Banki nie powinny naliczać odsetek od prowizji, ubezpieczenia i innych kosztów kredytu, które zostały skredytowane razem z pożyczaną kwotą. Co więcej, w przypadku umów wykonywanych 23 kwietnia 2026 r. powinny zwrócić klientom odsetki pobrane od takich kosztów po tej dacie. Takie stanowisko 15 września 2026 r. przedstawił Związek Banków Polskich. To bezpośrednia reakcja na ważny dla kredytobiorców wyrok TSUE w sprawie C-744/24.
Dla osób spłacających kredyty konsumenckie może to oznaczać realny zwrot pieniędzy. Nie każdy kredyt będzie jednak objęty takim rozliczeniem i nie w każdej umowie kwota zwrotu będzie wysoka. Najpierw trzeba sprawdzić, czy bank doliczył do kredytu prowizję, ubezpieczenie lub inne koszty, a następnie naliczał od nich odsetki.
Jest też ważne zastrzeżenie. Związek Banków Polskich mówi obecnie przede wszystkim o odsetkach pobranych po 23 kwietnia 2026 r. Rzecznik Finansowy uważa natomiast, że banki powinny rozwiązać również problem odsetek pobieranych przed wydaniem wyroku TSUE.
TSUE: bank nie może naliczać odsetek od kosztów kredytu
Sprawa zaczęła się od wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 dotyczącej kredytu konsumenckiego udzielonego przez polski bank.
W rozpatrywanej sprawie część kredytowanej kwoty została przeznaczona na składkę ubezpieczeniową. Bank naliczał oprocentowanie nie tylko od pieniędzy faktycznie udostępnionych konsumentowi, ale również od kwoty przeznaczonej na ubezpieczenie.
TSUE uznał, że takie rozwiązanie jest niezgodne z przepisami unijnymi.
Trybunał wyjaśnił, że „całkowita kwota kredytu” oraz „całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta” to dwie odrębne kategorie. Do całkowitej kwoty kredytu nie można zaliczać kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z samym kredytem, np. składek ubezpieczeniowych czy innych opłat, które konsument jest zobowiązany ponieść.
W praktyce oznacza to, że bank nie może potraktować prowizji czy składki ubezpieczeniowej tak samo, jak pieniędzy rzeczywiście oddanych klientowi do dyspozycji i następnie pobierać od tej kwoty standardowego oprocentowania kredytu.
Kredyt 50 tys. zł, ale odsetki od 55 tys. zł. Na tym polegał problem
Mechanizm najłatwiej pokazać na prostym przykładzie.
Załóżmy, że klient potrzebował 50 tys. zł. Bank pobierał jednak dodatkowo 5 tys. zł prowizji lub składki ubezpieczeniowej. Klient nie płacił tych 5 tys. zł z własnej kieszeni przy zawieraniu umowy. Koszt został „skredytowany”, czyli doliczony do zobowiązania.
Do spłaty było więc 55 tys. zł.
Jeżeli bank naliczał oprocentowanie również od dodatkowych 5 tys. zł przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu, klient płacił odsetki nie tylko od pożyczonych pieniędzy, ale również od ceny samego kredytu.
To właśnie takiej praktyce sprzeciwił się TSUE.
ZBP zmienia stanowisko po wyroku TSUE
15 września 2026 r. Związek Banków Polskich opublikował oficjalne stanowisko dotyczące wykonania wyroku C-744/24.
ZBP uznał za zasadne zaprzestanie naliczania odsetek od kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu.
Stanowisko rozróżnia przy tym dwie sytuacje.
W przypadku nowych kredytów konsumenckich banki nie powinny naliczać oprocentowania od części kredytu przeznaczonej na sfinansowanie jego pozaodsetkowych kosztów.
W przypadku umów, które były wykonywane 23 kwietnia 2026 r., banki powinny:
- przestać pobierać odsetki od kredytowanych kosztów pozaodsetkowych,
- rozliczyć odsetki naliczone od tej części kredytu,
- zwrócić klientom odsetki pobrane po wydaniu wyroku TSUE.
To istotna zmiana również dlatego, że sam ZBP wskazuje, iż przed wydaniem wyroku oprocentowanie kredytowanych kosztów było stosowane przez banki na rynku.
Czy bank sam odda pieniądze?
Niekoniecznie w tym samym czasie i w ten sam sposób.
ZBP nie narzucił bankom jednego technicznego sposobu rozliczeń. Każda instytucja ma samodzielnie przygotować rozwiązania dotyczące wykonania wyroku oraz komunikacji z klientami.
Klient może więc otrzymać np. nowy harmonogram spłaty, informację o zmianie sposobu naliczania odsetek albo wyliczenie kwoty podlegającej zwrotowi.
ZBP podkreśla, że harmonogram działań będzie zależał od konkretnego banku i konkretnej umowy.
Dlatego kredytobiorca nie powinien zakładać, że we wszystkich bankach zwroty pojawią się automatycznie i w tym samym terminie.
Kto może dostać zwrot odsetek?
Najważniejsze pytanie brzmi: czy pozaodsetkowe koszty kredytu zostały skredytowane i oprocentowane?
Sprawa może dotyczyć przede wszystkim osób, których umowa przewidywała finansowanie przez bank m.in.:
- prowizji za udzielenie kredytu,
- składki ubezpieczeniowej,
- opłat związanych z zawarciem umowy,
- innych pozaodsetkowych kosztów kredytu.
Samo występowanie prowizji w umowie nie oznacza jeszcze automatycznie prawa do zwrotu.
Znaczenie ma to, czy koszt został doliczony do finansowanej kwoty, a następnie bank naliczał od niego odsetki.
Ile pieniędzy można odzyskać?
Nie ma jednej stawki zwrotu.
Kwota będzie zależała przede wszystkim od wysokości skredytowanych kosztów, oprocentowania, długości okresu kredytowania oraz tego, ile odsetek bank rzeczywiście pobrał.
Jeżeli kredytowana prowizja wynosiła kilkaset złotych, zwrot może być stosunkowo niewielki. Przy wysokich prowizjach, ubezpieczeniach i długim okresie kredytowania różnica może być znacznie większa.
W odniesieniu do mechanizmu przedstawionego przez ZBP najważniejszą granicą czasową jest 23 kwietnia 2026 r. ZBP wskazuje wprost na zwrot odsetek pobranych po wydaniu wyroku TSUE.
A co z odsetkami zapłaconymi przed 23 kwietnia 2026 r.?
Tu zaczyna się kolejny spór.
Stanowisko ZBP przewiduje zwrot odsetek pobranych po wyroku z 23 kwietnia 2026 r. Nie rozwiązuje więc wprost sytuacji klientów, którzy przez wcześniejsze miesiące lub lata również płacili odsetki od skredytowanych prowizji czy ubezpieczeń.
Rzecznik Finansowy zwrócił uwagę właśnie na ten problem.
W komunikacie z 15 września 2026 r. ocenił rozwiązanie przedstawione przez ZBP jako pierwszy krok w dostosowaniu praktyki banków do prawa unijnego. Jednocześnie wskazał, że oczekuje rozwiązania również kwestii odsetek pobieranych przed kwietniowym wyrokiem TSUE.
Oznacza to, że zakres rozliczeń może jeszcze stać się przedmiotem sporów klientów z bankami.
To nie jest zwrot prowizji za wcześniejszą spłatę kredytu
W tym miejscu łatwo pomylić dwa zupełnie różne uprawnienia konsumenta.
Pierwsze dotyczy właśnie odsetek od kredytowanych kosztów kredytu. Jeżeli bank sfinansował prowizję lub ubezpieczenie i następnie naliczał od tej kwoty oprocentowanie, zastosowanie ma problem rozstrzygnięty w wyroku C-744/24.
Drugie uprawnienie dotyczy sytuacji, w której klient spłaca kredyt konsumencki wcześniej. W takim przypadku art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim przewiduje obniżenie całkowitego kosztu kredytu proporcjonalnie do okresu, o który skrócono umowę.
To dwa odrębne mechanizmy.
Klient może więc mieć roszczenie związane z oprocentowaniem kredytowanej prowizji niezależnie od tego, czy wcześniej spłacił kredyt.
Czy można żądać sankcji kredytu darmowego?
Wyrok C-744/24 bywa również łączony z sankcją kredytu darmowego, czyli mechanizmem pozwalającym w określonych przypadkach zwrócić bankowi wyłącznie kapitał kredytu, bez odsetek i innych kosztów.
Tu trzeba jednak zachować ostrożność.
TSUE w wyroku z 23 kwietnia 2026 r. przesądził, że bank nie może stosować umownej stopy oprocentowania do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu. Nie przesądził natomiast automatycznie, że każde takie naruszenie daje konsumentowi prawo do sankcji kredytu darmowego.
Również ZBP podkreśla w swoim stanowisku, że wyrok odnosi się do naliczania odsetek od kredytowanych kosztów i — zdaniem ZBP — nie przesądza sam w sobie zastosowania SKD.
To oznacza, że kwestia sankcji kredytu darmowego wymaga odrębnej analizy konkretnej umowy i naruszeń ustawy o kredycie konsumenckim.
Masz kredyt? Sprawdź te zapisy w umowie
Kredytobiorca może przede wszystkim sięgnąć do umowy oraz harmonogramu i sprawdzić:
- jaka kwota została rzeczywiście wypłacona,
- jaka była całkowita kwota zobowiązania,
- czy bank pobrał prowizję lub składkę ubezpieczeniową,
- czy te koszty zostały zapłacone z własnych środków klienta, czy sfinansowane kredytem,
- czy od skredytowanych kosztów bank naliczał oprocentowanie.
Jeżeli odpowiedź na ostatnie dwa pytania brzmi „tak”, warto sprawdzić, w jaki sposób bank zamierza wykonać wyrok TSUE.
Czy trzeba składać reklamację do banku?
ZBP zapowiedział, że poszczególne banki powinny prowadzić własne działania informacyjne wobec klientów posiadających umowy aktywne 23 kwietnia 2026 r.
Nie oznacza to jednak, że klient musi biernie czekać.
Jeżeli bank nadal pobiera odsetki od kredytowanych kosztów albo nie przedstawia żadnego rozliczenia, konsument może złożyć reklamację i zażądać wyjaśnienia sposobu wykonania wyroku C-744/24.
Do reklamacji warto dołączyć lub wskazać:
- numer umowy,
- wysokość kredytowanych kosztów,
- harmonogram spłat,
- okres, za który naliczano od nich odsetki,
- żądanie przedstawienia szczegółowego rozliczenia.
W przypadku nieuwzględnienia reklamacji możliwe jest skorzystanie z pomocy Rzecznika Finansowego lub rzecznika konsumentów.
ZBP mówi o zwrocie po 23 kwietnia. Rzecznik Finansowy chce więcej
Stanowisko sektora bankowego nie zamyka więc całej sprawy.
Z jednej strony ZBP zaakceptował najważniejszy skutek wyroku TSUE: oprocentowanie nie powinno być naliczane od kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu, a w aktywnych umowach odsetki pobrane po 23 kwietnia 2026 r. powinny zostać rozliczone z klientami.
Z drugiej strony Rzecznik Finansowy uważa, że problem nie kończy się na dacie wydania wyroku i zapowiada monitorowanie sposobu, w jaki banki będą przeprowadzać rozliczenia.
Dla kredytobiorców oznacza to jedno: warto już teraz sprawdzić umowę kredytową. Szczególnie wtedy, gdy prowizja, ubezpieczenie lub inne opłaty zostały doliczone do kredytu i bank przez lata pobierał od nich odsetki.