Przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności

06.05.2013 09:00 (aktualizacja: )

W przypadku gdy podmiot gospodarczy przekształca dotychczas posiadane prawo wieczystego użytkowania gruntu w prawo własności konieczne jest dokonanie szeregu operacji w księgach, zgodnie z ustawą o rachunkowości i ustawą o podatku dochodowym.


Prawo wieczystego użytkowania w księgach

Prawo wieczystego użytkowania podlega amortyzacji na zasadach ogólnych zgodnie z art. 31, 32 i 33 ustawy o rachunkowości. Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od wartości wg ceny nabycia tego prawa, a wysokość stawki amortyzacyjnej ustala się w oparciu o okres jego ekonomicznej użyteczności (często przyjmuje się podobną stawkę jak zastosowaną do budynku lub budowli, którego to prawo dotyczy).

Dla celów podatkowych prawo wieczystego użytkowania nie podlega amortyzacji zgodnie z art. 16c pkt. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (podobnie art. 22c pkt. 1 u.p.d.o.f.).


Nabycie prawa własności gruntu

Przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności gruntu następuje z dniem, w którym decyzja wydana przez właściwy organ (np. starosta, prezydent miasta, wójt) stała się ostateczna (art. 3 i 4 ustawy o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawo własności).

W decyzji zostaje ustalona opłata za przekształcenie, która może zostać rozłożona na raty.

Od części opłaty, która została rozłożona na raty należne są odsetki naliczane co do zasady wg stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski.


Ujęcie przekształcenia w księgach

Nabycie prawa własności gruntów skutkuje koniecznością likwidacji w księgach zaewidencjonowanego tam wcześniej prawa wieczystego użytkowania i ujęcie w nich nabytego prawa własności.

Wartość początkową prawa własności gruntu zgodnie ustala się na podstawie:

  1. wartości początkowej prawa wieczystego użytkowania gruntu pomniejszonej o dokonane odpisy amortyzacyjne (czyli tzw. wartość netto)
  2. opłaty wynikającej z decyzji o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawo własności
  3. pozostałych wydatków związanych z tym przekształceniem (opłaty notarialne itp.) poniesionych do dnia przyjęcia w/w praw do użytkowania (wpisania do ewidencji środków trwałych).

Suma w/w pozycji stanowi wartość początkową środka trwałego dla celów bilansowych. Z uwagi na fakt, że prawo wieczystego użytkowania gruntu zgodnie z ustawą o podatku dochodowym amortyzacji nie podlega, dla ustalenia wartości początkowej prawa własności gruntu dla celów podatkowych należy przyjąć wartość początkową prawa wieczystego użytkowania bez pomniejszania o odpisy amortyzacyjne powiększoną o opłaty i wydatki wymienione powyżej w pkt 2 i 3.

Od tak ustalonej wartości początkowej prawa własności gruntu nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych ani dla celów bilansowych (art. 31 ust. 2 ustawy o rachunkowości) ani dla celów podatkowych (art. 16c pkt 1 u.p.d.o.p. i odpowiednio art. 22c pkt 1 u.p.d.o.f.).

Natomiast wszelkie inne wydatki poniesione po dniu przyjęcia w/w prawa do użytkowania (np. opłaty sądowe za założenie księgi wieczystej) stanowią koszty uzyskania przychodów na zasadach ogólnych. Również odsetki naliczone i zapłacone po w/w dniu, wynikające z decyzji o rozłożenia na raty opłaty za przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nie będą powiększały wartości początkowej gruntu tylko będą mogły być zaliczone do kosztów bieżącego okresu. Natomiast w przypadku gdyby organ wydający decyzję ustalił kwotę odsetek przed dniem przyjęcia prawa własności do ewidencji środków trwałych, powiększałyby one jego wartość początkową.

Mariusz Raszczyk - doradca podatkowy w Kancelarii „Verum” s.c.