Pobierz e-pity 2018

Do zawieszenia przedawnienia zapłaty podatku starczy każda forma poinformowania podatnika

Piotr Szulczewski 07.04.2016 10:00 (aktualizacja: )

By doszło do zawieszenia terminu przedawnienia zaległości podatkowej, podatnik nie musi zostać powiadomiony o postępowaniu toczącym się w stosunku do niego - ad personam. Przedawnienie zawiesza każda informacja o toczącym się postępowaniu w sprawie, w tym zatem również o postępowaniu ad rem – czyli gdy dowie się o czynnościach procesowych jeszcze przed wskazaniem oskarżonego. 

Do zawieszenia przedawnienia zapłaty podatku starczy każda forma poinformowania podatnika

Źródło: YAY foto

W myśl art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Z kolei § 6 pkt 1 tego przepisu stanowi, iż bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostaje zawieszony z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. 

Istotnym okazuje się kwestia przedawnienia, gdy podatnik przed upływem terminu 5 letniego nie został o sprawie toczącej się w stosunku do niego poinformowany, lecz uzyskał informacje o postepowaniu w sprawie, np. w związku z przesłuchaniem go w charakterze świadka czy podejrzanego.  

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie P 30/11 stwierdził, że art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w zakresie w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 O.p., jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji.  

Mając na względzie treść wyroku w sprawie P 30/11 oraz uwagi Trybunału Konstytucyjnego należy przyjąć, że art. 70 § 6 pkt 1 O.p. wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, w związku ze wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe jedynie wówczas, gdy o postępowaniu tym podatnik został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 O.p.

A zatem w konsekwencji zawsze konieczne jest indywidualne badanie w sprawie czy strona o fakcie wszczęcia postępowania karno-skarbowego była powiadomiona przed upływem terminu przedawnienia. 

Podstępowanie ad rem oraz ad personam zawiesza termin przedawnienia

Podkreślenia wymaga, iż kodeks karny skarbowy oraz odpowiednio stosowany kodeks postepowania karnego nie przewidują zawiadomienia potencjalnego sprawcy o wszczęciu postępowania (art. 305 § 4, w związku z art. 325 a § 1 K.p.k.). O wydaniu takiego postanowienia zawiadamia się jedynie osobę lub instytucję, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie oraz ujawnionego pokrzywdzonego. Po wszczęciu postępowania toczy się ono ad rem, a potencjalny sprawca (podejrzany) do momentu, w którym organ prowadzący postępowanie ogłosi mu zarzut lub zarzuty (art. 313 § 1 i 2 oraz art. 325 g § 1, 2 i 3 K.p.k.), o toczącym się postępowaniu może nie mieć wiedzy. Ogłoszenie postanowienia o przedstawieniu zarzutu powoduje, że wkracza ona w fazę ad personam.

Przepis art. 70 § 6 pkt 1 O.p. interpretować należy w ten sposób, że skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia występuje, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, kiedy podatnik powziął wiedzę o toczącym się postępowaniu i jego przedmiocie, którym musi być podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia związanego z niewykonaniem zobowiązania podatkowego (por. wyrok WSA w Poznaniu z 17 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Po 593/12, wyrok WSA w Krakowie z 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 876/12, wyrok NSA z 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 867/11, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 13 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Go 231/13, WSA w Lublinie z 2 października 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 554/12, WSA w Rzeszowie z 26 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 397/12,  

Czynności zawieszające bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego winny być zatem oceniane w kontekście tego czy podatnik miał wiedzę o ich wdrożeniu, a w istocie o tym, czy zobowiązanie podatkowe, którym jest obciążany nie uległo przedawnieniu na skutek zawieszenia jego biegu.  

Piotr Szulczewski, PIT.pl