Czynności sprawdzające a PIT- co może a czego nie może organ podatkowy w trakcie podstawowej kontroli deklaracji PIT

26.04.2018 10:00 (aktualizacja: )

Podstawową metodą skontrolowania prawidłowości informacji znajdujących się w deklaracji podatkowej jest wstępne postępowanie, najmniej sformalizowane i nie kończące się decyzjami. Może ono jednak wpływać na obowiązek dopłaty podatku lub zmusić podatnika do okazywania dokumentów, wizyty w urzędzie skarbowym czy też ustalania prawa do ulg podatkowych. Jakie są zatem zasady sprawdzania deklaracji PIT przez urząd skarbowy?

Czynności sprawdzające a PIT

Czynności sprawdzające a PIT / FORUM

W ramach czynności sprawdzających roczne rozliczenie podatkowe PIT, urzędnik bada:

  • czy podatnik terminowo złożył deklarację oraz wpłacił wynikający z niej podatek,
  • formalną poprawność deklaracji – a zatem czy złożono właściwy druk PIT (np. czy w miejsce PIT-37 nie złożono PIT-36), czy dołączono wszystkie wymagane załączniki, czy wypełniono wszystkie pola, czy złożono pod deklaracją podpisy,
  • stan i sytuację podatnika w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z danymi wskazanymi w deklaracji PIT i w załącznikach (np. czy posiada dzieci, wiek dzieci, stan cywilny podatnika i datę wejścia w związek małżeński, status jako opiekun, grupę inwalidzką, posiadane dokumenty uprawniające do ulg podatkowych),
  • wydatki i uzyskane przychody (dochodów) opodatkowanych lub nieopodatkowanych - w zakresie niezbędnym do ujawnienia podstawy opodatkowania z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych – szczególności sprawdza zgodność danych na deklaracji PIT z danymi wykazanymi w informacjach PIT-11, PIT-8C, PIT-8AR, otrzymywanych od płatników.

W ramach czynności sprawdzających organ skarbowy nie ma tak dalekiej dowolności podejmowania działań, co w przypadku pełnej kontroli podatkowej. Organ może zatem wyłącznie:

  • zażądać złożenia wyjaśnień w sprawie przyczyn niezłożenia deklaracji lub sprawozdania finansowego lub wezwać do ich złożenia, jeżeli nie zostały złożone mimo takiego obowiązku,
  • wezwać do udzielenia, w wyznaczonym terminie, niezbędnych wyjaśnień co do poprawności złożonej deklaracji lub uzupełnienia deklaracji, wskazując przyczyny podania w wątpliwość rzetelności danych w niej zawartych,
  • zwrócić się do niego o okazanie dokumentów lub o złożenie fotokopii dokumentów, których posiadania przez podatnika, w określonym czasie, wymaga przepis prawa - gdy podatnik skorzystał z przysługujących mu ulg podatkowych.
  • uzyskać określone informacje od banków,
  • dokonać oględzin lokalu mieszkalnego lub części tego lokalu, jeżeli jest to niezbędne do zweryfikowania zgodności stanu faktycznego z danymi wynikającymi ze złożonej przez podatnika deklaracji oraz z innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków na cele mieszkaniowe – ale wyłącznie za zgodą podatnika,
  • żądać przekazania dokumentów, za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub na informatycznych nośnikach danych,
  • żądać przedstawienia dokumentów potwierdzających określone fakty w związku z trwającą u kontrahenta podatnika kontrolą podatkową (to uprawnienie wykonywane może być wyłącznie w stosunku do przedsiębiorców).Czynności sprawdzające a korygowanie rozliczenia podatkowego i deklaracji PIT

Sprawdzenie deklaracji podatkowej odbywa się z reguły bez udziału podatnika. Może być on jedynie wezwany do dostarczenie odpowiednich dokumentów, złożenia oświadczeń lub wyjaśnień. W efekcie przeprowadzonych czynności może dojść do sytuacji, w której urzędnik nie znajdzie żadnych nieprawidłowości. Nie oznacza to jednak, że wydana zostanie jakakolwiek decyzja w sprawie, nie sporządza się również z takich czynności protokołu. Nie znajdzie zastosowania również zasada niewszczynania kontroli dwukrotnie w tej samej sprawie – po dokonaniu czynności sprawdzających podatnik może zostać objęty kontrolą podatkową dotyczącą tego samego okresu. Dopiero w procedurze kontrolnej dochodzi do doręczenia protokołu kontroli potwierdzającego poprawność działań podejmowanych przez podatnika a następnie – może być na jego podstawie dokonana korekta deklaracji lub decyzja wymiarowa – określającej właściwą kwotę podatku do zapłaty.

Natomiast jeżeli już na etapie czynności sprawdzających urzędnik stwierdzi, że deklaracja zawiera błędy rachunkowe lub inne oczywiste omyłki bądź że wypełniono ją niezgodnie z ustalonymi wymaganiami, organ podatkowy w zależności od charakteru i zakresu uchybień:

  1. koryguje deklarację, dokonując stosownych poprawek lub uzupełnień, jeżeli zmiana wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty, kwoty zwrotu podatku albo kwoty nadwyżki podatku do przeniesienia lub wysokości straty w wyniku tej korekty nie przekracza kwoty 5000 zł;
  2. zwraca się do składającego deklarację o jej skorygowanie oraz złożenie niezbędnych wyjaśnień, wskazując przyczyny, z powodu których informacje zawarte w deklaracji podaje się w wątpliwość.

W pierwszym przypadku organ podatkowy:

  1. uwierzytelnia kopię skorygowanej deklaracji,
  2. doręcza podatnikowi uwierzytelnioną kopię skorygowanej deklaracji wraz z informacją o związanej z korektą deklaracji zmianie wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku albo kwoty nadwyżki podatku do przeniesienia lub wysokości straty, albo informacją o braku takich zmian, oraz pouczeniem o prawie wniesienia sprzeciwu.

Na samodzielnie przeprowadzoną przez organ skarbowy korektę, podatnik może wnieść sprzeciw do organu, który dokonuje korekty, w terminie 14 dni od dnia doręczenia uwierzytelnionej kopii skorygowanej deklaracji. Wniesienie sprzeciwu anuluje korektę. Sprzeciw może stać się w takim przypadku podstawą do pełnej kontroli podatkowej. Natomiast w razie niewniesienia sprzeciwu w terminie, korekta deklaracji wywołuje skutki prawne jak korekta deklaracji złożona przez podatnika.

adw. Łukasz Wieszczeczyński, Kancelaria TWZ