Pobierz e-pity 2018

Czy zabiegi in vitro są objęte zwolnieniem od opodatkowania podatkiem VAT?

05.11.2013 10:00 (aktualizacja: )

05.11 Czy zabiegi in vitro są objęte zwolnieniem od opodatkowania podatkiem VAT?

Liczba wykonywanych zabiegów zapłodnienia pozaustrojowego, tzw. in vitro ciągle rośnie. Z punktu widzenia światopoglądowego, kwestia ta budzi wiele kontrowersji. Czy jednak podobnie wiele sporów wywołują aspekty podatkowe zabiegów in vitro? W niniejszym artykule chciałbym wyjaśnić, czy procedura in vitro w świetle regulacji ustawy o podatku od towarów i usług powinna korzystać ze zwolnienia z podatku VAT czy jednak jest opodatkowana podstawową stawką 23%?

W celu udzielenia odpowiedzi na powyższe pytanie, należy sięgnąć do art. 43 ust. 1 pkt 18 i pkt 19 ustawy o VAT. Zgodnie z jego brzmieniem, zwolnieniu od podatku podlegają „usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia”. Wykładnia tego przepisu rodzi w praktyce wiele problemów interpretacyjnych – wystarczy chociażby wspomnieć o głośnych sprawach związanych ze zwolnieniem z VAT operacji plastycznych. Organy podatkowe, w zależności od indywidualnego przypadku, oceniały, czy podatnik może skorzystać z przywileju zwolnienia, czy przeciwnie – jest zobowiązany do zapłaty podstawowej stawki podatku VAT, przyjmując jako kryterium decydujące różnie rozumianą funkcję leczniczą określonej operacji lub zabiegu.

Czynności opodatkowane podatkiem VAT

Przedstawiony powyżej problem wynika z braku jasnej definicji, czym są właściwie usługi wyliczone w art. 43 ust. 1 pkt 18 i pkt 19 ustawy o VAT. Sięgając do internetowego słownika języka polskiego PWN, podatnik znajduje następujące definicje słów „poprawa” oraz „przywracanie”:

  • poprawa - zmiana stanu czegoś na lepsze”;
  • przywracanie doprowadzanie czegoś (kogoś) do poprzedniego stanu lub wprowadzanie czegoś na nowo, sprawianie, że ktoś się znajdzie w takiej sytuacji lub w takim stanie, w jakim był poprzednio”.

Powyższe definicje nie są wystarczająco precyzyjne dla jednoznacznego stwierdzenia, czy procedura in vitro stanowi przywracanie lub poprawę zdrowia. Już samo znaczenie procedury zapłodnienia pozaustrojowego rodzi liczne spory – część środowiska lekarskiego uważa ją za metodą leczenia bezpłodności, natomiast pojawia się także pogląd, że in vitro, niczego nie lecząc, stanowi jedynie metodę zapłodnienia. Wbrew pozorom, nie jest to bezprzedmiotowy spór nazewniczy, a stanowi ważny element w dyskusji o interpretację dopuszczalności zwolnienia z podatku VAT. Zakładając pierwszą sytuację, w której in vitro jest metodą leczenia, bez wątpienia można skorzystać ze zwolnienia z podatku VAT. Co jednak w sytuacji, gdy uznamy, że procedura nie stanowi metody leczenia, gdyż nie przywraca do zdrowia, ani go też nie poprawia?

Podobne wątpliwości rozstrzygnął Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, który w swojej interpretacji orzekł, czy procedura zapłodnienia pozaustrojowego podlega zwolnieniu od opodatkowania podatkiem VAT (interpretacja indywidualna z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. IPPP1-443-17/11-2/Igo). Wnioskodawca prowadził ośrodki i kliniki, mające status zakładów opieki zdrowotnej, zajmujące się leczeniem niepłodności. Powyższe ośrodki specjalizowały się w znajdowaniu przyczyn niepłodności i w jej leczeniu. Ewentualna próba zapłodnienia in vitro była poprzedzana m.in. diagnozą oraz kuracją hormonalną. Zdaniem wnioskodawcy w opisanym stanie faktycznym procedura in vitro, jako jedna z metod leczenia niepłodności, powinna podlegać zwolnieniu od opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Dyrektor Izby Skarbowej uznał to stanowisko za prawidłowe, przyjmując, że proces zapłodnienia in vitro, związany z procesem leczenia niepłodności i będący końcowym etapem podjętego leczenia niepłodności, niezaprzeczalnie związany jest z profilaktyką, zachowaniem, ratowaniem, przywracaniem i poprawą zdrowia. Ponadto w przedmiotowej sprawie, zabiegi wykonywane były przez ośrodki i kliniki posiadające status zakładu opieki zdrowotnej, co oznacza spełnienie wszystkich przesłanek pozwalających na zwolnienie z podatku VAT.

Podobnie w swoich wyjaśnieniach z dnia 17 stycznia 2011 r. (nr SPS-023-20328/11), będących odpowiedzią na złożoną interpelacji poselską, Minister Finansów stwierdził, że zabiegi in vitro, które związane są z procesem leczenia niepłodności, mieszczą się w zakresie zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 18 oraz pkt 19 ustawy o VAT, pod warunkiem jednak, że wykonywane są przez ZOZ-y lub przez osoby wykonujące zawody medyczne.

Podsumowując, na dzień dzisiejszy kliniki wykonujące zabiegi in vitro mogą korzystać ze zwolnienia z podatku VAT, jednak należy mieć na uwadze, że wynika to z aktualnej linii orzeczniczej, a nie wprost z przepisów prawa materialnego. Tymczasem linia interpretacyjna może w przyszłości ulec zmianie, a to z kolei może oznaczać konieczność opodatkowywania VAT zabiegów in vitro, stosując podstawową stawkę podatku.

Tomasz Pastuszka
Młodszy Konsultant Podatkowy
Russell Bedford Poland Sp. z o.o.