Oddział spółki zagranicznej w Polsce - problem z NIP

22.09.2015 09:00 (aktualizacja: )

Oddział spółki zagranicznej w Polsce - problem z NIP

W Polsce spółka zagraniczna może działać poprzez zarejestrowany oddział. Oddział spółki zagranicznej nie jest odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych ani podatku VAT. Pomimo tego, organy podatkowe wychodzą z założenia, że oddział zagranicznej spółki powinien posiadać NIP odmienny od NIPu spółki zagranicznej.

Oddział spółki zagranicznej w Polsce – problem z NIP

Źródło: YAY foto

1. Charakterystyka oddziału

Definicja oddziału została określona ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm., dalej „USDG”). Zgodnie z art. 5 ust. 4 USDG oddziałem jest wyodrębniona i samodzielna organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywana przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Oddział może prowadzić działalność wyłącznie w zakresie przedmiotu działalności przedsiębiorcy zagranicznego. Oddział może być utworzony również przez spółkę zagraniczną, na zasadzie wzajemności.

Oddział spółki zagranicznej w Polsce nie posiada odrębnej od spółki zagranicznej podmiotowości prawnej. Oddział jest jedynie formą prawną prowadzenia przez spółkę zagraniczną działalności w Polsce. Wobec tego, oddział nie jest w Polsce podatnikiem, podatnikiem jest natomiast spółka zagraniczna.

Na gruncie podatku CIT oddział zagranicznej spółki traktuje się najczęściej jako zagraniczny zakład tej spółki w Polsce. Oznacza to, że spółka zagraniczna powinna w Polsce rozliczać podatek dochodowy przypisany do działalności tego oddziału. Natomiast na gruncie podatku VAT spółka zagraniczna oraz jej oddział są traktowane jako ten sam podmiot. Oddział zagraniczny nie prowadzi bowiem odrębnej od spółki działalności gospodarczej w Polsce. Wobec tego, obowiązek rejestracji jako podatnik VAT czynny oraz rozliczania podatku VAT w Polsce ciąży na spółce zagranicznej, a nie jej oddziale. Wniosek ten potwierdzają interpretacje indywidualne wydawane przez organy podatkowe, np.: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z 26 czerwca 2014 r. sygn. IPPP2/443-333/14-2/DG stwierdził, że: „Oddział posiada więc jedynie samodzielność organizacyjną (jest wydzielony ze struktur firmy macierzystej), natomiast nie posiada on możliwości prowadzenia działalności gospodarczej we własnym imieniu i na własny rachunek, zaś prowadzona działalność stanowi jedynie część działalności gospodarczej przedsiębiorcy zagranicznego. Zatem podmiotem prowadzącym działalność w Polsce pozostaje, pomimo utworzenia i funkcjonowania oddziału w Polsce, przedsiębiorca zagraniczny. W kontekście posiadanej podmiotowości prawnej, należy stwierdzić, że oddział nie jest odrębnym podmiotem w stosunku do jednostki macierzystej, lecz jest jej częścią.”

2. Obowiązki ewidencyjne

Obowiązki ewidencyjne podmiotu działającego w Polsce określa ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 1314). Zgodnie z art. 2 tej Ustawy, obowiązek ewidencji spoczywa na osobach fizycznych, prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, a także innych podmiotach, jeżeli są podatnikami albo płatnikami podatków. Obowiązek uzyskania numeru NIP mają również podmioty, które na mocy odrębnych ustaw są płatnikami składek ubezpieczeniowych.

Powyższe przepisy z reguły nie powodują problemów dla przedsiębiorców. Inaczej jest jednak w przypadku oddziału spółki zagranicznej.

Zgodnie z przepisami ustawy o ewidencji podatników i płatników, spółka zagraniczna powinna w Polsce uzyskać numer NIP ze względu na to, że jest w Polsce podatnikiem. Spółka zagraniczna prowadząca w Polsce działalność gospodarczą przez zarejestrowany w Polsce oddział jest bowiem co do zasady podatnikiem podatku CIT oraz podatnikiem podatku VAT. Chociaż oddział spółki nie posiada odrębnej od spółki podmiotowości oraz nie jest podatnikiem, organy podatkowe przyjmują jednak często założenie, że oddział, który zatrudnia pracowników, powinien uzyskać osobny NIP jako płatnik zaliczek na PIT oraz składek ubezpieczeniowych.

Stanowisko organów wynika z tego, że z reguły to oddział jest pracodawcą. Zgodnie bowiem z Kodeksem pracy, pracodawcą może być również jednostka organizacyjna, jeżeli zatrudnia pracowników. W przypadku spółki zagranicznej to oddział najczęściej jest stroną umów o pracę. Jako pracodawca oddział spółki zagranicznej jest płatnikiem zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz płatnikiem składek ubezpieczeniowych. W konsekwencji, organy podatkowe wskazują, że oddział powinien posiadać odrębny od spółki zagranicznej NIP.

3. Stanowisko NSA

Obowiązek posiadania przez oddział NIP dla celów rozliczania podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek ubezpieczeniowych był przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 18 marca 2011 r. sygn. II FSK 1773/09 uznał, że oddział spółki zagranicznej nie jest odrębnym od spółki zagranicznej podmiotem, w konsekwencji nie ma obowiązku posiadania odrębnego od spółki numeru NIP. Sąd stwierdził bowiem, że:

„oddział spółki zagranicznej, będącej podatnikiem na mocy odrębnych przepisów (np. ustawy o podatku od towarów i usług), nie jest zobowiązany do zgłoszenia ewidencyjnego, nawet tylko jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych oraz płatnik składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, ponieważ w obrocie gospodarczym posługuje się NIP nadanym spółce. Tym samym nie ma podstaw do nadania takiemu oddziałowi spółki odrębnego numeru identyfikacji podatkowej.”

4. Skutki

Niestety, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zmienił stanowiska organów podatkowych. Organy podatkowe nadal żądają, żeby oddział spółki zagranicznej miał odrębny numer NIP. Jak wskazał bowiem Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z 26 czerwca 2014 r. sygn. IPPP2/443-333/14-2/DG: „Zatem należy stwierdzić, że Oddział Spółki, prowadzący na terenie RP działalność gospodarczą, zatrudniający jako pracodawca pracowników i będący płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych powinien wystąpić o nadanie numeru NIP, którego będzie używać w rozliczeniach podatku PIT, składek na ubezpieczenie społeczne zatrudnianych pracowników, mimo, że do czynności podatkowych z zakresu VAT i CIT korzysta z numeru NIP nadanego Spółce jako osobie prawnej będącej jednostką macierzystą Oddziału.”

W konsekwencji, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest wystąpienie o nadanie numeru NIP oddziałowi spółki zagranicznej. Warto jednak upewnić się, że numer ten będzie wykorzystywany tylko do rozliczania podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek ubezpieczeniowych oraz nie będzie wykazywany na fakturach. Dla pewności obrotu, w KRS powinien być więc podany numer NIP spółki zagranicznej. W ewidencji księgowej oddziału (na potrzeby wyliczenia podatku CIT i VAT) stosować bowiem należy numer NIP nadany spółce zagranicznej, gdyż jak już wskazano, to ona jest podatnikiem.


Magdalena Jakubowska, Axon Tax Sp. z o.o.
www.axontax.pl