Pobierz e-pity 2018

Równoważny system czasu pracy sposobem na uniknięcie nadgodzin

13.12.2013 09:00 (aktualizacja: )

16.12 Równoważny system czasu pracy sposobem na uniknięcie nadgodzin

W Kodeksie Pracy określonych zostało kilka systemów czasu pracy, które mogą być wprowadzone przez pracodawcę. Jednym z nich jest system równoważnego czasu pracy, który ma sporo zalet tak dla pracownika, jak i dla pracodawcy.

Wymiar czasu pracy 2014

System, który reguluje art. 135-138 Kodeksu pracy, może być wykorzystany w sytuacji, gdy jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją. Przepisy nie uszczegółowiają powyższego sformułowania, nie precyzują przesłanek stosowania tego systemu i nie wskazują konkretnych sytuacji, zawodów, czy dziedzin, w których może być zastosowany. Zatem decyzja o wprowadzeniu omawianego systemu w danym zakładzie pracy zależy tylko od oceny pracodawcy. Ten zaś korzysta w tym przypadku z jednego ze swoich praw, a mianowicie wyboru organizacji czasu pracy, której elementem są m.in. systemy czasu pracy. Zobowiązany jest on jednak do odpowiedniego wprowadzenia systemu – aktami prawa
wewnątrzzakładowego (układem zbiorowym pracy lub regulaminem pracy) bądź obwieszczeniem.
 

Ruchomy czas pracy - zmiany w 2013 roku

Zastosowanie tego systemu daje pracodawcy możliwość elastycznego planowania czasu pracy w ramach okresu rozliczeniowego, podczas gdy jego wymiar jest taki sam, jak w przypadku podstawowego czasu pracy. Cechą charakterystyczną jest w tym wypadku możliwość przedłużenia dobowego wymiaru czasu pracy powyżej 8 godzin w niektórych dniach i równoważenie go krótszym dobowym wymiarem czasu pracy w innych dniach, bądź dniami wolnymi od pracy.

W podstawowej odmianie systemu równoważnego dopuszczalne jest przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy do 12 godzin. Toteż pracodawca, w zależności od swoich potrzeb, może planować pracownikom pracę w maksymalnie przedłużonym dobowym wymiarze czasu pracy, czy po 9, 10 lub 11 godzin. Nie będzie ona stanowić wówczas godzin nadliczbowych. W pozostałych wersjach tego systemu czas pracy można wydłużyć do 16 i 24 godzin na dobę.

W równoważnym systemie czasu pracy obowiązuje co do zasady miesięczny okres rozliczeniowy. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres rozliczeniowy może być przedłużony do 3 miesięcy, a przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych - do 4 miesięcy.
 

Wymiar czasu pracy a okresy rozliczeniowe

Oczywiście, tak jak w podstawowym systemie czasu pracy, pracownik, który wykonuje pracę  w równoważnym czasie (w każdym wariancie), zachowuje prawo do określonej liczby dni wolnych od pracy. Jest ona równa minimum sumie niedziel, świąt oraz dni wolnych wynikających z 5-dniowego tygodnia pracy.


Równoważnie, ale dla kogo?

W zawodzie np. księgowego istnieje określony rytm pracy narzucany terminami ustalonymi w przepisach podatkowo-rachunkowych i ubezpieczeniowych, w których należy dokonywać rozliczeń. Większość pracy kumuluje się w okresie 2 tygodni danego miesiąca, pomiędzy 5. a 20. dniem i w zasadzie nie ma możliwości jej wykonania w innym terminie.

Z kilkuletniego doświadczenia naszego biura rachunkowego wynika, że dobrym rozwiązaniem jest zastosowanie właśnie systemu równoważnego. Można się spotkać z opinią, że wprowadzanie go dla pracowników umysłowych (a więc w tym też księgowych) jest nieefektywne ze względu na spadek wydajności umysłowej po 8 godzinach wykonywania pracy. To prawda, w praktyce jednak pracownicy księgowości zatrudnieni w podstawowym systemie czasu pracy mają często zlecane nadgodziny w tzw. okresie księgowym, co wiąże się później dla pracodawcy z określonymi konsekwencjami, tj. koniecznością rozliczenia powstałych nadgodzin. Często bywa też tak, że pracodawca zatrudnia w tym okresie dodatkowe osoby, co zwiększa koszty działalności.

Reasumując, dzięki wprowadzeniu tego systemu czasu pracy w biurze rachunkowym/dziale księgowym, można uniknąć powstania nadgodzin właśnie poprzez wydłużenie dobowego wymiaru czasu pracy. Następuje to w niektóre dni pomiędzy 5. a 20. dniem miesiąca i jest równoważone krótszym dobowym wymiarem czasu pracy w pozostałe dni, kiedy nie ma pilnych terminów lub po prostu zajęć jest mniej.

Na ile podobne rozwiązania są zasadne w kancelariach podatkowych, prawnych, agencjach marketingowych etc., każdy przedsiębiorca musi ocenić sam. W każdym jednak wypadku warto poważnie rozważyć tę możliwość. Jej efektywność jest nie tylko krótkoterminowa w aspekcie racjonalnego rozłożenia firmowych sił. Sprawdza się przede wszystkim długofalowo, ponieważ pracownicy odczuwają większy komfort pracy w miejscu, które działa zgodnie z rynkowym rytmem, a nie sztucznie narzuconymi i odhumanizowanymi regułami.

Ilona Radziszewska, specjalista ds.  wynagrodzeń Twoja Księgowość SA