Jakie prawa i obowiązki ma płatnik składek ZUS?

18.03.2015 10:00 (aktualizacja: )

Jakie prawa i obowiązki ma płatnik składek ZUS?

Każdy przedsiębiorca, który prowadzi działalność gospodarczą, zobligowany jest do terminowego zgłoszenia do ubezpieczenia, obliczenia oraz odprowadzenia na właściwe konta obowiązkowych składek ZUS zarówno za siebie, jak i za zatrudnionych pracowników. Również osoba odprowadzająca składki ma szereg różnych uprawnień, jakie są przewidziane przepisami prawa, o których można się dowiedzieć po przeczytaniu artykułu.


Przedsiębiorca zgłasza siebie jako płatnika składek

Rozpoczęcie działalności gospodarczej należy zgłosić w formie wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej na formularzu CEIDG-1 przez internet lub w formie papierowej w urzędzie gminy lub miasta. Płatnik składek, dokonując takiego wpisu, nie musi sporządzać odrębnego zgłoszenia do ZUS. Dane z wniosku organ ewidencyjny, nie później niż w ciągu 3 dni od dnia dokonania wpisu, prześle do właściwej jednostki terenowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i tym samym dokona zgłoszenia przedsiębiorcy jako płatnika składek ZUS na formularzu zgłoszeniowym ZUS ZFA. Płatnik składek w celu zgłoszenia: zmiany danych płatnika składek lub korekty danych płatnika składek zawiadamia o tym organ ewidencyjny i zmiany przekazywane są do ZUS. Dzięki czemu przedsiębiorca nie musi dokonywać tej czynności samodzielnie.


Prawa i obowiązki płatnika ZUS
Źródło: Thinkstock


Obowiązek zgłoszenia się jako osoba ubezpieczona oraz osób ubezpieczonych

Przedsiębiorca rozpoczynający działalność dokonuje czynności związanych ze zgłoszeniem w ZUS siebie jako płatnika składek (ZUS ZFA) za pośrednictwem CEIDG. Ponadto jest zobowiązany samodzielnie zgłosić siebie oraz osoby, które zatrudnia do odpowiednich ubezpieczeń społecznych za pomocą formularzy ZUS ZUA, lub ZUS ZZA. Zgłoszenia do ubezpieczeń należy dokonać w ciągu 7 dni od momentu powstania obowiązku do ubezpieczeń (zarówno w przypadku zgłoszenia przedsiębiorcy jak i pracowników). Ubezpieczony może także zgłosić członków rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego, pod warunkiem że nie posiadają innego tytułu do tego ubezpieczenia. Zgłoszenia takiego dokonuje się na druku ZUS ZCNA również w ciągu 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczeń, ale tylko na wniosek osoby zainteresowanej. Płatnik składek zobowiązany jest zawiadomić ZUS o wszelkich zmianach i korektach w dokumentach zgłoszeniowych, jakie nastąpiły w stosunku do osób ubezpieczonych.


Obowiązek rozliczenia składek

Płatnik składek ma obowiązek sporządzić deklarację rozliczeniową DRA i przekazać ją do ZUS. Jeżeli zgłosił do ubezpieczeń społecznych wyłącznie siebie lub osoby z nim współpracujące, zwolniony jest z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejne miesiące, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji opłacił składki ZUS od minimalnej podstawy. Bez znaczenia pozostaje fakt, czy były to składki preferencyjne lub podstawowe minimalne. Po złożeniu pierwszej deklaracji, w której są wykazane składki w pełnej wysokości, przedsiębiorca może skorzystać ze zwolnienia z comiesięcznego składania deklaracji. Jeżeli wysokość składek nie ulega zmianie to dopuszczalne jest samo opłacanie składek bez konieczności składania deklaracji. Natomiast w przypadku zaistnienia jakichkolwiek zmian w wysokości wcześniej zdeklarowanych i opłacanych składek przedsiębiorca jest zobowiązany złożyć deklarację za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana.

Uwaga!

Jeżeli przedsiębiorca, który złożył tylko na samym początku deklarację rozliczeniową, a później tego nie robił, gdyż nie zmieniła się wysokość opłacanych składek w momencie, gdy np. zachoruje będzie musiał złożyć taką deklarację do ZUS.

Przedsiębiorca, który zgłasza do ubezpieczeń wyłącznie siebie, opłaca składki ze swojej działalności w terminie do 10 następnego miesiąca.

W przypadku gdy płatnik zatrudnia pracowników, składa komplet dokumentów rozliczeniowych - deklarację ZUS DRA wraz z dołączonymi do niej imiennymi raportami miesięcznymi:

  • ZUS RCA - za ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego,
  • ZUS RZA - za ubezpieczonych zgłoszonych jedynie do ubezpieczenia zdrowotnego,
  • ZUS RSA - o wypłaconych świadczeniach i przerwach w opłacaniu składek.

Jeżeli płatnik zgłasza do ubezpieczeń inne osoby (pracowników, osobę współpracującą, zleceniobiorców), termin na złożenie deklaracji i opłacenie składek mija 15 dnia kolejnego miesiąca.


Konieczność wyrejestrowania płatnika składek

Jeżeli płatnik składek, będący osoba fizyczną, zakończył prowadzenie działalności i dokonał wszelkich rozliczeń związanych z jej prowadzeniem, zgłasza informacje o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej w organie ewidencyjnym. W sytuacji zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej ZUS sporządza z urzędu dokument ZUS ZWPA na podstawie danych z wniosku CEDIG-1. Płatnik składek powinien dokonać wyrejestrowania siebie oraz osób zgłoszonych do ubezpieczeń na druku ZUS ZWUA w ciągu 7 dni od utraty tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń. Tak samo powinien postąpić w stosunku do członków rodziny ubezpieczonych na druku ZUS ZCNA.

Uprawnienia płatnika składek ZUS

Obecnie ZUS umożliwia płatnikom składek stały dostęp wglądu do swojego konta płatnika, ale także do uzyskiwania informacji o:

  • ubezpieczeniach i świadczeniach,
  • należnych składkach i wpłatach,
  • osobach zgłoszonych do ubezpieczeń,
  • danych zapisanych na indywidualnym koncie w ZUS.

Przedsiębiorca może zwrócić się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wydanie bezpłatnych zaświadczeń m.in. o:

  • podleganiu ubezpieczeniom społecznym,
  • podstawach wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
  • zgłoszonych swoich członkach rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego,
  • niezaleganiu w opłacaniu składek. Jeżeli przedsiębiorca ma wątpliwości dotyczące obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym lub opłacania składek społecznych zawsze może zgłosić się o wydanie indywidualnej interpretacji w tej sprawie, za którą ZUS pobiera opłatę.

W celu poprawy udzielania informacji dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz rozliczania należnych składek ZUS uruchomił Platformę Usług Elektronicznych- dzięki czemu większość spraw można załatwić przez internet. W momencie gdy przedsiębiorca ma utworzony zaufany profil ePUAP lub posiada certyfikat kwalifikowany na Platformie Usług Elektronicznych jest uprawiony do korzystania z aplikacji ePłatnik w zakresie tworzenia i wysyłania dokumentów ubezpieczeniowych, a także opłacania składek.



Autor: Zespół wfirma.pl