Upadłość wspólnika spółki jako przyczyna rozwiązania spółki jawnej

10.03.2015 09:00 (aktualizacja: )

Upadłość wspólnika spółki jako przyczyna rozwiązania spółki jawnej

Przepisy kodeksu spółek handlowych wyraźnie określają sytuacje, w których może nastąpić rozwiązanie spółki jawnej. Wśród enumeratywnie wyliczonych przyczyn rozwiązania przepisy wskazują na „ogłoszenie upadłości wspólnika” (art. 58 pkt 4 kodeksu spółek handlowych). Przyczyna ta ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że wspólnicy nie mogą skutecznie postanowić, że przyczyna ta nie spowoduje rozwiązania spółki jawnej.

Jedyną możliwość jaką mają wspólnicy, w przypadku ogłoszenia upadłości wspólnika  (tj. wystąpienia przyczyny powodującej rozwiązanie spółki z mocy ustawy), to uwzględnienie w umowie spółki lub w odrębnej umowie, że spółka będzie trwać nadal pomiędzy pozostałymi wspólnikami.

Ogłoszenie upadłości wspólnika spółki jawnej będzie możliwe tylko wtedy, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki wynikające z ustawy prawo upadłościowe i naprawcze. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 2 tejże ustawy przepisy o upadłości stosuje się do  wspólników osobowych spółek prawa handlowego, ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem.

Źródło: thinkstock

Przesłanką ogłoszenia upadłości wspólnika spółki jawnej jest jego niewypłacalność. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, za niewypłacalność uznaje się niewykonywanie przez dłużnika (wspólnika) wymagalnych zobowiązań pieniężnych (zobowiązań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą czy zawodową, czy też innych zobowiązań). Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia jest przyczyna niewykonywania zobowiązań czy niewykonanie wszystkich lub części zobowiązań pieniężnych. Fundamentalne znaczenie dla określenia podstawy ogłoszenia upadłości wspólnika ma fakt, czy wspólnik (dłużnik) nie wykonuje tych zobowiązań, które są wymagalne.

Należy jednocześnie zaznaczyć, że w doktrynie szeroko reprezentowany jest pogląd, że przepisy kodeksu spółek handlowych dotyczące rozwiązania spółki przez upadłość wspólnika są niedostosowane do obowiązujących przepisów ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, która wprowadza 2 rodzaje upadłości, tj. upadłość z możliwością zawarcia układu i upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego. W praktyce powstaje bowiem pytanie, jaką upadłość wspólnika, jako przyczynę rozwiązania spółki jawnej, należy brać pod uwagę w obecnym stanie prawnym. Zgodnie ze stanowiskami specjalistów w dziedzinie prawa handlowego (m. in. A. Kidyba, A. J. Witosz) art. 58 pkt 4 kodeksu spółek handlowych powinien de lege ferenda wskazywać, że chodzi jedynie o upadłość likwidacyjną wspólnika.

Pomimo ogłoszenia upadłości wspólnika spółka może trwać nadal, jeśli zostaną spełnione warunki określone w art. 64 kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z powołanym przepisem spółka, pomimo ogłoszenia upadłości wspólnika, może trwać pomiędzy pozostałymi wspólnikami, jeżeli umowa spółki tak stanowi (tzn. wspólnicy już z góry przewidzieli taką możliwość w umowie spółki) lub pozostali wspólnicy tak postanowią (tzn. pozostali wspólnicy, oprócz wspólnika upadłego, zawrą odrębną umowę o przedłużeniu trwania spółki). Co do zastosowania drugiego rozwiązania jest ono możliwe już po ogłoszeniu upadłości wspólnika. Uzgodnienie to w formie umowy cywilnoprawnej powinno jednak nastąpić niezwłocznie.  Oznacza to, że wspólnicy powinni zawrzeć, bez niepotrzebnej zwłoki od momentu, w którym dowiedzieli się o upadłości wspólnika (jeśli odpowiednich postanowień nie zawarto w umowie spółki),  umowę cywilnoprawną o przedłużeniu trwania spółki jawnej. Przedmiotowa umowa powinna zostać zawarta na piśmie pod rygorem nieważności, ponieważ uznawana jest za zmianę umowy spółki. Należy wskazać, że niniejsza procedura ma zastosowanie wyłącznie do spółek jawnych mających więcej niż dwóch wspólników.

Po zawarciu umowy o przedłużeniu trwania spółki, spółka trwa nadal, a wspólnicy spółki powinni zawiadomić wspólnika, którego upadłość ogłoszono, jak również dokonać zgłoszenia umowy o przedłużeniu spółki i zmiany składu wspólników spółki do Krajowego Rejestru Sądowego.

Magdalena Goławska, AxonTax Sp. z o.o.

axon_tax