Pobierz e-pity 2018

TSUE: opłata reprograficzna poza opodatkowaniem VAT

Piotr Szulczewski 06.02.2017 10:00 (aktualizacja: )

TSUE: opłata reprograficzna poza opodatkowaniem VAT

Opłata ponoszona w związku ze sprzedażą urządzeń elektronicznych np. kserokopiarek, drukarek, nagrywarek DVD, skanerów jako rekompensata dla twórców za legalne kopiowanie ich utworów na własny użytek nabywców takich urządzeń nie jest objęta podatkiem VAT. Tak wskazał TSUE, potwierdzając tym samym orzeczenia NSA w tym zakresie.

Opłaty te ponoszone są od czystych nośników oraz urządzeń służących do utrwalania i zwielokrotniania danych. Uiszczane są producentów i importerów tych urządzeń. Zgodnie z przepisami prawa autorskiego, producenci i importerzy:

  • magnetofonów, magnetowidów i innych podobnych urządzeń,
  • kserokopiarek, skanerów i innych podobnych urządzeń reprograficznych umożliwiających pozyskiwanie kopii całości lub części egzemplarza opublikowanego utworu,
  • czystych nośników służących do utrwalania, w zakresie własnego użytku osobistego, utworów lub przedmiotów praw pokrewnych, przy użyciu urządzeń wymienionych powyżej - są obowiązani do uiszczania organizacjom zbiorowego zarządzania, działającym na rzecz twórców, artystów wykonawców, producentów fonogramów i wideogramów oraz wydawców, opłat w wysokości nieprzekraczającej 3% kwoty należnej z tytułu sprzedaży tych urządzeń i nośników.

Wysokość opłaty reprograficznej regulowana jest rozporządzeniem z dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie określenia kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów (Dz.U. nr 105, poz. 991) i zależna jest od rodzaju urządzenia. Nie przekracza jednak 3% liczonych od ceny sprzedaży urządzenia lub nośnika.

 
Źródło: YAY foto

W dniu 18 stycznia 2017 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-37/16 Minister Finansów przeciwko Stowarzyszeniu Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych SAWP. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że:

„Dyrektywę Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienioną dyrektywą Rady 2010/45/UE z dnia 13 lipca 2010 r., należy interpretować w ten sposób, że podmioty praw do zwielokrotniania nie świadczą usług w rozumieniu tej dyrektywy na rzecz producentów i importerów czystych nośników oraz urządzeń do utrwalania i zwielokrotniania, od których organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi pobierają na rzecz tych podmiotów, ale we własnym imieniu, opłaty od sprzedaży tych urządzeń i nośników”.

Odpłatność oraz usługa w rozumieniu VAT?

TSUE w uzasadnieniu wskazał, że artykuł 24 ust. 1 dyrektywy VAT definiuje „świadczenie usług” poprzez przeciwstawienie go „dostawie towarów”. Zatem na podstawie tego przepisu każdą transakcję, która nie stanowi dostawy towarów, należy uważać za świadczenie usług. Natomiast Artykuł 25 dyrektywy VAT wymienia przykładowo trzy różne transakcje kwalifikujące się do świadczenia usług, w tym transakcję pod lit. a), polegającą na przeniesieniu praw do wartości niematerialnych.

Należy ocenić, czy taka transakcja jest dokonywana odpłatnie. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT, aby takie świadczenie usług było objęte VAT, w każdym wypadku powinno być dokonywane odpłatnie.

Świadczenie usług jest dokonywane odpłatnie w rozumieniu dyrektywy VAT tylko wtedy, gdy pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, a wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi faktyczne odzwierciedlenie wartości usługi świadczonej na rzecz usługobiorcy. Ma to miejsce, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za możliwą do wyodrębnienia usługę świadczoną w ramach takiego stosunku prawnego.

Zdaniem TSUE nie wydaje się, aby istniał stosunek prawny w przypadku pobierania opłaty reprograficznej, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych pomiędzy, z jednej strony, podmiotami praw do zwielokrotniania lub ewentualnie organizacji zbiorowego zarządzania takimi prawami, a z drugiej strony, producentami i importerami czystych nośników i urządzeń do utrwalania i zwielokrotniania. Obowiązek uiszczania opłat takich jak będące przedmiotem postępowania głównego został bowiem nałożony na tych producentów i importerów na podstawie prawa krajowego, które określa też wysokość tych opłat.

Ponadto obowiązku uiszczania tych opłat nie można uważać za wynikający ze świadczenia usługi, wobec której stanowiłby on bezpośrednie świadczenie wzajemne. Opłaty takie mają bowiem na celu finansowanie godziwej rekompensaty na rzecz podmiotów praw do zwielokrotniania. Godziwa rekompensata nie stanowi tymczasem bezpośredniego świadczenia wzajemnego względem jakiegokolwiek świadczenia, ponieważ jest związana ze szkodą wynikającą dla tych podmiotów ze zwielokrotniania ich chronionych utworów, dokonanego bez ich zgody.

Brak podatku VAT od opłat reprograficznych a dotychczasowe transakcje oraz prawo odliczenia VAT

W konsekwencji orzeczenia, organizacje zarządzające prawami autorskimi nie będą już naliczać VAT od pobieranych opłat od producentów, z drugiej będą starać się o zwrot zapłaconego podatku. Jednocześnie, producenci i importerzy, nie mają prawa odliczać podatku zawartego w wystawianych niesłusznie przez organizacje fakturach. Muszą zatem dokonać korekty dotychczasowych rozliczeń.

Jednocześnie korekty wystąpią w relacji twórcy i artyści a organizacje zbiorowego zarządzania w przypadku, gdy Ci pierwsi posiadają status podatnika VAT i rozliczają podatek z tego tytułu.

WYROK TSUE z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt C 37/16

Piotr Szulczewski, VAT.pl