Jesteś już na emeryturze, ale znalazłeś stare świadectwo pracy, legitymację ubezpieczeniową albo dokumenty potwierdzające zarobki, których ZUS wcześniej nie uwzględnił? A może po przejściu na emeryturę nadal pracujesz i odprowadzasz składki? W takich sytuacjach możesz wystąpić o ponowne przeliczenie emerytury. Co ważne, jeśli nowe wyliczenie okaże się mniej korzystne, ZUS pozostawi świadczenie w dotychczasowej wysokości.
Przeliczenie emerytury w ZUS. Kiedy można złożyć wniosek?
Decyzja o wysokości emerytury nie zawsze zamyka sprawę na zawsze. ZUS może ponownie obliczyć świadczenie, jeśli pojawią się nowe dokumenty albo po przyznaniu emerytury na koncie ubezpieczonego zostały zapisane kolejne składki.
ZUS wskazuje, że o przeliczenie emerytury lub renty można wystąpić m.in. wtedy, gdy:
- przy składaniu pierwszego wniosku nie było wszystkich dokumentów potwierdzających okresy ubezpieczenia,
- udało się później udokumentować zarobki z wcześniejszych lat,
- po przyznaniu świadczenia emeryt nadal pracował lub opłacał składki na ubezpieczenia społeczne.
W praktyce oznacza to, że nawet dokument znaleziony wiele lat po przejściu na emeryturę może mieć znaczenie dla wysokości świadczenia.
Stare świadectwo pracy może podwyższyć emeryturę
Szczególne znaczenie mają dokumenty dotyczące zatrudnienia i zarobków z okresów sprzed 1999 r. Mogą one wpływać na wysokość kapitału początkowego, który jest jednym z elementów wykorzystywanych przy obliczaniu emerytury według nowych zasad.
Jeżeli ZUS wcześniej nie uwzględnił określonego okresu zatrudnienia albo przyjął niższe zarobki z powodu braku dokumentów, późniejsze odnalezienie dowodów może pozwolić na ponowne ustalenie wysokości świadczenia.
Pomocne mogą być m.in.:
- świadectwa pracy,
- zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, w tym formularz ERP-7,
- legitymacje ubezpieczeniowe,
- zaświadczenia byłego pracodawcy,
- dokumentacja przechowywana w archiwach po zlikwidowanych zakładach pracy.
ZUS potwierdza, że nowe dokumenty dotyczące aktywności zawodowej sprzed 1999 r. mogą być podstawą do ponownego ustalenia kapitału początkowego.
Firma już nie istnieje? Dokumentów warto szukać w archiwum
Brak dawnego pracodawcy nie musi oznaczać, że nie da się już udokumentować zatrudnienia.
Akta osobowe i płacowe zlikwidowanych przedsiębiorstw mogły zostać przekazane do archiwum albo innego podmiotu przechowującego dokumentację pracowniczą. Dlatego przed złożeniem wniosku do ZUS warto ustalić, kto przejął dokumentację byłego zakładu pracy.
Pomocna może być również stara dokumentacja ubezpieczeniowa. W przypadku starszych okresów zatrudnienia znaczenie mogą mieć także wpisy i pieczątki znajdujące się w dawnych dokumentach pracownika.
Pracujesz po przejściu na emeryturę? Składki mogą zwiększyć świadczenie
Na wyższą emeryturę mogą liczyć również osoby, które po uzyskaniu prawa do świadczenia nadal pracują i podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
Składki zapisane na koncie po przyznaniu emerytury nie przepadają. Na wniosek emeryta ZUS może uwzględnić je przy ponownym ustaleniu wysokości świadczenia.
W przypadku emerytur obliczanych według nowych zasad ZUS dolicza składki zapisane na koncie po przyznaniu emerytury, odpowiednio je waloryzuje, a następnie dzieli przez średnie dalsze trwanie życia właściwe na dzień złożenia wniosku.
Jak często pracujący emeryt może przeliczyć emeryturę?
Tu trzeba uważać, ponieważ szczegółowe zasady zależą od rodzaju świadczenia.
W przypadku emerytury obliczanej według nowych zasad osoba, która nadal pozostaje w ubezpieczeniach, może wystąpić o ponowne obliczenie świadczenia po upływie roku kalendarzowego. Jeżeli ubezpieczenie ustało, np. emeryt zakończył pracę, może złożyć wniosek bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia.
Przy świadczeniach ustalanych według innych zasad ZUS przewiduje również możliwość doliczania okresów ubezpieczenia po zakończeniu kwartału, nie częściej niż raz w roku. Dlatego przy konkretnym świadczeniu warto sprawdzić, według jakich zasad zostało ono obliczone.
Czy ZUS może obniżyć emeryturę po przeliczeniu?
To jedna z najważniejszych informacji dla osób, które obawiają się składania wniosku.
Jeżeli po ponownym obliczeniu okaże się, że nowa wysokość emerytury lub renty byłaby niższa od dotychczasowej, ZUS nadal będzie wypłacał świadczenie w dotychczasowej wysokości.
Samo wystąpienie o przeliczenie nie powinno więc prowadzić do utraty części już pobieranej emerytury.
Wniosek ERPO. Jak złożyć wniosek o przeliczenie emerytury?
Do ponownego obliczenia świadczenia służy formularz ERPO – Wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego. Aktualny formularz jest dostępny w ZUS oraz w eZUS.
Wniosek można złożyć:
- elektronicznie przez eZUS,
- osobiście w placówce ZUS,
- przesłać do ZUS pocztą.
Do wniosku należy dołączyć dokumenty, na których opiera się żądanie przeliczenia. Mogą to być np. świadectwa pracy, zaświadczenia o wynagrodzeniu czy legitymacja ubezpieczeniowa.
Od kiedy ZUS wypłaci wyższą emeryturę?
To bardzo ważne z punktu widzenia emeryta, który znalazł nowe dokumenty.
Co do zasady ZUS przelicza emeryturę lub rentę od miesiąca, w którym został złożony wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia.
Oznacza to, że samo znalezienie starego świadectwa pracy nie powoduje automatycznie wypłaty wyrównania za wcześniejsze lata.
Dlatego jeżeli dokumenty rzeczywiście mogą podwyższyć świadczenie, nie warto odkładać złożenia wniosku.
Ile ZUS ma czasu na wydanie decyzji?
Po przeprowadzeniu postępowania ZUS wydaje decyzję w sprawie przeliczenia świadczenia.
Jeżeli ubezpieczony nie zgadza się z rozstrzygnięciem, może odwołać się od decyzji ZUS do sądu ubezpieczeń społecznych. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem ZUS.
W praktyce przy sporze o nieuwzględnione okresy zatrudnienia lub wysokość dawnych zarobków kluczowe stają się dokumenty, które pozwalają wykazać rzeczywisty przebieg zatrudnienia i wysokość wynagrodzenia.
Wyższa emerytura a podatek PIT
Podwyższenie emerytury oznacza również odpowiednio wyższą podstawę rozliczenia podatku i składki zdrowotnej.
Emerytura jest objęta składką na ubezpieczenie zdrowotne. ZUS pobiera również zaliczkę na PIT według zasad dotyczących świadczeń emerytalno-rentowych.
Kwota wolna od podatku wynosi 30 tys. zł rocznie. Przy świadczeniu wynoszącym 2,5 tys. zł brutto miesięcznie odpowiada to 30 tys. zł w skali roku, dlatego przy spełnieniu odpowiednich warunków zaliczka na PIT może wynosić 0 zł. Nie oznacza to jednak zwolnienia emerytury z podatku jako takiego – znaczenie ma całoroczna wysokość dochodów podatnika oraz sposób stosowania kwoty zmniejszającej podatek.
Jeżeli emeryt uzyskuje także inne dochody, np. z pracy, ostateczne rozliczenie następuje z uwzględnieniem wszystkich opodatkowanych dochodów.
Przeliczenie emerytury może opłacać się nawet po wielu latach
Wiele osób po przejściu na emeryturę nie wraca już do dokumentów dotyczących dawnego zatrudnienia. Tymczasem odnalezienie świadectwa pracy, zaświadczenia o zarobkach albo innych dokumentów może mieć bezpośredni wpływ na wysokość świadczenia.
Podobnie jest z osobami, które po przejściu na emeryturę nadal pracują. Składki odprowadzane od wynagrodzenia mogą zostać później doliczone do świadczenia.
Nie oznacza to, że każdy wniosek ERPO przyniesie podwyżkę. Jeżeli jednak istnieją nowe dokumenty lub na koncie ZUS pojawiły się dodatkowe składki, warto sprawdzić możliwość ponownego obliczenia emerytury.
Stare świadectwo pracy, zaświadczenie o zarobkach albo składki zapłacone już po przejściu na emeryturę mogą więc oznaczać wyższe świadczenie wypłacane co miesiąc. Warto sprawdzić dokumenty, szczególnie jeśli przy pierwszym ustalaniu emerytury ZUS nie dysponował pełną historią zatrudnienia i wynagrodzeń.
Podstawa:
- ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
- ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych,
- informacje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące przeliczania emerytur i rent oraz formularza ERPO.