Wiek emerytalny w Polsce ponownie wywołuje dyskusję. Pojawiają się propozycje zrównania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn na poziomie 63, 65, a nawet 68 lat. Dla milionów Polaków oznaczałoby to konieczność dłuższej pracy i późniejsze przejście na emeryturę. Czy nowe zasady zaczną obowiązywać już w 2027 roku? – wyjaśniamy
Na razie nie ma uchwalonych zmian ani potwierdzonej daty ich wprowadzenia. Nadal kobiety mogą przechodzić na emeryturę w wieku 60 lat, a mężczyźni po ukończeniu 65 lat. Jednocześnie ZUS przypomina, że odłożenie decyzji o zakończeniu pracy może znacząco podnieść przyszłe świadczenie. Dodatkową korzyścią jest możliwość skorzystania z PIT-0 dla seniora i uniknięcia podatku od przychodów do 85 528 zł rocznie.
Wiek emerytalny w 2026 i 2027 roku. Ile lat trzeba mieć, aby przejść na emeryturę?
Obowiązujące przepisy są jednoznaczne. Powszechny wiek emerytalny w Polsce wynosi obecnie 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Takie zasady obowiązują od 1 października 2017 roku, kiedy cofnięto wcześniejszą reformę przewidującą stopniowe podwyższanie wieku emerytalnego do 67 lat.
Osiągnięcie ustawowego wieku daje możliwość ubiegania się o emeryturę z ZUS. Nie oznacza jednak obowiązku zakończenia pracy. Każdy może zdecydować, czy chce od razu pobierać świadczenie, czy kontynuować aktywność zawodową.
W przypadku osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku do nabycia prawa do emerytury na zasadach powszechnych wystarczy osiągnięcie wymaganego wieku oraz posiadanie okresu ubezpieczenia. Długość stażu pracy ma natomiast znaczenie m.in. dla gwarancji wypłaty emerytury minimalnej.
Na dziś nie ma podstaw, aby twierdzić, że od 1 stycznia 2027 roku wiek emerytalny zostanie automatycznie podniesiony. Do takiej zmiany konieczne byłoby uchwalenie ustawy.
Nowy wiek emerytalny: 63, 65, 67 czy nawet 68 lat?
Dyskusja o zmianie wieku emerytalnego powraca przede wszystkim ze względu na różnice między sytuacją kobiet i mężczyzn oraz starzenie się społeczeństwa.
W Polsce kobiety mogą zakończyć aktywność zawodową pięć lat wcześniej niż mężczyźni. W wielu państwach europejskich obowiązuje natomiast jednakowy wiek emerytalny, a kolejne reformy przewidują jego stopniowe podnoszenie.
W debacie pojawiają się różne warianty. Jednym z nich jest zrównanie wieku emerytalnego na poziomie 65 lat. Innym rozwiązaniem byłoby ustalenie wspólnego wieku na poziomie 63 lat, czyli jednoczesne podniesienie go kobietom i obniżenie mężczyznom.
Pojawiają się również rozważania dotyczące wieku 67 lub 68 lat. Takie scenariusze wiążą się z prognozami demograficznymi i potrzebą zapewnienia stabilności systemu emerytalnego w przyszłości.
Trzeba jednak odróżnić propozycje ekspertów od projektów ustaw.
Wiek emerytalny wynoszący 68 lat nie został w Polsce uchwalony. Nie ma też ogłoszonego harmonogramu, według którego kobiety i mężczyźni mieliby stopniowo pracować do tego wieku.
Polacy nie chcą wyższego wieku emerytalnego. Co pokazał sondaż?
Zmiana wieku emerytalnego nie cieszy się powszechną akceptacją społeczną. Pokazuje to badanie IBRiS przeprowadzone dla „Rzeczpospolitej”, którego wyniki przedstawiono w maju 2026 roku.
Z sondażu wynika, że 37 proc. respondentów nie popiera zrównania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn.
Wśród propozycji ujednolicenia największe poparcie uzyskały warianty, które nie oznaczałyby podwyższenia wieku do 65 lat dla wszystkich.
Obniżenie wieku emerytalnego mężczyzn do 60 lat poparło blisko 22 proc. ankietowanych, natomiast wspólny wiek emerytalny wynoszący 63 lata wskazało 18 proc. badanych.
Za zrównaniem wieku na poziomie 65 lat opowiedziało się około 9 proc. respondentów, a za wiekiem 67 lat — niespełna 5 proc.
Wyniki pokazują, że choć część Polaków dostrzega potrzebę zmian, zdecydowanie trudniej o zgodę na wydłużenie okresu aktywności zawodowej.
Od kiedy nowy wiek emerytalny? Czy zmiany nastąpią w 2027 lub 2028 roku?
Na razie nie wskazano oficjalnej daty podwyższenia wieku emerytalnego. Pojawiający się w dyskusjach rok 2028 nie jest ustawowym terminem wejścia w życie nowych regulacji.
Zmiana wymagałaby przygotowania projektu ustawy, przeprowadzenia procesu legislacyjnego oraz podpisania przepisów przez prezydenta.
Nie można również przesądzić, że ewentualna reforma zostanie przeprowadzona bezpośrednio po wyborach parlamentarnych w 2027 roku. Są to jedynie przewidywania dotyczące możliwego kalendarza politycznego.
Gdyby ustawodawca zdecydował się na podwyższenie wieku emerytalnego, istotne znaczenie miałyby przepisy przejściowe. Określałyby one m.in., których roczników dotyczy reforma oraz czy wiek emerytalny byłby podnoszony stopniowo.
Dlatego osoby zbliżające się do 60. lub 65. roku życia powinny kierować się obecnie obowiązującymi przepisami, a nie niepotwierdzonymi terminami reformy.
Kobiety przechodzą na emeryturę wcześniej, ale otrzymują niższe świadczenia
Jednym z najważniejszych argumentów zwolenników zrównania wieku emerytalnego są różnice w wysokości świadczeń wypłacanych kobietom i mężczyznom.
Kobiety przeciętnie otrzymują niższe emerytury. Wynika to z kilku przyczyn, w tym niższych zarobków w części okresów zatrudnienia, przerw w aktywności zawodowej oraz wcześniejszego przechodzenia na emeryturę.
Znaczenie ma również sposób obliczania świadczeń przez ZUS.
Kapitał zgromadzony na koncie i subkoncie jest dzielony przez średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach. Im wcześniej następuje przejście na emeryturę, tym co do zasady większa jest liczba miesięcy, przez którą dzielony jest zgromadzony kapitał.
W praktyce oznacza to, że nawet przy porównywalnych składkach osoba przechodząca na emeryturę wcześniej może otrzymywać niższe miesięczne świadczenie.
Rok dłużej pracy może oznaczać wyższą emeryturę. ZUS wyjaśnia dlaczego
Osoby, które osiągnęły ustawowy wiek emerytalny, nie muszą czekać na reformę, aby zwiększyć przyszłe świadczenie.
Mogą po prostu odłożyć złożenie wniosku o emeryturę i nadal pracować.
Mechanizm jest stosunkowo prosty. Dodatkowy rok pracy oznacza kolejne składki wpływające na konto emerytalne. Zgromadzony kapitał podlega również waloryzacji, a późniejsze przejście na emeryturę oznacza zastosowanie krótszego średniego dalszego trwania życia.
Te czynniki powodują, że świadczenie wyliczone w późniejszym terminie może być wyraźnie wyższe.
Nie oznacza to jednak, że odroczenie emerytury zawsze będzie finansowo korzystniejsze w całym okresie życia. Rezygnując z wcześniejszego pobierania świadczenia, senior traci bowiem wypłaty, które mógłby otrzymywać w tym czasie.
Dlatego przed podjęciem decyzji warto porównać różne warianty w kalkulatorze emerytalnym ZUS, uwzględniając również wysokość wynagrodzenia i sytuację zdrowotną.
PIT-0 dla seniora. Można pracować dłużej i nie płacić podatku
Dłuższa aktywność zawodowa daje nie tylko możliwość zwiększenia przyszłej emerytury. Osoby spełniające ustawowe warunki mogą również korzystać z ulgi podatkowej dla pracujących seniorów.
Chodzi o tzw. PIT-0 dla seniora, przewidziany w art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o PIT.
Ulga przysługuje kobietom, które ukończyły 60 lat, oraz mężczyznom po ukończeniu 65. roku życia, jeżeli nadal uzyskują przychody objęte zwolnieniem, podlegają z ich tytułu wymaganym ubezpieczeniom społecznym i mimo nabycia uprawnień nie otrzymują wskazanych w ustawie świadczeń emerytalno-rentowych.
Zwolnienie obejmuje przychody do 85 528 zł w roku podatkowym. W określonych przypadkach podatnik może dodatkowo korzystać z kwoty wolnej od podatku wynoszącej 30 000 zł, zgodnie z zasadami opodatkowania skalą podatkową.
Ważne jest jednak, że ulga nie obejmuje automatycznie każdego rodzaju dochodu. Dotyczy m.in. kwalifikowanych przychodów z pracy na etacie, umów zlecenia oraz działalności gospodarczej.
Pracujący senior zarabia 7000 zł brutto. Ile może zyskać?
Przykładowo kobieta kończy 60 lat i nadal pracuje na umowie o pracę. Jej wynagrodzenie wynosi 7000 zł brutto miesięcznie.
W skali pełnego roku daje to 84 000 zł przychodu, czyli mniej niż ustawowy limit zwolnienia wynoszący 85 528 zł.
Jeżeli kobieta spełnia wszystkie warunki ulgi i przez cały rozpatrywany rok ma do niej prawo, jej wynagrodzenie może być objęte zwolnieniem z PIT.
Nie oznacza to jednak zwolnienia ze składek ZUS czy składki zdrowotnej. Te obowiązki pozostają na zasadach właściwych dla danego rodzaju zatrudnienia.
Korzyść jest podwójna. Pracująca osoba może otrzymywać wyższe wynagrodzenie netto dzięki zwolnieniu z podatku, a jednocześnie powiększać kapitał, z którego ZUS obliczy przyszłą emeryturę.
Czy lepiej pobierać emeryturę i pracować, czy odłożyć wniosek do ZUS?
Nie ma jednej odpowiedzi odpowiedniej dla wszystkich.
Senior, który przechodzi na emeryturę i jednocześnie kontynuuje zatrudnienie, może otrzymywać dwa źródła dochodu: świadczenie z ZUS oraz wynagrodzenie.
Z kolei osoba, która wstrzymuje się ze złożeniem wniosku, rezygnuje z bieżącej wypłaty emerytury, ale może zwiększyć wysokość przyszłego świadczenia i skorzystać z PIT-0 dla seniora.
Warto pamiętać, że również pracujący emeryt może nadal odprowadzać składki emerytalne i ubiegać się o przeliczenie świadczenia. Nie jest więc prawdą, że z chwilą przejścia na emeryturę kapitał całkowicie przestaje się powiększać.
Różnica polega m.in. na zasadach ustalania i późniejszego przeliczania świadczenia oraz możliwości skorzystania ze zwolnienia podatkowego.
Przed podjęciem decyzji należy porównać sumę możliwych wypłat, oszczędności podatkowe i wysokość prognozowanej emerytury.
Czy trzeba przygotować się na pracę do 68. roku życia?
Na dziś nie. Wiek emerytalny wynoszący 68 lat pozostaje przedmiotem dyskusji, a nie obowiązującym prawem.
Kobiety nadal mogą ubiegać się o emeryturę po ukończeniu 60 lat, a mężczyźni po ukończeniu 65 lat. Nie ogłoszono wiążącej daty podwyższenia wieku ani harmonogramu obejmującego poszczególne roczniki.
Nie oznacza to jednak, że decyzja o terminie zakończenia aktywności zawodowej jest bez znaczenia.
Nawet bez zmiany przepisów dodatkowy rok lub dwa lata pracy mogą istotnie wpłynąć na przyszłe świadczenie. Warto więc przed złożeniem wniosku sprawdzić prognozę ZUS i ustalić, czy przysługuje ulga dla pracujących seniorów.
Podstawa prawna:
- Art. 24 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
- Art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.