Strata podatkowa nie będzie podważana po 6 latach od jej powstania

Piotr Szulczewski 20.11.2014 09:00 (aktualizacja: )

Strata podatkowa nie będzie podważana po 6 latach od jej powstania

Piotr Szulczewski

NSA podjął uchwałę, w której odniósł się do prawa organów podatkowych do kwestionowania straty podatkowej przy badaniu rozliczeń okresu, w którym została wykazana, ale również rozliczona. Sąd uznał, że po przedawnieniu zobowiązania z roku jej wykazania, organy nie powinny kwestionować jej wysokości.

W uzasadnieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego chodzi o sprawę, w której zobowiązanie podatkowe z 2005 r. przedawniło się w 2011 r. Organ podatkowy po przedawnieniu zobowiązania wydał jednak decyzję, w której dokonał określenia wysokości straty podatkowej, za jeden rok. Organ a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że choć zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, to prawo organu podatkowego do wydania decyzji określającej wysokość straty jest ograniczone w czasie ze względu na treść art. 24 O.p do terminu, w jakim są uprawnione do określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym roku, w którym może być ona rozliczana. Ponieważ strata jest jednym z elementów podstawy opodatkowania, czasową granicą określenia straty jest ostatni rok, w którym podatnik będzie mógł rozliczyć stratę, bądź ostatni, w którym ją faktycznie rozliczył.

NSA nie zgodził się z taką wykładnią. Ustalając prawo organu podatkowego do określenia wysokości straty podatkowej uznał, że upływ terminu przedawnienia tego zobowiązania powoduje niemożność kontynuowania postępowania podatkowego. Skoro zatem przestało istnieć zobowiązanie podatkowe. to ten sam skutek procesowy powinien również uniemożliwić kontynuowanie postępowania w sprawie określenia straty. Upływ terminu przedawniania zobowiązania za rok, za jaki obliczana jest strata stanowić powinien zatem ostateczną datę, w której może być ona określona. Gdyby było inaczej doszłoby bowiem do różnicowania instytucji przedawnienia zobowiązania podatkowego u osób, które podatek płacą (lecz wykazały stratę) oraz tych, które zobowiązania nie uregulowały (u nich bowiem przedawnienie następowałoby szybciej, po 5 latach licząc od końca roku płatności podatku). NSA stwierdził, że przy takim rozumieniu sensu powyższego różnicowania, instytucja przedawnienia zobowiązań podatkowych w odniesieniu do podatników, którzy płacą podatki, staje się instytucją pozorną. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, gdy nawet obniżenie zobowiązania podatkowego (przykładowo w wyniku uznania, że podatnik błędnie zakwalifikował przychód jako otrzymany w danym roku podatkowym zamiast w roku po nim następującym) powoduje, iż deklaracje za kolejne lata podatkowe mogą być zakwestionowane, a podatnik zmuszony będzie do zapłaty za kolejne lata wyższego podatku i odsetek za zwłokę.

Zasada zaufania do stanowionego przez państwo prawa i zakaz tworzenia instytucji niesprawiedliwych sprzeciwia się zatem takiemu rozumieniu przepisów, zgodnie z którym organ może orzekać o do wysokości zobowiązania podatkowego w stosunku do podatnika, który w zaufaniu do tego prawa płaci podatek wynikający z nieostatecznej decyzji, a jednocześnie uznaje niemożność takiego orzekania w stosunku do podatnika, który (z różnych przyczyn, również braku środków) z obowiązku tego dobrowolnie się nie wywiązuje.

NSA, 29.09.2014 r., sygn.. akt II FPS 4/13

Opracował Piotr Szulczewski, VAT.pl