Chwila dokonania dostawy towarów a „nowy” obowiązek podatkowy w VAT

13.11.2013 09:00 (aktualizacja: )

13.11 Chwila dokonania dostawy towarów a „nowy” obowiązek podatkowy w VAT

Zgodnie z mającym obowiązywać od dnia 1 stycznia 2014 r. art. 19a ust. 1 ustawy o VAT, obowiązek podatkowy będzie powstawać z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. Oznacza to rezygnację z dotychczasowego generalnego powiązania momentu powstania obowiązku podatkowego z datą wystawienia faktury. Od Nowego Roku wystawienie przez podatnika faktury co do zasady nie będzie miało wpływu na rozliczenie podatku. Zmiana ta już teraz budzi spore wątpliwości, jeżeli chodzi o praktyczny sposób jej stosowania, a w szczególności rozumienie zwrotu „chwila dokonania dostawy towarów”.

 

Wykonanie usługi: obowiązek podatkowy – zmiany 2014

Z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, iż podatnik, który wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zobowiązany jest opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego. Przywołany już nowy art. 19a ust. 1 ustawy o VAT formułuje zasadę, zgodnie z którą podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien być rozliczony za ten okres.

Warto zatem wyjaśnić jak należy rozumieć zwrot „chwila dokonania dostawy towarów”. Z wydaniem towaru przez dostawcę łączy się istotny skutek dokonania sprzedaży towarów, polegający m.in. na przejściu na odbiorcę korzyści i ciężarów związanych z towarem oraz ryzyka przypadkowej utraty lub uszkodzenia towaru. Chwilą decydującą o przejściu na odbiorcę korzyści i ciężarów związanych z towarem oraz ryzyka przypadkowej utraty lub uszkodzenia towaru jest - co do zasady - wydanie towaru. Dokonanie dostawy, o którym mowa w art. 19a ust. 1 ustawy oznacza zatem faktyczne zrealizowanie dostawy. Jeżeli strony oznaczyły inną chwilę niż wydanie towaru dla przejścia korzyści i ciężarów, to w razie wątpliwości przyjmuje się, że ta sama chwila dotyczy przejścia ryzyka przypadkowej utraty lub uszkodzenia towaru. Ponadto, stosownie do art. 353¹ KC, strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Z powyższej zasady wynika, że strony mogą dowolnie kształtować treść umowy w granicach wyznaczonych przez obowiązujące przepisy prawa, w tym także przepisy prawa podatkowego.
 

Czynności zwolnione z VAT: dostawa towarów używanych. Zmiany VAT styczeń 2014

Zastosowanie powyższego może budzić pewne wątpliwości np. w sytuacji gdy sprzedawane towary będą wysyłane do nabywcy. Najczęściej w takim przypadku różnice między wysyłką towaru a jego odebraniem wynoszą nawet kilka dni. O ile w ciągu miesiąca taka sytuacja dla momentu powstania obowiązku podatkowego od 1 stycznia 2014 nie powinna stanowić problemu, tak na przełomie miesiąca może już powodować pewne komplikacje. Do takiego przypadku odniósł się właśnie Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z dnia 22 sierpnia 2013 r. (znak IPPP1/443-526/13-2/AP). Sprawa dotyczyła przedsiębiorcy, który w ramach prowadzonej działalności zawiera szereg umów handlowych na dostawę swych wyrobów. W umowach handlowych zawarto zapisy dotyczące przeniesienia dysponowania towarem jako właściciel w momencie dostawy/dostarczenia wyrobu do odbiorcy. Przedsiębiorca w złożonym wniosku wyjaśnił, że szczególnym przypadkiem dostawy są dostawy dokonywane na przełomie miesiąca, gdzie wydanie towaru z magazynu następuje w ostatnim dniu miesiąca (w tym samym dniu zostaje wystawiona WZ i faktura sprzedaży). Towar zostaje wydany przewoźnikowi, który dostarcza go w pierwszym dniu następnego miesiąca.

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wydając interpretację na gruncie przepisów ustawy o VAT mających obowiązywać od 1 stycznia 2014 r. stwierdził, że: „(…) w sytuacji, gdy Wnioskodawca wystawi fakturę w ostatnim dniu miesiąca i jednocześnie dany towar przekaże na własne ryzyko przewoźnikowi, który towar ten dostarczy odbiorcy następnego dnia (a więc już w następnym miesiącu), zaś z zawartej umowy wynikać będzie, że prawo do rozporządzania towarami jak właściciel przejdzie na kupującego w momencie dostarczenia do punktu odbioru kupującego (siedziby kupującego, jego magazynu czy bezpośrednio sklepu) - a więc dokonana zostanie dostawa towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT - obowiązek podatkowy powstanie właśnie z chwilą dokonania tej dostawy. Na powstanie obowiązku podatkowego w przedmiotowej sytuacji nie będzie miało wpływu, iż faktura dokumentująca sprzedaż wystawiona zostanie 1 dzień przed dokonaniem tej dostawy.

Justyna Zając-Wysocka
Radca prawny, Dyrektor Departamentu Doradztwa Podatkowego Małopolskiego Instytutu Studiów Podatkowych w Krakowie

Artykuł ma charakter jedynie informacyjny i stanowi publikację zainspirowaną treścią artykułów prasowych, interpretacji organów podatkowych i orzeczeń sądów administracyjnych. Nie stanowi porady ani opinii podatkowej czy prawnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 i art. 31 ustawy o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 1996 r. Nr 102, poz. 475, ze zm.) i jest odzwierciedleniem poglądów wyrażanych przez autorów publikacji. Małopolski Instytut Studiów Podatkowych Sp. z o.o. nie bierze odpowiedzialności za ewentualne skutki podejmowanych decyzji na ich podstawie.