Alimenty a podatki - podatki w praktyce

20.05.2014 10:00 (aktualizacja: )

Świadczenia alimentacyjne dotyczą stosunków między krewnymi w linii prostej oraz rodzeństwo. Dodatkowo obowiązek ten dotyczy również małżonków i to także po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa.

Rozliczenia świadczeń alimentacyjnych należy dokonać wyłącznie w przypadku, gdy otrzymywane kwoty nie są zwolnione z opodatkowania. Za takie zwolnione z opodatkowania uznaje się alimenty:

  • na rzecz dzieci, które nie ukończyły 25 roku życia, oraz dzieci bez względu na wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymują zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
  • na rzecz innych osób, otrzymane na podstawie wyroku sądu lub ugody sądowej, do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 700 zł.

W przypadku dzieci do 18 roku życia, kwot alimentów nie trzeba również wyszczególniać w zeznaniu podatkowym rodzica czy opiekuna. Kwoty te nie wpływają ani na stawkę, ani na kwotę podatku tych osób.

W przypadku alimentów na rzecz dzieci do 25 roku życia oraz innych dzieci pobierających dodatek pielęgnacyjny i rentę socjalną nie ma znaczenia, czy wypłata alimentów ma miejsce na zasadzie wyroku sadowego czy na zasadzie ugody pozasądowej (alimenty umowne). W obu przypadkach wypłacane kwoty pozostają zwolnione z opodatkowania.

Uwaga ! Fundusz alimentacyjny

Wypłaty alimentów dokonywanych z funduszu alimentacyjnego cała ich wartość pozostaje zwolniona z opodatkowania, niezależnie od tego, na rzecz kogo są one przekazywane oraz jaka jest podstawa ich ustalenia (art. 2 1ust 1 pkt 8 ustawy o PIT).

W przypadku alimentów na rzecz innych niż dzieci członków rodziny, w zeznaniu podatkowym wykazać należy wyłącznie alimenty ponad wartość 700 zł miesięcznie. W przypadku kwoty przekazywanej na innej podstawie niż wyrok sądu lub ugoda sądowa, cała kwota powinna znaleźć się w deklaracji podatkowej.

Uwaga ! Alimenty a darowizna

Czym innym jest świadczenie alimentacyjne, przekazywane na podstawie stosunku alimentacyjnego, a czym innym – darowizna. Przekazanie darowizny nie zaspokaja roszczeń alimentacyjnych i nie zwalnia z odpowiedzialności w tym zakresie. W zakresie darowizn można skorzystać z niezależnych zwolnień takich świadczeń. Jeżeli strony alimentujące chcą zaoszczędzić na podatkach warto zatem rozważyć, czy zamiast alimentów nie lepiej będzie przekazać darowizny na rzecz danej osoby (pod warunkiem jednak że nie będą dochodziły od siebie już świadczeń alimentacyjnych).

W przypadku wypłaty opóźnionej, opodatkowane pozostają odsetki, naliczone z tytułu opóźnienia. Wprowadza się je w deklarację podatkową jako dochód z innych źródeł.

Zasądzenie alimentów w walucie obcej nie zmienia zasad ich opodatkowania. W przypadku wypłat i wystąpienia przychodu nie korzystającego ze zwolnienia, przychód należy przeliczyć po średnim kursie NBP z dnia poprzedzającego dzień otrzymania lub postawienia ich do dyspozycji. Alimenty z zagranicy powinny być również skontrolowane pod względem ich opodatkowania w Polsce. W takim przypadku zastosowanie znajdują umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z danym krajem, z którego pochodzą wypłaty.

W przypadku świadczeń otrzymywanych w formie innej niż pieniężna, ich wartość należy ustalić w pieniądzu i opodatkować.

Wartość pieniężną nieodpłatnych świadczeń ustala się z reguły według wartości rynkowej, choć nie zawsze musi tak być:

  • jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia - według cen stosowanych wobec innych odbiorców,
  • jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione - według cen zakupu,
  • jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku - według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku,
  • w pozostałych przypadkach - na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.