System kaucyjny: trzeba płacić podatek czy nie? MF odpowiada na kolejne wątpliwości

Czy świadczenie z tytułu otrzymanej kaucji rodzi obowiązek podatkowy? Kwestia potencjalnych zobowiązań wynikających z przyjęcia pieniędzy po zwrocie opakowań w systemie kaucyjnym wciąż budzi wiele wątpliwości. W określonych sytuacjach otrzymana kaucja jest przychodem z działalności gospodarczej, co wiąże się z obowiązkiem podatkowym. O jakich przypadkach mowa? Wyjaśnia Ministerstwo Finansów.

Ministerstwo Finansów (MF) otrzymuje od przedstawicieli mediów coraz więcej pytań dotyczących potencjalnych obowiązków podatkowych związanych z systemem kaucyjnym. Do kwestii budzących wątpliwości MF odniosło się w odpowiedzi opublikowanej 8 czerwca.

Kiedy działanie rodzi obowiązek podatkowy?

Jak przypomina MF, nowy system kaucyjny w gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, obowiązuje od 1 października 2025 r. Kaucja w tym systemie ma charakter zwrotny. Z tego względu osoby fizyczne, które poniosły wydatek na kaucję (zapłaciły kaucję przy zakupie napoju), a następnie odzyskują go, dokonując zwrotu opakowań objętych systemem kaucyjnym, nie osiągają przychodu w rozumieniu przepisów ustawy PIT.

MF podkreśla: w przypadku, gdy uzyskane świadczenie z tytułu otrzymanej kaucji nie ma charakteru zwrotnego – czyli osoba, która je uzyskała, nie odzyskuje w ten sposób swojego wydatku, ale przykładowo zbiera opakowania po imprezach, wydarzeniach plenerowych, w parkach lub na osiedlach – może to rodzić obowiązek podatkowy w podatku PIT. Na gruncie ustawy PIT obowiązuje bowiem zasada powszechności opodatkowania. Oznacza ona, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów zwolnionych z opodatkowania.

MF: ocena zawsze w konkretnym stanie faktycznym

Jak przypomina MF, oceny, czy uzyskane świadczenie podlega opodatkowaniu, do jakiego źródła przychodów należy je zaliczyć i jakie złożyć zeznanie podatkowe, czy powstanie z tego tytułu obowiązek podatkowy, dokonuje się zawsze w konkretnym stanie faktycznym. Źródłem przychodu w podatku dochodowym z tytułu otrzymania kaucji od opakowań przez osoby, które uprzednio nie poniosły tego wydatku, może być również działalność gospodarcza.

Resort finansów zwraca uwagę, że otrzymana kaucja jest przychodem z działalności gospodarczej, gdy zbieranie opakowań odbywa się w warunkach działalności gospodarczej zdefiniowanej w art. 5a pkt 6 ustawy PIT. Taka działalność musi mieć charakter zarobkowy i być prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły. I znów – jak podkreśla resort – oceny, czy źródłem przychodów z tytułu otrzymanej kaucji przez osoby, które uprzednio nie poniosły tego wydatku, jest działalność gospodarcza, należy zawsze dokonywać w konkretnym stanie faktycznym, po uwzględnieniu wszystkich aspektów danej sprawy.

Analogicznie: wyjaśnienie, czy i jakie koszty uzyskania przychodów mogą być ewentualnie rozliczane w podatku PIT, możliwe jest wyłącznie po ustaleniu wszystkich okoliczności faktycznych towarzyszących indywidualnej sprawie. Dopiero po dokonaniu takiej oceny można, w warunkach konkretnej sprawy, rozpatrywać możliwość zaliczenia konkretnych wydatków do kosztów uzyskania przychodów.

Czy należy zarejestrować taką działalność?

Natomiast w zakresie wyjaśnienia, czy w konkretnym stanie faktycznym osoba fizyczna powinna zarejestrować działalność gospodarczą, właściwe pozostaje Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Także odpowiedź na pytanie, czy szkoły, kluby sportowe, fundacje, OSP lub inne organizacje społeczne, które organizują zbiórki opakowań na cele charytatywne, powinny rozliczać środki uzyskane z kaucji w szczególny sposób, możliwa jest w warunkach konkretnej sprawy.

MF przypomina, że do ustawowych zadań Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) należy zapewnianie prawidłowej realizacji przez podatników nałożonych na nich obowiązków podatkowych, w tym m.in. prowadzenie działań kontrolnych. Jeżeli podatnicy wykonują czynności opodatkowane (a do takich czynności mogą być zaliczane również czynności związane ze zbieraniem i oddawaniem do butelkomatów butelek objętych systemem kaucyjnym), mogą być one weryfikowane przez KAS poprzez np. kontrole. Są one przeprowadzane u podatników, u których istnieje ryzyko nieprawidłowego rozliczania podatków. Nie wprowadzono obowiązku gromadzenia ani raportowania do KAS danych pozwalających identyfikować osoby oddające duże ilości opakowań.

Źródło: eureka.mf.gov.pl