco obniżyć zobowiązania podatkowe małżonków w podatku od osób fizycznych.

Magdalena Jakubowska, Axon Tax Sp. z o.o.