Stałe miejsce prowadzenia działalności

Stałe miejsce prowadzenia działalności w świetle wyroku TSUE

W dniu 16 października 2014 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał wyrok w sprawie C-605/12 (Welmory przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Gdańsku). Z uwagi na podniesione w trakcie rozprawy zarzuty w zakresie ustalenia stanu faktycznego, Trybunał nie wypowiedział się ostatecznie czy usługi świadczone przez Welmory na rzecz cypryjskiego kontrahenta były usługami świadczonymi na rzecz stałego miejsca prowadzenia działalności. Niemniej jednak, Trybunał udzielił cennych wskazówek na temat okoliczności jakie należy brać pod uwagę w przypadku ustalania istnienia stałego miejsca prowadzenia działalności na gruncie przepisów Ustawy VAT.


Stan faktyczny sprawy

Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku podtrzymał decyzję organu pierwszej instancji określającą spółce Welmory Sp. z o. o. (Spółka polska) zaległość podatkową w podatku VAT. Organy podatkowe zarzuciły Spółce, iż zaniżyła ona podatek należny wskutek błędnego rozliczenia sprzedaży usług na rzecz jej kontrahenta na Cyprze (Spółki cypryjskiej). Spółka polska rozliczyła swoją sprzedaż jako świadczenie usług poza terytorium kraju (art. 28b ust. 1 Ustawy VAT) podczas gdy organy podatkowe uznały, iż usługi te powinny być rozliczone w Polsce jako usługi świadczone na rzecz stałego miejsca prowadzenia działalności, jakie Spółka cypryjska posiada w Polsce (art. 28b ust. 2 Ustawy VAT). Organy podatkowe ustaliły, iż Spółka polska oraz Spółka cypryjska zawarły umowę o współpracy na podstawie której Spółka cypryjska zobowiązała się prowadzić na terytorium Polski serwis internetowy służący do prowadzenia handlu elektronicznego (serwis aukcyjny). Serwis ten został udostępniony Spółce polskiej, która zobowiązała się prowadzić sprzedaż produktów z jego wykorzystaniem. Ideą prowadzenia serwisu był handel przez Spółkę cypryjską tzw. „bidami”, czyli jednostkami, których posiadanie uprawniało konsumenta do licytowania i nabywania po atrakcyjnych cenach przedmiotów oferowanych przez Spółkę polską. Istotnym w sprawie był fakt, iż serwis aukcyjny był organizowany i zarządzany przez Spółkę cypryjską, która zapewniała w szczególności serwery niezbędne do działania serwisu. W ramach współpracy Spółka polska wystawiała na rzecz Spółki cypryjskiej faktury VAT za usługi reklamy, obsługi, dostarczania informacji i przetwarzania danych.

Rozliczenie tych faktur przez Spółkę polską na zasadzie reverse charge (podatek rozliczy nabywca w kraju siedziby działalności gospodarczej) zostało zakwestionowane przez organy podatkowe.

NSA rozpatrujący skargę kasacyjną Spółki zwrócił się do TSUE z wnioskiem o wydanie w tej sprawie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

Stanowisko TSUE

TSUE uznał, iż mimo specyficznego charakteru działalności gospodarczej prowadzonej przez Spółkę cypryjską, działalność ta „wymaga przynajmniej odpowiedniej struktury, w szczególności w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, takiego jak wyposażenie informatyczne, serwery i odpowiednie oprogramowanie”. Biorąc to pod uwagę, Trybunał uznał, że „aby spółkę cypryjską, można było uważać za posiadającą stałe miejsce prowadzenia działalności (…) powinna ona dysponować w Polsce przynajmniej strukturą charakteryzującą się wystarczającą stałością, umożliwiającą, w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, w Polsce odbiór i wykorzystywanie usług świadczonych przez spółkę polską do własnych potrzeb działalności gospodarczej, czyli zarządzania danym systemem aukcji elektronicznych, a także emisji i sprzedaży „bidów”.” Zdaniem Trybunału to właśnie te okoliczności powinny być brane pod uwagę przy ocenie czy istniało stałe miejsce prowadzenia działalności.

Wprawdzie TSUE nie rozstrzygnął czy w rozpatrywanej sprawie Spółka cypryjska posiadała stałe miejsce prowadzenia działalności w Polsce, jednakże z wypowiedzi Trybunału można wywnioskować jakie byłoby jego stanowisko, gdyby wszystkie okoliczności sprawy były wyjaśnione:

„Gdyby okoliczności faktyczne podnoszone przez spółkę polską okazały się prawdziwe (tj. zaplecze personalne i techniczne Spółki cypryjskiej, takie jak serwery informatyczne, oprogramowanie i obsługa informatyczna, a także system do zawierania umów z konsumentami i otrzymywania wpływów od nich, znajdowały się poza terytorium polskim, przyp. aut.), sąd odsyłający musiałby dojść do wniosku, że spółka cypryjska nie dysponuje w Polsce stałym miejscem prowadzenia działalności, bowiem nie ma koniecznej infrastruktury umożliwiającej jej odbiór usług świadczonych przez spółkę polską i wykorzystywanie ich do celów jej działalności gospodarczej.”

Natomiast zdaniem Trybunału „okoliczność, że działalność gospodarcza dwóch spółek związanych umową o współpracy tworzy ekonomicznie nierozerwalną całość, a z jej rezultatów korzystają zasadniczo konsumenci w Polsce, nie ma znaczenia przy stwierdzeniu, czy spółka cypryjska posiada stałe miejsce prowadzenia działalności w Polsce”. Można zatem dojść do wniosku, że sam fakt nawet bardzo bliskiej współpracy gospodarczej pomiędzy dwoma podatnikami z różnych państw nie będzie automatycznie powodował, iż siedziba jednego podatnika będzie stanowiła dla drugiego stałe miejsce prowadzenia działalności w kraju, w którym konsumowane będą efekty tej współpracy. Przy ocenie czy istnieje stałe miejsce prowadzenia działalności należy przede wszystkim badać czy istnieje odpowiednia struktura w postaci zaplecza personalnego i technicznego.

TSUE podsumowując swoje wypowiedzi orzekł, iż „pierwszy podatnik mający siedzibę działalności gospodarczej w jednym państwie członkowskim, który korzysta z usług świadczonych przez drugiego podatnika mającego siedzibę w innym państwie członkowskim, powinien być uważany za posiadającego w tym innym państwie członkowskim „stałe miejsce prowadzenia działalności” (...), jeżeli to stałe miejsce charakteryzuje się wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić mu odbiór usług i wykorzystywanie ich do celów jego działalności gospodarczej, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego”.

Wyrok TSUE można ocenić jako korzystny dla podatników. Stanowić może cenny argument w sporze z organami podatkowymi, w przypadku podejmowania przez nie argumentacji, iż siedziba jednego podatnika może stanowić dla drugiego stałe miejsce prowadzenia działalności na tej podstawie, że nawiązują oni współpracę, której efekty, widoczne są w jednym kraju, w którym następuje ostateczna konsumpcja usług. W świetle orzeczenia TSUE, poszukując argumentów uzasadniających istnienie stałego miejsca prowadzenia działalności, należy przede wszystkim brać pod uwagę namacalne fakty przemawiające za istnieniem odpowiedniej struktury personalno-technicznej umożliwiającej odbiór i świadczenie usług w danym kraju.


Rafał Dubiel, Axon Tax Sp. z o.o.
www.axontax.pl