Naukowcy wyjeżdżający w ramach programów rządowych nie są opodatkowani PIT

Piotr Szulczewski 01.09.2016 10:00 (aktualizacja: )

Programy naukowych wyjazdów zagranicznych pozwalają polskim naukowcom rozwijać posiadane umiejętności w oparciu o świadczenia (granty) pokrywające koszty wyjazdu i utrzymania za granicą przez okres badań. Problem w tym, że nie wszystkie organy podatkowe jednogłośnie zwalniają takie świadczenia z podatku.

Naukowcy wyjeżdżający w ramach programów rządowych nie są opodatkowani PIT

Źródło: YAY foto

Polscy naukowcy korzystają z programów rządowych przede wszystkim na podstawie ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz.U. Nr 96, poz. 615). Granty naukowe opierają się co do zasady o programy i przedsięwzięcia ustanawiane przez Ministra właściwego do spraw nauki w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Co do zasady młodzi naukowcy starają się ograniczać wysokość podatku do zapłaty starając się dochodzić zwolnienia z opodatkowania PIT ze względu na trzy rodzaje wypłacanych świadczeń.

Po pierwsze, granty mogą w części przyznawane być jako forma świadczeń pracowniczych, przekazywanych im przez pośrednika – a nie bezpośrednio przez Ministra – czyli przez jednostkę macierzystą. W takim przypadku naukowcy posiadając polecenia służbowe do wyjazdu w ramach grantu oraz zadania naukowe do wykonania w zagranicznym ośrodku starają się wykazać, że świadczenia naukowe zwalniane są z podatku na podstawie art. 21 ust 1 pkt 16 ustawy o PIT. Zwolnieniu na tej podstawie podlegają diety i inne należności za czas:

a) podróży służbowej pracownika,

b) podróży osoby niebędącej pracownikiem

- do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub w przepisach wydanych przez ministra właściwego do spraw pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej.

Naukowcy wykazać muszą w takim przypadku, że świadczenie jest elementem wynagrodzenia pochodzącego ze stosunku pracy oraz, że istnieje faktyczne delegowanie ich do czynności za granicą. Powyższe prawo do zwolnienia z opodatkowania w warunkach delegowania pracownika potwierdza również ugruntowana wykładnia sądowa w zakresie programów „Mobilność Plus” (m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2016 r. (sygn. akt II FSK 516/14), Wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2015r. (sygn. akt III SA/Wa 3853/14). Powyższe wyroki ograniczyły ilość negatywnie podchodzących do sprawy zwolnienia organów podatkowych (np. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, sygn.. IPPB4/415-957/14-2/JK2, IPPB4/4511-541/15-2/MS1, IPTPB2/4511-194/15-5/PK, IPPB4/4511-118/15-4/JK, IPPB4/415-957/14-2/JK2, IPPB4/415-774/14-2/JK2, Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, sygn. akt IPTPB2/415-374/14-5/KSM, IPTPB2/415-1/14-6/KSM, Dyrektor Izby skarbowej w Poznaniu, sygn. akt ILPB2/415-863/13-2/AJ, ILPB2/415-329/13-2/WS)

Po drugie naukowcy starają się korzystać ze zwolnienia przewidzianego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o PIT. Zwolniona z podatku pozostaje na podstawie tego przepisu wartość świadczeń przyznanych zgodnie z odrębnymi przepisami przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych, z wyjątkiem wynagrodzeń otrzymywanych za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy oraz za czas urlopu szkoleniowego.

Ustawodawca nie wskazuje o jakie odrębne przepisy chodzi – zatem mogą być to m.in. ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz.U. Nr 96, poz. 615) lub komunikaty ministra do spraw nauki. Powyższe prawo do zwolnienia z opodatkowania potwierdza również ugruntowana wykładnia sądowa, m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2016 r. (sygn. akt II FSK 516/14), Wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2015r. (sygn. akt III SA/Wa 3853/14). Również w tym przypadku ograniczona została ilość interpretacji prawa wydawanych na niekorzyść podatników (np. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, sygn. akt IPTPB2/415-374/14-4/KSM).

Po trzecie, naukowcy starają się udowodnić, że ich świadczenia zwolnione są z podatku PIT, jako świadczenia pomocy materialnej dla uczniów, studentów, uczestników studiów doktoranckich i osób uczestniczących w innych formach kształcenia, pochodzące z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz ze środków własnych szkół i uczelni - przyznane na podstawie przepisów o systemie oświaty oraz Prawo o szkolnictwie wyższym. Warunkiem korzystania z tej formy zwolnienia z przepisów jest jednak ustanowienie grantu lub pomocy wyłącznie na podstawie ustawy – prawo o szkolnictwie wyższym, a nie na podstawie przepisów o finansowaniu nauki.

Taka sama podstawa dotyczy zwolnienia stosowanego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 39, na podstawie którego zwolnione z podatku pozostają stypendia otrzymywane na podstawie przepisów o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, stypendia doktoranckie otrzymywane na podstawie przepisów - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz inne stypendia naukowe i za wyniki w nauce, których zasady przyznawania zostały zatwierdzone przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego albo przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Jeżeli zatem grant został przyznany zgodnie z powyższymi przepisami – możliwe jest zastosowanie zwolnienia z podatku PIT.

Piotr Szulczewski, PIT.pl