Nowe rodzaje obowiązków rachunkowych dla małych jednostek

Piotr Szulczewski

Nowe rodzaje obowiązków rachunkowych dla małych jednostek

Ministerstwo Finansów opublikowało projekt zmian w zasadach sporządzania sprawozdań finansowych dla jednostek „małych”. Zmiany w projekcie obejmują jednak wszystkie sprawozdania finansowe, a nie wyłącznie podmioty stosujące uproszczenia.

Zgodnie z projektem sprawozdanie finansowe jednostki zdefiniowanej w ustawie jako „mała” będzie się składać wyłącznie z uproszczonego bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej, w której będzie wymagany ograniczony zakres informacji. Nie wystąpi również konieczność sporządzania sprawozdania z działalności – u jednostek, od których obecnie się tego wymaga – pod warunkiem rozszerzenia informacji dodatkowej o część danych wskazanych w tym sprawozdaniu. Jednostka mała nie musi zatem sporządzać zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym i rachunku przepływów pieniężnych.

Uproszczona rachunkowość dla małych jednostek
Źródło: Thinkstock

Kim są jednostki małe?

Jednostkami małymi są spółki handlowe (osobowe i kapitałowe, w tym również w organizacji) oraz spółki cywilne, inne osoby prawne a także oddziały przedsiębiorstw zagranicznych, osoby fizyczne – z wyłączeniem jednostek zainteresowania publicznego oraz jednostek sektora finansów publicznych, jeżeli w roku obrotowym, za który sporządzają sprawozdanie oraz w roku poprzedzający ten rok, a u rozpoczynających działalność – w roku, w którym rozpoczęły działalność albo prowadzenie ksiąg rachunkowych, nie przekroczyły co najmniej dwóch z trzech wielkości:

  • 17 mln. zł – w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,
  • 34 mln zł – w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,
  • 50 osób – w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty.

Jednostkami małymi są również osoby fizyczne, spółki cywilne, jawne, partnerskie, które mimo że ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 1 200 000 euro, zdecydowały się na prowadzenie pełnych ksiąg i stosowanie zasad rachunkowości.

W obu przypadkach uproszczenia w rachunkowości stosowane będzie fakultatywnie - organ zatwierdzający musi podjąć decyzję o stosowaniu tych zasad.

Jednostka, która za poprzedni rok nie przekroczyła dwóch z trzech podanych powyżej wartości zyskuje również uprawnienie do kwalifikacji umów leasingu na zasadach podatkowych, a nie zgodnie z zasadami ustawy o rachunkowości. Jednostka taka może również odstąpić od ustalania aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego.

 

Nowe zasady obliczania limitów dla pełnej rachunkowości

Nowelizacja wprowadza również zmianę co do dnia, w którym przeliczany będzie średni kurs euro ogłaszany przez NBP celem ustalenia limitu stosowania pełnej rachunkowości. Obecnie jest to ostatni dzień września roku poprzedzającego dany rok (30 września), po zmianie datą tą ma się stać 1 października tego roku.

Istotność danych w księgach rachunkowych i sprawozdaniach – nowa definicja

W projekcie znacząco zmodyfikowano również pojęcie istotności danych wykazywanych w księgach rachunkowych i sprawozdaniach. Informacje istotne to takie, których pominięcie lub zniekształcenie może wpływać na decyzje podejmowane na ich podstawie przez użytkowników tych sprawozdań. Nie można uznać poszczególnych pozycji za nieistotne, jeżeli wszystkie nieistotne pozycje o podobnym charakterze łącznie uznane byłyby za istotne.

W myśl zmian wynik finansowy jednostki nie ma zależeć od zysków i strat nadzwyczajnych, także rezerwy nie mają być już związane z zyskami lub stratami nadzwyczajnymi, których definicja z ustawy zostaje usunięta. Zdarzenia losowe mają być wykazywane jako pozostałe przychody lub koszty operacyjne. W informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego wszystkie jednostki będą natomiast ujawniać zgodnie z art. 16 ust 1 lit. f dyrektywy 2013/34, kwotę i charakter poszczególnych pozycji przychodów lub kosztów o nadzwyczajnej wartości lub które wystąpiły incydentalnie. Zdarzenia te na podstawie ich charakteru będą zakwalifikowane do odpowiednich kategorii kosztów lub przychodów.

Natomiast skutki przyjętych zmian zasad rachunkowości wykazuje się w kapitałach własnych jako zysk (strata) z lat ubiegłych. W związku z powyższym wprowadzane będą nowe wzory sprawozdań finansowych, zarówno dla jednostek małych, jak i jednostek innych niż małe sporządzające sprawozdania bez stosowania uproszczeń.

Skonsolidowane sprawozdania finansowe również ze zmianami

Ograniczeniu ma podlegać również obowiązek sporządzania skonsolidowanego sprawozdania finansowego (podstawą niesporządzania będzie nieprzekroczenie dwóch z trzech wskaźników – 32 mln zł sumy aktywów, 64 mln zł przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz średnioroczne zatrudnienie 250 osób ewentualnie w przypadku nieuwzględniania wyłącznie konsolidacyjnych dane te nie mogą przekroczyć odpowiednio: 38,4 mln zł, 76,8 mln zł i 250 osób).

Wprowadzone zostaną również dodatkowe zasady dotyczące sprawozdania dotyczącego płatności na rzecz administracji rządowych.

Rachunkowość małych jednostek – pozostałe zmiany

Zmianie ulega również częstotliwość dokonywania inwentaryzacji gruntów jednostki.

W przypadku prac rozwojowych zmianie ulega okres ich odpisywania w koszty. Będzie on trwał przez okres ekonomicznej użyteczności rezultatów prac rozwojowych, a gdy nie można wyjątkowo wiarygodnie oszacować tego okresu, to maksymalny okres odpisów nie może przekraczać 5 lat. Ta sama zasada dotyczyć ma wartości firmy, od której odpisów amortyzacyjnych dokonuje się metodą liniową i zalicza do pozostałych kosztów operacyjnych.

Zasady mają mieć zastosowanie do sprawozdań za rok obrotowy rozpoczynający się 1 stycznia 2016 r. lub później.

Piotr Szulczewski,
VAT.pl