W Polsce utrwaliło się przekonanie o stałej 19-procentowej stawce CIT dla firm. Jak jednak wskazuje najnowszy raport Grant Thorntona, efektywna stawka podatkowa dla niektórych podmiotów jest niemal dwa razy wyższa. Kto płaci taką daninę?
Działające w Polsce firmy płacą CIT głównie według stawki preferencyjnej (9 proc.) lub podstawowej (19 proc.). Pierwsza dotyczy tzw. małych podatników i spółek rozpoczynających działalność, druga – pozostałych. Jest jednak grupa, która ponosi znacznie wyższe obciążenia podatkowe. Jak wynika z najnowszego raportu Grant Thorntona (GT), średnia efektywna stawka podatkowa największych grup kapitałowych notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych (GPW) wzrosła w 2025 r. do rekordowych 38 proc. Przypomnijmy, że w latach 2012-18 wynosiła ona średnio nieco ponad 22 proc.
Najwyższy poziom w historii badań
Jak czytamy w raporcie, średnia efektywna stawka podatkowa największych grup kapitałowych w ostatnich latach przekroczyła 32 proc., natomiast w ostatnim roku badania (2025 r.) osiągnęła najwyższy do tej pory poziom – 38 proc. „W praktyce oznacza to coraz większą presję na rentowność, przepływy pieniężne i potencjał inwestycyjny grup kapitałowych” – oceniają eksperci GT.
Dodatkowym wyzwaniem pozostaje planowane podniesienie podstawowej stawki CIT do 22 proc. dla podatników osiągających przychody przekraczające 50 mln euro rocznie. Jeśli zmiana zostanie wdrożona, znaczenie właściwego zarządzania strukturą podatkową grup kapitałowych jeszcze wzrośnie.
Wzrost do 22 proc. będzie dużym wyzwaniem
„Debata o tym, czy 19 proc. albo 22 proc. to stawka konkurencyjna, pomija specyfikę polskiego systemu: stawka nominalna i efektywna to w praktyce dwa różne światy. Nasze wyliczenia – już po raz piąty – pokazują, że nawet przy nominalnej stawce CIT wynoszącej 19 proc., uśredniony poziom podatku wykazywanego przez grupy kapitałowe z GPW w 2025 r. to 38 proc.” – czytamy w raporcie.
Grant Thornton wskazuje, że państwowe grupy kapitałowe nadal ponoszą wyższe obciążenia podatkowe niż grupy prywatne. Poza tym w grupach z dominującym kapitałem krajowym występuje wyższa efektywna stawka podatkowa niż w podmiotach z przewagą kapitału zagranicznego.
Wśród spółek należących do indeksu sWIG80 efektywne opodatkowanie osiągnęło w 2025 r. aż 43 proc. To najwyższy poziom w historii badania.
W jaki sposób można poprawić efektywność podatkową?
W raporcie opisane są również praktyczne narzędzia, które mogą pomóc ograniczyć nieefektywności podatkowe. I tak coraz więcej przedsiębiorstw analizuje możliwość wykorzystania Podatkowej Grupy Kapitałowej (PGK), która pozwala na konsolidację wyników podatkowych spółek należących do jednej grupy. Pod koniec 2025 r. w Polsce funkcjonowało 117 takich grup, choć – zdaniem autorów raportu – skala wykorzystania tego rozwiązania nadal pozostaje stosunkowo niewielka.
Drugą opcją jest Grupa VAT. Daje ona możliwość wspólnego rozliczania podatku VAT przez powiązane podmioty. Potencjalne korzyści związane z poprawą płynności finansowej i uproszczeniem rozliczeń nie przyciągają do tej opcji wielu zwolenników. W Polsce aktywnie działa tylko 58 takich grup.