Z dniem 1 stycznia 2026 r. weszły w życie regulacje zawarte w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Z tym że nowe rozwiązania dotyczące udzielania informacji o obniżeniu wpłat na PFRON z tytułu dokonanego zakupu produktu lub usługi zaczną obowiązywać od 1 marca 2026 r.

Koniec z opieką doraźną w ZPChr

Dotychczas jednym z warunków uzyskania statusu zakładu pracy chronionej i warunków jego utrzymania było zapewnienie doraźnej i specjalistycznej opieki medycznej, poradnictwa i usług rehabilitacyjnych (art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). Nowelizacja ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1665) wprowadziła zmiany w tym zakresie. Od 1 stycznia 2026 r. zakład pracy chronionej (także zakład aktywności zawodowej) nie musi już spełniać warunku zapewnienia pracownikom z niepełnosprawnością doraźnej opieki medycznej. Teraz ma obowiązek zapewnienia wyłącznie specjalistycznej opieki medycznej, poradnictwa i usług rehabilitacyjnych. W związku z tą zmianą w art. 28 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych usunięto ust. 2a i ust. 2b. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 30 ust. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zachowają moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tego przepisu, jednak nie dłużej niż przez 18 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji.

Zmiany w obniżaniu wpłat na PFRON

Wpłaty na PFRON przez pracodawców, którzy nie wykazują określonego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych na mocy art. 22 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ulegają obniżeniu z tytułu zakupu produkcji lub usługi, z wyłączeniem handlu, odpowiednio wytworzonej lub świadczonej przez zakłady aktywności zawodowej, przedsiębiorstwa społeczne zatrudniające co najmniej 10 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy lub innych pracodawców zatrudniających co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy – jeżeli wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych zaliczonych do osób o:

1) znacznym stopniu niepełnosprawności lub

2) umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, w odniesieniu do których orzeczono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję, oraz niewidomych

– wynosi co najmniej 30%.

W zakresie art. 22 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nowelizacja uchyli regulację, zgodnie z którą sprzedający, który spełnił warunki określone w art. 22 ust. 1 tej ustawy, przekazuje nabywcy, jednokrotnie w danym roku, informację o:

• zasadach nabywania i korzystania z obniżenia wpłat,
• możliwości złożenia oświadczenia o rezygnacji z zamiaru korzystania z prawa do obniżenia wpłat,
• możliwości odwołania oświadczenia o rezygnacji z zamiaru korzystania z prawa do obniżenia wpłat.

Dla Prenumeratorów GOFIN
	Ujednolicona treść ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dostępna w serwisie www.przepisy.gofin.pl

Obecnie, w przypadku gdy nabywca nie złożył sprzedającemu oświadczenia o rezygnacji z zamiaru korzystania z prawa do obniżenia wpłat, sprzedający jest zobowiązany przekazywać mu informację o kwocie obniżenia, także gdy nabywca nie ma możliwości dokonywania odliczeń albo gdy przedsiębiorca nie zamierza skorzystać z obniżenia wpłat na PFRON. Na mocy omawianej nowelizacji, od 1 marca 2026 r. informacja o kwocie obniżenia wpłat będzie wystawiana na wniosek nabywcy złożony w formie pisemnej, elektronicznej lub dokumentowej. Wniosek taki składany będzie jednorazowo. Będzie on mógł być odwołany w każdym czasie, w formie pisemnej, elektronicznej lub dokumentowej. Sprzedający, który otrzyma wniosek nabywcy, każdorazowo po wystawieniu faktury nabywcy będzie wystawiał mu informację o kwocie obniżenia. Sprzedający będzie mógł skorygować informację o kwocie obniżenia pomimo braku wniosku nabywcy.

W wyniku nowelizacji sprzedający wystawi nabywcy informację o kwocie obniżenia:

1) po otrzymaniu wniosku nabywcy oraz

2) niezwłocznie po terminowym uregulowaniu należności za dokonany zakup

– jednak nie później niż do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przypadał termin płatności za zakup.

Zmiany dla podmiotów prowadzących ZAZ

Nowelizacja ma na celu zmianę przepisów, które w praktyce funkcjonowania zakładów aktywności zawodowej oraz zakładów pracy chronionej nakładały na nie niepotrzebne obowiązki administracyjne, ograniczając w ten sposób ich rozwój. W uzasadnieniu do ustawy zwrócono również uwagę, że część obowiązków, które zostały nałożone na ZAZ i ZPChr od początku obowiązywania ustawy, nie przystaje do rzeczywistości, w jakiej funkcjonują obecnie te zakłady. W efekcie nowelizacji:

1) zmianie uległ limit wskaźnika zatrudnienia w zakładach aktywności zawodowej osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z 35% na 55% ogółu zatrudnionych – obniżono w ten sposób wymagany limit osób zatrudnionych ze znacznym stopniem niepełnosprawności,

2) wydłużono z trzech do sześciu miesięcy okres zwolnienia ZAZ przez wojewodę, w drodze decyzji, od wymogu spełnienia limitu wskaźnika zatrudnienia w zakładach osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności lub osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności,

3) wprowadzono możliwość zwiększenia przez samorząd województwa maksymalnej kwoty zobowiązań do wypłaty w danym roku z tytułu dofinansowania kosztów działalności ZAZ z zaoszczędzonych środków własnych lub ze środków otrzymanych na realizację innych działań, przekazanych przez Prezesa Zarządu PFRON.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913 ze zm.)

Gazeta Podatkowa nr 6 (2298) z dnia 2026-01-19

Przygotowanie do badania sprawozdania finansowego. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl