Faktura komplementariusza za zarządzanie spółką komandytową a prawo odliczenia VAT

10.02.2014 09:00 (aktualizacja: )

10.02 Faktura komplementariusza za zarządzanie spółką komandytową a prawo odliczenia VAT

Zgodnie z art. 46 Kodeksu Spółek Handlowych (dalej: KSH) za prowadzenie spraw spółki wspólnik (także spółki komandytowej) nie otrzymuje wynagrodzenia.

W praktyce zdarza się że komplementariusze obciążają jednak spółki komandytowe za realizowane czynności zarządcze obejmujące prowadzenie spraw spółki. Czy w sytuacji gdy komplementariusz spółki komandytowej wystawi fakturę z podatkiem VAT należnym wg stawki 23% spółce komandytowej służy prawo do pomniejszenia wartości podatku należnego o podatek naliczony wynikający z treści takiej faktury?

Z uwagi na treść powołanego powyżej przepisu pozytywna odpowiedź na to pytanie staje się kontrowersyjna, szczególnie wówczas, gdy zakres świadczonych usług zarządzania nie wykracza poza ramy podstawowego zawiadywania sprawami spółki. Zakładając funkcjonowanie spółki komandytowej jako czynnego podatnika VAT realizującego czynności opodatkowane można by uznać w pierwszym rzędzie, iż pojęcie świadczenia usług na jej rzecz ma bardzo szeroki zakres i nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji.

Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie się podatnika – nie będące dostawą towarów – na rzecz innego podmiotu. Z treści art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT jedynie wówczas, gdy czynności te są wykonywane odpłatnie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Otrzymana zapłata powinna być zatem konsekwencją wykonanego świadczenia.

W oparciu o przedstawione powyżej zasady i kryteria do dniowania usługi możliwe jest przyjęcie scenariusza, w którym Spółka Komandytowa jest obciążana na koniec każdego miesiąca przez swego komplementariusza (np. osobą prawną), fakturą VAT za świadczone usługi zarządu i reprezentacji i w którym spółka oraz komplementariusz są czynnymi podatnikami VAT, nie świadczącymi sprzedaży zwolnionej i posiadającymi siedziby w Polsce. Na podstawie art. 117 i art. 121 KSH. oraz umowy Spółki, komplementariusz wykonuje czynności zarządu i reprezentacji, za które mocą uchwały wspólników Wnioskodawca miałby uzyskać prawo do wynagrodzenia. Prawo to nie jest zależne od jego udziału w zysku spółki komandytowej. Otwartym w tej sytuacji pozostaje pytanie o ważność podjętej uchwały, jeśli przepis art. 46 KSH jest przepisem bezwzględnie obowiązującym, nie zawiera bowiem klauzuli, „o ile postanowienia umowne nie stanowią inaczej”. Komplementariusz ma ustawowe prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki. Zgodnie jednak z przepisem art. 46 KSH, za prowadzenie spraw spółki wspólnik nie otrzymuje wynagrodzenia.

Tylko jednoznaczne potwierdzenie zakresu relacji pomiędzy spółką komandytową a komplementariuszem, który wykracza poza zwykłe relacje spółka-wspólnik, uregulowane w KSH pozwala uznać istniejące zobowiązanie za rzeczywiste, a świadczoną przez komplementariusza usługę za odpłatną i co najważniejsze prawnie dopuszczalną. Tylko w takim przypadku zasadne będzie uznanie, że strony łączy ważny stosunek cywilnoprawny (umowa), wynikający z podjętego przez komplementariusza zobowiązania do zarządzania spółką komandytową oraz ze zobowiązania spółki komandytowej do wypłacania wynagrodzenia na rzecz komplementariusza z tytułu wykonywanych przez niego usług.

Tylko w takim przypadku świadczone usługi winny być udokumentowane za pomocą faktury VAT wystawionej przez komplementariusza (zarejestrowanego czynnego podatnika podatku VAT) na rzecz spółki komandytowej, z wykazaną w jej treści kwotą podatku należnego obliczoną według właściwej stawki podatku. Także tylko wtedy faktura VAT wystawiona przez komplementariusza z tytułu wykonywania usługi zarządu i reprezentacji, daje prawo otrzymującemu fakturę za tę usług - spółce komandytowej do pomniejszenia podatku należnego o wykazany w fakturze podatek naliczony. Jeśli uznamy, iż komplementariusz nie miał prawa poboru wynagrodzenia za zakres realizowanych czynności na rzecz Spółki a wszelkie postanowienia umowne są nieważne, wówczas wystawioną fakturę należałoby uznać za „pustą” fakturę bez prawa do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony zawarty w wystawionej fakturze.

Jacek Kalinowski
Doradca Podatkowy Russell Bedford Poland Sp. z o.o.