Podatek od spadku może się przedawnić

Piotr Szulczewski 13.07.2016 09:00 (aktualizacja: )

Organy podatkowe stoją z reguły na stanowisku, że powołanie się na fakt spadkobrania przed organem podatkowym powoduje przerwanie terminu przedawnienia i jego ponowny bieg. Zdarzają się jednak przypadki, gdy możliwe jest przedawnienie zobowiązania spadkobiercy. W konsekwencji w niektórych przypadkach spadkobierca może nie być zobowiązany ponieść ciężaru zapłaty podatku.

Podatek od spadku może się przedawnić

Źródło: YAY foto

Co do zasady obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze dziedziczenia powstaje z chwilą przyjęcia spadku. Od tego terminu podatnik powinien dokonać zgłoszenia SD-3 i czekać na wydanie decyzji ustalającej przez organ podatkowy.

Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt nabycia.

Przedawnieniu ulec może zarówno samo zobowiązanie podatkowe (jeżeli nie dojdzie do ustalenia podatku ze względu na niepowołanie się przed organem), jak i zaległość podatkowa (określony przez organ podatek do zapłaty).

Przykładem takiego przedawnienia jest sytuacja wskazana w interpretacji Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 8.07.2016 r. (sygn. akt IBPB-2-1/4515-160/16/DP). W podjętej sprawie spadek z 1994 r. na podstawie testamentu nabyły dwie osoby, z których żaden nie złożył, zgodnie z art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy i praw majątkowych. W 2003 r. Sąd Rejonowy wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym X, przez wskazanych powyżej spadkobierców. Również po wydaniu przedmiotowego orzeczenia żaden ze spadkobierców nie złożył zeznania podatkowego, o którym mowa w art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Jak wskazał organ podatkowy przy nabyciu spadku, które nie zostało zgłoszone do opodatkowania (co miało miejsce w przedmiotowej sprawie) ale zostało stwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego, obowiązek podatkowy powstał nie z chwilą przyjęcia spadku (art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy) lecz z chwilą uprawomocnienia się postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 6 ust. 4 cyt. ustawy). Ponieważ w przedmiotowej sprawie postanowienie Sądu Rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku wydane zostało w 2003 r. to obowiązek podatkowy z tytułu ww. nabycia spadku powstał właśnie w 2003 r.

Zgodnie z przepisami prawa podatkowego, podatnik powinien w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego (tj. w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po X), złożyć zeznanie podatkowe o nabyciu spadku (formularz SD-3) i wykazania całej masy spadkowej. Tego jednak podatnik nie zrobił.

Okres przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej wysokość podatku od spadków i darowizn liczy się od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy, tj. w ostateczności od końca roku, w którym uprawomocniło się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia praw do spadku. Zobowiązanie z tytułu tego podatku nie powstanie, jeżeli przed upływem 3 lat licząc od końca roku, w którym postanowienie to stało się prawomocne – a w przypadku gdy nie złożono deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego bądź w złożonej deklaracji nie ujawniono wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego przed upływem 5 lat – nie zostanie doręczona decyzja ustalająca podatek należny z tytułu nabycia spadku.

Jak wskazał Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach obowiązek podatkowy w związku z nabyciem spadku w taki sposób, że upłynął już przewidziany w powołanym powyżej przepisie, art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej, 5-letni termin. Oznacza to, iż zobowiązanie podatkowe z tytułu nabycia spadku po X nie powstało, przedawnieniu uległo bowiem prawo do jego ustalenia.

W opisanej sytuacji nie będzie miało także miejsca tzw. odnowienie obowiązku podatkowego. Według brzmienia art. 6 ust. 4 zdanie drugie ustawy o podatku od spadków i darowizn – obowiązującego do końca 2006 r. (a właśnie przepisy w tym stanie prawnym mają zastosowanie w niniejszej sprawie) – obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przed organem podatkowym tylko na okoliczność dokonania darowizny – jeżeli nabycie w drodze darowizny nie zostało zgłoszone do opodatkowania. Przepis ten w takim stanie prawnym nie dotyczył nabycia w drodze dziedziczenia (spadku).

Jednocześnie należy wskazać, że z uwagi na fakt, iż zgodnie z treścią analizowanego przepisu (art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn) obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma, to w sytuacji, gdyby w przyszłości pojawiło się nowe pismo stwierdzające (np. postanowienie sądu o nabyciu spadku zmieniające to poprzednie) nabycie spadku po X, powstanie obowiązek podatkowy, zgodnie z powołanym powyżej art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Piotr Szulczewski, PIT.pl