Pre-pack po polsku czyli przegląd problematyki związanej z przygotowaną likwidacją. Część 2

12.08.2019 06:13 (aktualizacja: )

Część 1: GENEZA I ISTOTA REGULACJI

KORZYŚCI DLA WIERZYCIELI

Konstrukcja pre-packu odzwierciedla zasadę optymalizacji określoną w art. 2 Prawa upadłościowego, zgodnie z którym postępowanie uregulowane ustawą należy prowadzić tak, aby roszczenia wierzycieli mogły zostać zaspokojone w jak najwyższym stopniu, a jeśli racjonalne względy na to pozwolą - dotychczasowe przedsiębiorstwo dłużnika zostało zachowane. Za nadrzędny cel oraz atut przygotowanej likwidacji uznaje się możliwość zaspokojenia wierzycieli w stopniu wyższym, niż miałoby to miejsce w przypadku klasycznego postępowania upadłościowego, a także w bardziej dogodnym dla nich terminie, ze względu na realną możliwość upłynnienia majątku dłużnika w stosunkowo krótkim czasie. W rzeczywistości warto mieć na uwadze, że szybkość prowadzenia postępowania uzależniona jest od wielu czynników, na które dłużnik bądź zainteresowany nabyciem przedsiębiorstwa inwestor nie zawsze mają wpływ – w tym miejscu warto wspomnieć choćby o kwestiach takich jak: sprawna komunikacja z sądem, stały kontakt z nadzorcą, szybka reakcja na wezwania czy dobór odpowiednich metod i narzędzi związanych z opisem i oszacowaniem wartości przedsiębiorstwa. Modelowo, czas trwania całej procedury - od momentu złożenia wniosku do sądu upadłościowego do zawarcia umowy sprzedaży - nie powinien przekroczyć 9 miesięcy, w praktyce jednak termin ten niejednokrotnie okazuje się trudny do dochowania.

Zauważa się ścisły związek pomiędzy szybkością postępowania upadłościowego, a poziomem zaspokojenia wierzycieli, który jest odwrotnie proporcjonalny do czasu jego trwania. Przedłużający się proces likwidacji przedsiębiorstwa może pociągać za sobą obniżenie jego wartości, renomy czy utratę zaufania klientów bądź kontrahentów, jak również zmianę stanu aktywów obrotowych (towarów, materiałów, surowców, wyrobów gotowych itp.). Spadek wartości przedsiębiorstwa po dacie sporządzenia operatu szacunkowego do dnia objęcia go w posiadanie spowodowany może być m.in. postępującym zużyciem funkcjonalnym, tj. pogorszeniem cech użytkowych składników wchodzących w skład przedsiębiorstwa w stosunku do jemu podobnych, znajdujących się na rynku właściwym, co w związane jest z przyjętą funkcją eksploatacyjną składnika, lub po prostu – brakiem modernizacji danego obiektu.

Zgodnie z art. 56c p.u. procedura sądowa zasadniczo ogranicza się do ustalenia, w której procedurze (pre-pack lub przygotowanej likwidacji) wierzyciele zostaną zaspokojeni w większym stopniu. Warunek ten uznaje się za spełniony jeśli w ramach przygotowanej likwidacji dojdzie do zaspokojenia wierzycieli w większym stopniu, niż poprzez likwidację majątku dłużnika w postępowaniu upadłościowym prowadzonym na zasadach ogólnych. Nie jest przy tym wykluczone uwzględnienie wniosku, gdy zaoferowana cena jest nieznacznie tylko niższa niż ta, jaką teoretycznie można uzyskać prowadząc likwidację na zasadach ogólnych, jeżeli za uwzględnieniem wniosku przemawia ważny interes publiczny lub możliwość zachowania przedsiębiorstwa. Chodzi tu więc o np. kwestię ciągłości miejsc pracy, utrzymania specjalistów, czy wypracowaną przez upadłego pozycję rynkową.

Porównanie szacunkowych kosztów obu postępowań przemawia jednoznacznie na korzyść przygotowanej likwidacji. Zaznaczyć należy, że likwidacja przedsiębiorstwa właśnie w trybie pre-packu pozwala zaoszczędzić znaczną część środków, które zostałyby przeznaczone na wynagrodzenie syndyka, obsługę prawną i księgową, koszty ogłoszeń oraz archiwizacji dokumentów, a także kwoty niezbędne do utrzymania w niepogorszonym stanie składników przedsiębiorstwa. Kwota, która trafia ostatecznie do masy upadłości w postępowaniu prowadzonym na zasadach ogólnych będzie zatem w większości przypadków znacząco niższa, niż cena sprzedaży proponowana przez nabywcę, zatwierdzona
w warunkach przygotowanej likwidacji. Poniższe tabele ilustrują przybliżone koszty postępowania upadłościowego (przy założeniu, że średni czas trwania postępowania upadłościowego wyniesie ok. 2 lat):

Lp.

Rodzaj poniesionych kosztów

Koszt

1

Wynagrodzenie syndyka

ok. 55.000,00 zł

(kwota szacunkowa dla danego stanu faktycznego)

2

Obsługa prawna

2.000,00 zł x 24 m-ce = 48.000,00 zł

3

Obsługa księgowa

2.000,00 zł x 24 m-ce = 48.000,00 zł

4

Koszty utrzymania obiektów

+

Koszty podstawowych drobnych napraw celem utrzymania obiektów w odpowiednim stanie (m.in. odprowadzanie wody opadowej, przegląd drożności kanalizacji wodno-ściekowej, wymiana instalacji elektrycznej)

ok. 7.695,08 zł  x 24 m-ce = 184.681,92 zł

 

ok. 3.000,00 zł x 24 m-ce = 72.000,00 zł

5

Koszty ogłoszeń

2.000,00 zł

6

Koszty archiwizacji dokumentów

ok. 7.000,00-10.000,00 zł

 

W SUMIE

491.981,92 zł

WYCENA PRZEDSIĘBIORSTWA W RAMACH PRZYGOTOWANEJ UPADŁOŚCI

Problematyka wyceny przedsiębiorstwa w ramach pre-packu, w tym prawidłowe rozróżnienie poszczególnych składników majątku wchodzących w skład przedsiębiorstwa stanowi o efektywności i czasie trwania postępowania.

Co istotne, zgodnie z art. 56a ust. 3 p.u. wycena przedsiębiorstwa dłużnika winna być wykonana przez osobę wpisaną na listę biegłych sądowych, co stanowi element kontroli sądowej nad przebiegiem postępowania. Oszacowana przez biegłego wartość nieruchomości wchodzących w skład przedsiębiorstwa, a będących jego składnikiem o wysokim znaczeniu ekonomicznym, może różnić się w zależności od opracowanej metody sporządzania operatu szacunkowego.

Podejście dochodowe, o którym mowa w art. 152 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku – Gospodarka Nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147) w zw. z § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207 z 2004 r. poz. 2109), uzależnia wartość nieruchomości od generowanych przez nią w przyszłości przepływów pieniężnych. Polega ono w szczególności na określeniu wartości nieruchomości przynoszących lub mogących przynieść dochód pod warunkiem, że wysokość dochodu jest znana lub możliwa do określenia. Uzyskanie dochodu z całej nieruchomości i jego wykorzystywanie w podejściu dochodowym powoduje, że jej wartość rynkowa obejmuje wartość prawa własności gruntu wraz z jego częściami składowymi, lub – odpowiednio – wartość prawa użytkowania wieczystego gruntu i związanego z tym prawa własności budynków i urządzeń oraz lokali na gruncie użytkowy. W przypadku omawianego podejścia, dochodami są najczęściej czynsze, dochody z najmu lub dzierżawy, jak również dochody z prowadzonej na nieruchomości działalności.

Z kolei podejście porównawcze bazuje na cenach transakcyjnych nieruchomości podobnych; do modeli podejścia porównawczego zalicza się modele bazujące na porównaniu nieruchomości wycenianej do kilku bądź kilkunastu transakcji rynkowych. Wartość nieruchomości określana jest przy założeniu, iż odpowiada ona cenom nieruchomości podobnych, będących przedmiotem obrotu rynkowego w ostatnim czasie.

Na etapie wyceny załączanej do wniosku istnieje pewne ryzyko nadużyć, stąd z uwagi na jej status opinii prywatnej, nie powinna ona odbiegać znacząco od realiów rynkowych. Odstępstwa w tym zakresie, zwłaszcza zaniżanie wartości majątku przedsiębiorstwa, mogą stanowić podstawę do umorzenia postępowania.

PODSUMOWANIE

Niewątpliwym atutem pre-packu jest skrócony czas trwania postępowania upadłościowego, a w konsekwencji – znaczne zmniejszenie jego kosztów oraz szybsze zaspokojenie wierzycieli, którzy nie są obciążani kosztami działania przedsiębiorstwa przez cały czas trwania postępowania. Dodatkowo, ta forma likwidacji umożliwia zachowanie integralności przedsiębiorstwa upadłego, inwestor może je bowiem przejąć już w toku postępowania upadłościowego. Przedsiębiorstwo dłużnika lub jego zorganizowana część nabywane jest bowiem z pominięciem czasochłonnej i kosztogennej procedury sprzedaży w drodze przetargów, przy jednoczesnym zachowaniu ciągłości jego działania. Jest to więc daleko bardziej korzystne rozwiązanie dla wszystkich stron postępowania (dłużnika, wierzycieli, inwestora, czy nawet sądu) – jego finalnym efektem jest nie tylko szybkie zaspokojenie wierzycieli i sprawne zamknięcie procedury upadłościowej, ale również przejęcie przez podmiot trzeci działalności, która w toku postępowania procedowanego w oparciu o ogólne przepisy prawa upadłościowego trwającego nierzadko lata (średnio 2-3), najprawdopodobniej straciłaby wartość lub znaczenie gospodarcze.

Jednak najistotniejszym z punktu widzenia inwestora jest fakt, że przygotowana likwidacja umożliwia  nabycie przedsiębiorstwa upadłego bez długów i obciążeń. Jest to w szczególności ważne w przypadku nieruchomości pierwotnie obciążonych hipotekami, co stanowi często przeszkodę na drodze do ich dalszego zbycia.

Wreszcie, nie można tracić z pola widzenia korzyści społeczno-rynkowych płynących
z zastosowania przygotowanej likwidacji, jaką jest przede wszystkim zachowanie ciągłości działalności przedsiębiorstwa upadłego, w kontekście nie tylko interesu nabywcy, ale pracowników oraz kontrahentów przedsiębiorcy. Z punktu widzenia interesu społecznego, możliwość zachowania miejsc pracy jawi się zatem jako kolejny pożądany efekt pre-packu.

Wydaje się więc, że zaprezentowane w niniejszym artykule zalety przygotowanej likwidacji powinny prowadzić do zainteresowania się nią przez szerokie grono podmiotów pozostających w obszarze oddziaływania procedur upadłościowych i restrukturyzacyjnych.

Autorzy:

Marek Turcza - radca prawny, doradca restrukturyzacyjny, założyciel TURCZA Kancelaria Radców Prawnych

Katarzyna Turcza - radca prawny, doradca restrukturyzacyjny, TURCZA Kancelaria Radców Prawnych

Marta Rabe-Kozłowska – radca prawny, TURCZA Kancelaria Radców Prawnych

Kancelaria Turcza