Od 1 stycznia 2026 r. u pracodawcy budżetowego, a od 1 maja 2026 r. u pozostałych pracodawców, do stażu pracy są lub będą wliczane nowe okresy tzw. zaliczalne. Zasadniczo takie okresy potwierdza zaświadczenie z ZUS, które jednak nie zawsze jest wydawane. Brak takiego zaświadczenia nie oznacza automatycznie, że dany okres nie podlega wliczeniu do stażu pracy.
Prowadzenie firmy i praca na zleceniu
Od 1 stycznia 2026 r. u pracodawców będących jednostką sektora finansów publicznych obowiązuje art. 3021 K.p. (Dz. U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.), który przewiduje wiele nowych tzw. okresów zaliczalnych, tj. okresów, które nie są okresami zatrudnienia na podstawie stosunku pracy, ale są zaliczane do stażu pracy na mocy Kodeksu pracy lub przepisów odrębnych. Do starych okresów zaliczalnych należą m.in. okresy nauki, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, pracy na roli czy służby wojskowej. Natomiast nowymi okresami zaliczalnymi są m.in. okresy pracy w ramach umowy zlecenia czy prowadzenia własnej firmy. Ich zaliczenie – od 1 stycznia 2026 r. u pracodawcy budżetowego a od 1 maja br. u pozostałych pracodawców – następuje na zasadach określonych w art. 3021 K.p. Generalnie dla potrzeb uwzględnienia okresów wymienionych w art. 3021 K.p. wymagane jest aby, za te okresy były odprowadzone należne składki do ZUS (jak w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej) lub, aby w tych okresach dana osoba podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (jak w przypadku pracy na umowie zlecenia).
Nowe okresy zaliczalne muszą być odpowiednio udokumentowane przez pracownika zainteresowanego zaliczeniem ich do pracowniczego stażu pracy. Generalnie do tego celu służy zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. ZUS wydaje zaświadczenie o opłaceniu składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe m.in. za okresy prowadzenia przez osobę fizyczną działalności gospodarczej, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.
Z kolei zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym wydawane jest przez ZUS m.in. za okresy wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Ponadto ZUS może wydać zaświadczenie o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego za okres, w którym osoba fizyczna podejmująca działalność gospodarczą nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, korzystając z tzw. ulgi na start.
Gdy nie ma zaświadczenia
Nie wszystkie nowe okresy zaliczalne są dokumentowane zaświadczeniem z ZUS. Dotyczy to m.in. okresów pracy za granicą oraz takich nowych okresów zaliczalnych, w których dana osoba nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów. Jak wskazał ZUS na swojej stronie internetowej (www.zus.pl): „ZUS będzie wydawał zaświadczenia tylko za część okresów, które wymienia Kodeks pracy. Są to okresy, kiedy byłeś objęty ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi lub opłacałeś składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub wypadkowe oraz okresy, kiedy byłeś zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, ponieważ korzystałeś z tzw. ulgi na start. (…)”.
Pracownik zainteresowany zaliczeniem do stażu pracy nowego okresu zaliczalnego nie otrzyma więc zaświadczenia z ZUS, jeżeli m.in. nie podlegał w tym okresie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na mocy odrębnych przepisów. Chodzi tu np. o okresy niepodlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez studentów, do ukończenia 26 lat, z tytułu wykonywania pracy na zleceniu.
Tego rodzaju okresy podlegają – mimo braku zaświadczenia z ZUS – wliczeniu do stażu pracy na warunkach określonych w art. 3021 K.p. Muszą być jednak samodzielnie udokumentowane przez pracownika, np. na podstawie umowy, rachunku do umowy lub innych dokumentów.
Należy nadmienić, że do stażu pracy zaliczany jest również okres, w którym osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą lub osoba współpracująca pobierała zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub zasiłek opiekuńczy, za który nie były opłacane składki na ubezpieczenia na mocy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199) – patrz ramka.
|
„Zgodnie z art. 3021 § 1 Kodeksu pracy, do okresu zatrudnienia wlicza się okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności gospodarczej oraz okresy pozostawania osobą współpracującą, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe. Na podstawie art. 3021 § 3 do okresu zatrudnienia będą wliczane także udokumentowane okresy działalności zawodowej określone w art. 3021 § 1 i § 2, w których osoba fizyczna nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów. Na podstawie art. 18 ust. 9 i ust. 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – za miesiąc, w którym ubezpieczenia trwały tylko przez część miesiąca, kwotę najniższej podstawy wymiaru składek dla przedsiębiorców zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc ją przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniu. Powyższe zasady zmniejszania najniższej podstawy wymiaru składek stosuje się odpowiednio w przypadku niezdolności do pracy trwającej przez część miesiąca, jeżeli z tego tytułu ubezpieczony spełnia warunki do przyznania zasiłku. Oznacza to, że jeżeli przedsiębiorca jest niezdolny do pracy przez cały miesiąc i spełnia warunki do zasiłku chorobowego z tego tytułu – wówczas przez cały miesiąc nie opłaca składek na ubezpieczenia społeczne z działalności gospodarczej. Jednocześnie nie są opłacane składki od zasiłku chorobowego, ponieważ korzystanie ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych i opłacania składek. Natomiast w przypadku niezdolności do pracy trwającej jedynie przez część miesiąca i prawa do zasiłku chorobowego z tego tytułu – składki nie są opłacane tylko za te dni, za które przedsiębiorca korzystał z zasiłku, a za pozostałe dni przedsiębiorca oblicza i opłaca składki proporcjonalnie – zgodnie z ww. zasadami wynikającymi z art. 18 ust. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji okresy, w których osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą lub osoba współpracująca pobierała zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub zasiłek opiekuńczy, a za które nie były opłacane składki na ubezpieczenia, podlegają wliczeniu do stażu pracy na podstawie art. 3021 § 3 Kodeksu pracy. (…)”. Odpowiedź MRPiPS z dnia 21 stycznia 2026 r. na pytanie naszego Wydawnictwa |
Gazeta Podatkowa nr 20 (2312) z dnia 2026-03-09
Stosowanie RODO w kadrach i płacach. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl
Bedac na emryturze pracowalam na umowe zlecenie duzo lat ,vzy moge od zusu ubiegac sie o doliczenie do emerytury.Jestem rocznik 1954 i juz emerytura byla obliczana z ostatnich lat ,ciagle jestem okradana
A ja bym chciala żeby zus wydał mi zaświadczenie z urlopu wychowawczego, okres nieskładkowy ujety w decyzji o naliczeniu kapitału początkowego, miałabym zaliczony dłuższy staż pracy i jubileuszówkę większą a tak jestem okradziona z 62 miesięcy tj. Ponad 5 lat pracy, dostałam pomniejszoną jubileuszówkę
Pobieram emeryturę wyliczoną z 10lat.Nie uwzględnia ona 20 lat prowadzę ja działalności gospodarczej. Uważam, że znacznie podniosło by to moją emeryturę.Co mogę w tej sytuacji zrobić?.
Bedac na emryturze pracowalam na umowe zlecenie duzo lat ,vzy moge od zusu ubiegac sie o doliczenie do emerytury.Jestem rocznik 1954 i juz emerytura byla obliczana z ostatnich lat ,ciagle jestem okradana
Mam pytanie czy okres pracy na gospodarstwie rolnym rodziców jako małoletni tj poświadczone przez świadków itd.rodzic prowadził gospodarstwo i jednocześnie pracował nie odprowadzał składek KRUS bo był na zusie,są to lata pracy nie składkowe czyli teoretycznie powinne być zaliczone??czy ktoś miał taki problem bo u mnie nie chcą doliczyć
ZUS to organizacja przestępczą poz
Dostarczyłem Zus-owi świadectwo pracy za 20 lat w PRL-u. Zażądał rp-7 aby obliczyć wysokość emerytury. Zakład już nie istniał a w archiwum miejskim nie było całości dokumentacji. Mądra archiwistka wystawiła rp-7 z dopiskiem brak list płac więc nie pracował w tych okresach. Zus przyjął to za prezent z nieba i ukradł mi 2 lata pracy pomimo świadectwa pracy wydanego podczas likwidacji zakładu państwowego. Tak wygląda sprawiedliwość Zus, a to tylko jeden z przypadków.
Na podstawie świadectwa pracy ZUS ma obowiązek zaliczyć taki okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, jaki jest wskazany w tym dokumencie. Jeżeli w świadectwie nie wyszczególniono przerw w zatrudnieniu, to znaczy, że ich nie było. Osoba wystawiająca świadectwo pracy ma obowiązek wyszczególnić wszystkie okresy przerw w zatrudnieniu ( również okresy zasiłków chorobowych jako okresów nieskładkowych). Inną kwestią jest ustalenie wysokości emerytury. Tu wymagane jest złożenie zaświadczenia ( lub zaświadczeń) o zarobkach osiąganych w poszczególnych okresach zatrudnienia ( o ile dotyczy to kilku zakładów pracy). W przypadku braku możliwości ich uzyskania ( upływ czasu, likwidacja zakładu pracy itp) za każdy brakujący miesiąc ZUS przyjmie kwotę minimalnej płacy, jaka obowiązywała w tamtym okresie. Ze świadectwa pracy musi wynikać, że była to praca w pełnym wymiarze. Jest jeszcze inny sposób udokumentowania zarobków. Może to być dawna legitymacja ubezpieczeniowa, w której po zakończeniu roku wpisywane były zarobki. Mogą to być również angaże, dowody potwierdzające zmianę wysokości uposażenia ( czyli podwyżki płac). Możliwości jest więc kilka, o ile zachowały się stosowne dokumenty. Każdy pracownik dostawał do ręki oryginał, kopia zostawała w aktach. Pytanie: czy zadbaliśmy sami o te, które otrzymaliśmy…
„Ostatnią deską ratunku” są jeszcze archiwa państwowe. ZUS dysponuje katalogiem firm, które przekazały dokumentację pracowniczą , ze wskazaniem archiwum.
Idź do sądu pracy ,potrzebujesz wskazać dwóch świadków z tego brakującego okresu,sprawa do wygrania
Miałam taką samą sytuację.