Odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę a PIT

18.12.2013 09:00 (aktualizacja: )

18.12 Odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę a PIT

Interpretacje organów podatkowych potwierdzają, że zasądzone na rzecz byłego pracownika odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę, korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, bowiem jego wysokość oraz zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw, tj. art. 45 w związku z art. 47¹ Kodeksu pracy. Oznacza to jednocześnie, że były pracodawca jako płatnik nie jest zobowiązany do poboru zaliczki na podatek dochodowy od kwoty tego odszkodowania.

W myśl art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT zwolnienie z podatku dochodowego kwoty otrzymanego odszkodowania uwarunkowane jest dwoma przesłankami. Pierwszym z wymaganych warunków jest określenie w przepisach odrębnych ustaw lub przepisach wykonawczych wysokości lub zasad ustalania odszkodowania, drugim zaś warunkiem jest nie wymienienie przez ustawodawcę określonego odszkodowania w treści tego przepisu.

Organy podatkowe zwracają uwagę, że w celu stwierdzenia czy powyższe zwolnienie znajduje zastosowanie w pierwszej kolejności należy ustalić charakter świadczenia uzyskanego przez pracownika. W szczególności czy jest ono odszkodowaniem, którego wysokość lub zasady wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód. Odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszystkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych, w tym w dobrach osobistych. Chodzi zarówno o uszczerbek majątkowy jak i niemajątkowy. Naprawienie szkody obejmuje, zarówno straty, jakie poszkodowany poniósł, jak i korzyści, które mógł osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
 

Pracownik odchodzi: prawa pracownika i obowiązki pracodawcy

Kwestie dotyczące stosunku pracy, w tym wypłaty odszkodowań z tytułu, niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę zawarte zostały w Kodeksie pracy. W przypadku ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy - stosownie do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu (art. 45 § 1 Kodeksu pracy). Odszkodowanie to przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia (art. 471 Kodeksu pracy).

W związku z powyższym zwolnione z opodatkowania pozostaje odszkodowanie wypłacone pracownikowi z tytułu nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę, wypłaconego po wyroku sądu na podstawie art. 45 § 1 Kodeksu Pracy. Wysokość i zasady ustalania przyznanego odszkodowania wynikają bowiem wprost z przepisów odrębnej ustawy, w tym przypadku z przepisów Kodeksu pracy. Stanowisko to jest jednolicie prezentowane prze organy podatkowe. Przykładowo Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z dnia 22 sierpnia 2008 r. (znak IPPB2/415-812/08-3/AZ) potwierdził, że zastosowanie zwolnienia znajduje zastosowanie w przypadku, gdy: „(...) odszkodowanie zostało zasądzone wyrokiem sądu, który uznał, że reorganizacja w wyniku której doszło do zwolnienia faktycznie miała miejsce, jednak do zwolnienia powinna być wytypowana inna osoba niż powód (która posiada niższe kwalifikacje i krótszy staż pracy). W związku z tym Sąd zasądził odszkodowanie dla powoda w wysokości trzymiesięcznych poborów”. W tym samym tonie wypowiedział się również Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w interpretacji indywidualnej z dnia 9 czerwca 2011 r. (znak IPTPB2/415-50/11-2/MP) oraz Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji indywidualnej z dnia 18 lipca 2012 r. (znak IBPBII/1/415-401/12/BD).

Powyższe oznacza jednocześnie, że wypłacając zasądzone odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę, płatnik (pracodawca) nie powinien pobierać zaliczki na podatek dochodowy. Również to stanowisko znajduje potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych wydawanych przez organy podatkowe. Przykładowo Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji indywidualnej z dnia 9 marca 2009 r. (znak IBPBII/1/415-138/08/ASz) podkreślił, że skoro w stosunku do przyznanego odszkodowania z tytułu nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę znajduje zastosowanie analizowane zwolnienie to: „Oznacza to równocześnie, że wnioskodawca jako płatnik nie jest zobowiązany do poboru zaliczki na podatek dochodowy od kwoty tego odszkodowania”. Analogicznie uznał Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z dnia 15 września 2010 r. (znak ILPB1/415-718/10-4/AGr).

Aleksandra Ogiela
Departament Doradztwa Podatkowego Małopolskiego Instytutu Studiów Podatkowych w Krakowie

Artykuł ma charakter jedynie informacyjny i stanowi publikację zainspirowaną treścią artykułów prasowych, interpretacji organów podatkowych i orzeczeń sądów administracyjnych. Nie stanowi porady ani opinii podatkowej czy prawnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 i art. 31 ustawy o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 1996 r. Nr 102, poz. 475, ze zm.) i jest odzwierciedleniem poglądów wyrażanych przez autorów publikacji. Małopolski Instytut Studiów Podatkowych Sp. z o.o. nie bierze odpowiedzialności za ewentualne skutki podejmowanych decyzji na ich podstawie.