Zasada solidarnej odpowiedzialności w podatku od nieruchomości i rolnym

28.12.2016 09:00 (aktualizacja: )

Do Sejmu trafił komisyjny projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku rolnym oraz ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Dotyczy on ograniczenia zasady solidarnej odpowiedzialności w sytuacji, gdy jeden lub kilku współwłaścicieli jest zwolnionych z obowiązku zapłaty podatku rolnego lub podatku od nieruchomości współwłaścicieli nieruchomości.

Zasada solidarnej odpowiedzialności w podatku od nieruchomości i rolnym

Źródło: YAY foto

Projektowana ustawa jest reakcją Komisji do Spraw Petycji Sejmu RP na petycję skierowaną do Sejmu RP przez Spółdzielnię Mieszkaniową PROJEKTANT z siedzibą w Rzeszowie. Komisja uznała przedłożoną petycje za zasadną. Celem projektowanej ustawy jest takie ukształtowanie przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym oraz ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, aby zawarta w tych ustawach zasada solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli nieruchomości była ograniczona w sytuacji gdy jeden lub kilku współwłaścicieli jest zwolnionych z obowiązku zapłaty podatku rolnego lub podatku od nieruchomości. Z aktualnych przepisów wynika, że podmiot będący współwłaścicielem nieruchomości wspólnie z gminą lub Skarbem Państwa jest zobowiązany w praktyce do zapłaty podatku liczonego od całej nieruchomości – a więc w istocie do zapłaty także za współwłaściciela zwolnionego z obowiązku opłacenia podatku. Pomimo faktu, że zarówno orzecznictwo sądowe jak i Ministerstwo Finansów prezentują stanowisko, że naliczanie kwoty podatku powinno się odbywać poprzez ustalenie kwoty zobowiązania od całej nieruchomości a następnie odliczenie od tego kwoty przypadającej na współwłaścicieli zwolnionych z podatku – praktyka stosowana przez organy podatkowe jest inna. Prowadzi to często do nadmiernego i całkowicie nieuzasadnionego, sprzecznego z normami współżycia społecznego, obciążania obywateli. Przykładowo – jeśli Spółdzielnia Mieszkaniowa będąca współwłaścicielem gruntu wspólnie z gminą ma zapłacić podatek od nieruchomości liczony od całej powierzchni to de facto muszą go zapłacić mieszkańcy w swoim czynszu. Także koszty obsługi prawnej postępowania sądowego prowadzonego przed sądem administracyjnym w przypadku odmowy opłacenia takiego podatku przez Spółdzielnię muszą być pokryte przez mieszkańców. Celem projektowanej regulacji jest więc wyeliminowanie z praktyki takich zjawisk.

Rzeczywisty stan w dziedzinie, która ma być unormowana

W art. 3 ust. 5 ustawy o podatku rolnym oraz art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych została wskazana zasada solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli z tytułu podatku rolnego i podatku od nieruchomości. Równocześnie w art. 3a ustawy o podatku rolnym wskazano, że obowiązek podatkowy z tytułu podatku rolnego nie dotyczy gmin oraz Skarbu Państwa. W przypadku podatku od nieruchomości ustawowe zwolnienia zawarte w art. 7 ust. 1 i 2 mają charakter podmiotowo-przedmiotowy a zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 15 są nim objęte gminy. Literalna interpretacja tych przepisów prowadzi do wniosku, ze podmiot będący współwłaścicielem nieruchomości, nawet w niewielkiej części (przykładowo 1/100) jest zobowiązany do opłacania podatku od całej nieruchomości jeśli drugi współwłaściciel (przykładowo 99/100) jest zwolniony z obowiązku opłacenia omawianego podatku. Takie interpretacji nie potwierdzają zarówno sądy jak i Ministerstwo Finansów ale jest ona bardzo często stosowana przez organy podatkowe w całym kraju.

Różnica pomiędzy dotychczasowym a projektowanym stanem prawnym

Projektowana ustawa zawiera propozycję zgodną z aktualnym orzecznictwem sądowym oraz z interpretacją Ministerstwa Finansów. Jej istotą jest wprowadzenie ustawowej normy, zgodnie z którą zasady odpowiedzialności solidarnej za zobowiązanie podatkowe w zakresie podatku rolnego lub podatku od nieruchomości nie będą stosowane w przypadku, gdy jeden lub kilku współwłaścicieli jest zwolnionych z obowiązku zapłaty jednego z tych podatków. W takiej sytuacji obowiązek podatkowy będzie ciążył solidarnie jedynie na współwłaścicielach nie zwolnionych z obowiązku zapłaty podatku a kwota tego zobowiązania będzie odpowiadała łącznemu udziałowi tych współwłaścicieli w prawie własności.

Skutki projektowanej ustawy

Z uwagi na ukształtowane orzecznictwo można uznać, że projektowana ustawa nie ma znaczącego wpływu na finanse publiczne. Zdarzające się w kraju przypadki opłacania przez współwłaścicieli nieruchomości podatku „od całej” nieruchomości występują zwykle w sytuacji, gdy kwoty te są niewielkie i w związku z tym taki współwłaściciel woli zapłacić niż podejmować kroki prawne wobec n.p. swojej gminy, z którą łączy go szereg innych interesów. W przypadku gdy kwoty podatków są znaczące, żądanie opłacenia podatku „od całej” nieruchomości spotyka się zwykle ze sprzeciwem i znajduje swoje ostateczne rozstrzygnięcie w sądzie – najczęściej zgodne z interesem podatnika. Skutki społeczne i prawne projektowanej ustawy są bardzo ważne – wyeliminowany zostanie przepis sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, prawdopodobnie naruszający normy konstytucyjne, który stanowi potencjalnie zagrożenie dla współwłaścicieli wielu nieruchomości, przepis który jest źródłem wielu niepotrzebnych postępowań sądowych, wydłużających tym samym okres oczekiwania na rozstrzygnięcia sądowe w innych sprawach. Z punktu widzenia skutków gospodarczych proponowanej regulacji należy podkreślić fakt, że pewność w zakresie sposobu opodatkowania nieruchomości jest istotnym czynnikiem w przypadku zawierania transakcji kupna / sprzedaży nieruchomości. Jest także oczywiście ważnym czynnikiem sprzyjającym prawidłowemu planowaniu finansowemu – zarówno w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą jak i podmiotów takich jak autor wspomnianej petycji (spółdzielnia mieszkaniowa).

Źródło: sejm.gov.pl