Do eksportu towarów zastosowanie ma 0% stawka VAT, pod warunkiem że przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy podatnik posiada dokument potwierdzający wywóz towaru poza terytorium UE. Obecnie organy podatkowe uznają, że tylko urzędowe dokumenty mogą to potwierdzić. Z takim stanowiskiem nie zgadzają się sądy administracyjne. W związku z tym Ministerstwo Finansów planuje zmiany przepisów w tym zakresie.
Kiedy 0% stawka VAT?
Jak wskazano w art. 41 ust. 4 ustawy o VAT, eksport towarów opodatkowany jest 0% VAT. Jednak stawka ta ma zastosowanie, jeżeli podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji VAT za dany okres rozliczeniowy otrzymał dokument potwierdzający wywóz towaru poza UE. Jeśli warunek posiadania tego dokumentu we wskazanym terminie nie został spełniony, podatnik nie wykazuje tej dostawy w ewidencji VAT za dany okres rozliczeniowy, lecz w okresie następnym, stosując 0% VAT, pod warunkiem otrzymania tego dokumentu przed upływem terminu do złożenia deklaracji VAT za ten następny okres. Przy nieotrzymaniu tego dokumentu w tym terminie mają zastosowanie stawki krajowe dla tego towaru.
Takie przesunięcie rozliczenia jest jednak możliwe tylko wtedy, gdy podatnik posiada dokument celny potwierdzający procedurę wywozu. Organy podatkowe uznają, że dokumentem tym jest komunikat CC529C (wcześniej IE-529).
W sytuacji gdy podatnik otrzyma dokument potwierdzający wywóz towaru poza UE w terminie późniejszym, ma prawo dokonać korekty VAT należnego w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym go otrzymał.
Powyższe zasady stosowane są odpowiednio także przy eksporcie pośrednim, jednak pod warunkiem, że podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym dokonał dostawy towarów, otrzymał dokument potwierdzający wywóz towaru poza UE, z którego wynika tożsamość towaru będącego przedmiotem dostawy i wywozu. Przepisy art. 41 ust. 7 i ust. 9 ustawy o VAT stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z art. 41 ust. 6a ustawy o VAT dokumentem potwierdzającym wywóz towaru poza terytorium UE jest w szczególności:
- dokument w formie elektronicznej otrzymany z systemu teleinformatycznego służącego do obsługi zgłoszeń wywozowych albo potwierdzony przez właściwy organ celny wydruk tego dokumentu,
- dokument w formie elektronicznej pochodzący z systemu teleinformatycznego służącego do obsługi zgłoszeń wywozowych, otrzymany poza tym systemem, jeżeli zapewniona jest jego autentyczność,
- zgłoszenie wywozowe na piśmie utrwalonym w postaci papierowej złożone poza systemem teleinformatycznym służącym do obsługi zgłoszeń wywozowych albo jego kopia potwierdzona przez właściwy organ celny.
Jak można zauważyć, ustawodawca w przepisie tym użył sformułowania w szczególności, co oznacza, że powyżej wymieniony katalog ma charakter przykładowy i otwarty. W związku z tym można przyjąć, że podatnik jest uprawniony do zastosowania 0% stawki VAT w odniesieniu do eksportu także, gdy jest w posiadaniu dowodów, z których wynika, że towary będące przedmiotem eksportu opuściły terytorium UE.
Podstawowym dokumentem potwierdzającym wywóz towarów poza terytorium UE jest elektroniczny komunikat CC599C (wcześniej komunikat IE-599). Organy podatkowe uznają, że tylko dokumenty o charakterze urzędowym można uznać za dokumenty, o których mowa w art. 41 ust. 6a ustawy o VAT.
Z takim stanowiskiem nie zgadzają się sądy administracyjne. Z licznych ich orzeczeń wynika, że zastosowanie 0% stawki VAT w eksporcie towarów nie może być uzależnione od wymogów formalnych w postaci zgromadzenia konkretnych dokumentów, w szczególności urzędowych w ramach konkretnej procedury celnej, o ile podatnik jest w stanie wykazać, że towary rzeczywiście zostały wywiezione poza UE. Są to przykładowo: wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Kr 972/24, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1720/23, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 751/23, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 558/23.
Z orzeczeń tych wynika, że podatnik może posłużyć się każdym dokumentem, jednoznacznie i w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzającym wywóz towarów poza terytorium UE, z którego musi wynikać tożsamość towaru będącego przedmiotem dostawy i wywozu.
Zmiana przepisów
Pomimo licznych orzeczeń sądowych korzystnych dla podatników na omawiany temat, organy podatkowe podtrzymują, że tylko posiadanie przez podatnika dokumentów urzędowych uprawnia go do zastosowania 0% stawki VAT w eksporcie towarów. Problem ten został w końcu zauważony przez Ministerstwo Finansów, które, jak wynika z projektu ustawy o zmianie ustawy o VAT (druk nr UDER112 z wykazu RCL) postanowiło zmienić przepisy dotyczące dokumentowania eksportu towarów.
Jak wyjaśniono w uzasadnieniu do projektu, orzecznictwo krajowych sądów administracyjnych oraz TSUE dopuszcza przedstawienie przez podatnika każdego dowodu, który potwierdzi faktyczny wywóz towarów poza terytorium UE. Powoduje to spory podatników z organami co do zakresu dokumentów uprawniających do zastosowania 0% stawki VAT w eksporcie towarów.
Projekt ma zatem na celu uelastycznienie obowiązków związanych z dokumentowaniem eksportu towarów na potrzeby stosowania 0% stawki VAT, co zminimalizuje spory pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi, a w konsekwencji doprowadzi też do polepszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej.
Z uwagi na to MF zaproponowało poszerzenie katalogu dowodów (dokumentów), których posiadanie przez podatnika będzie go uprawniało do zastosowania 0% stawki VAT do eksportu towarów (patrz ramka). Dowody te muszą wiarygodnie potwierdzać wywóz towarów poza terytorium UE w ramach eksportu towarów. W przeciwnym wypadku, tj. przy braku wiarygodnego wskazania, że towary opuściły obszar UE, podatnik będzie zobligowany do zastosowania właściwej stawki podatku, jak dla krajowej dostawy towarów, dopóki nie zgromadzi odpowiednich dowodów. Jednocześnie dowody te bez nadmiernej uciążliwości po stronie organu podatkowego będą mogły zostać zweryfikowane.
Ponadto, jak wyjaśniło Ministerstwo Finansów, w związku z dopuszczeniem innych niż dokumenty, w których potwierdzenia wywozu dokonał właściwy organ celny, dowodów potwierdzających wywóz towarów poza UE, aby zmniejszyć ewentualne ryzyko wystąpienia nieprawidłowości, projektowane zmiany mają wprowadzić dodatkowy warunek dla podatników chcących zastosować 0% stawkę VAT do zaliczek otrzymanych przed dokonaniem eksportu towarów. Podmiot dokonujący eksportu, chcąc skorzystać z tej możliwości, powinien być podatnikiem zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny od co najmniej 12 miesięcy poprzedzających złożenie deklaracji podatkowej za okres, w którym wykazuje 0% stawkę podatku w eksporcie towarów w odniesieniu do otrzymanej zapłaty (zaliczki). Z uwagi na konieczność równego traktowania podatników proponowane rozwiązanie dotyczyć będzie wszystkich podmiotów, również tych, które obecnie korzystają z możliwości zastosowania 0% stawki VAT do otrzymanych zaliczek. Z preferencji tej powinny korzystać podmioty najbardziej wiarygodne.
| Według projektu nowelizacji ustawy o VAT dowodami potwierdzającymi dokonanie eksportu towarów mają być także: 1) dokumenty przewozowe otrzymane od przewoźnika (spedytora) odpowiedzialnego za wywóz towarów z terytorium kraju, z których wynika, że towary zostały dostarczone do miejsca ich przeznaczenia poza terytorium UE, w tym dokumenty otrzymane w systemie elektronicznym tego przewoźnika, 2) dokumenty potwierdzające dostarczenie przesyłki do miejsca jej przeznaczenia poza terytorium UE przez operatora pocztowego w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo pocztowe, w tym dokumenty otrzymane w systemie elektronicznym tego operatora, 3) dokument lub jego kopia wydany przez administrację celną kraju spoza terytorium UE, potwierdzający przywóz i odprawę celną towarów w tym państwie oraz pisemne oświadczenie nabywcy towarów, że towary zostały dostarczone do miejsca ich przeznaczenia poza terytorium UE. |
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 11.03.2004 r. o VAT (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.)
Gazeta Podatkowa nr 50 (2342) z dnia 2026-06-22
Zasady rozliczania różnic kursowych na przykładach wybranych operacji gospodarczych. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl