Dotychczasowe zasady ustalania zobowiązania podatkowego w podatku PIT ulegają w 2016 r. znaczącym zmianom. Podatnik nie powinien już oczekiwać, tak jak do tej pory, inicjatywy organu podatkowego co do prośby o przedstawianie informacji o przysługujących zmarłemu ulg i odliczeń.
Źródło: YAY foto
Do końca 2015 roku fiskus sam przypomniał
Do końca 2015 r. jeżeli spadkodawca był podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, organ podatkowy informował spadkobierców, na podstawie posiadanych danych, o wysokości dochodu lub przychodu spadkodawcy oraz o wysokości wpłaconych zaliczek na podatek lub podatku, podając równocześnie przypadającą do zapłacenia kwotę podatku lub kwotę nadpłaty. Jeżeli spadkodawca poniósł wydatki uprawniające do ulg podatkowych, spadkobierca w terminie 30 dni od dnia otrzymania tej informacji, zobowiązany był zawiadamiać organ podatkowy o wysokości poniesionych wydatków. Po tym terminie organ podatkowy ustalał w decyzji wysokość zobowiązania podatkowego lub stwierdzał nadpłatę podatku.
Od 2016 roku spadkobierca musi pamiętać o PIT za zmarłego
Od 2016 r. procedura ta nie znajdzie już zastosowania, a to ze względu na uchylenie art. 104 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926). Procedura zastąpiona zostaje tradycyjnym postępowaniem podatkowym, w którym to podatnik – spadkobierca zobowiązany jest do wykazania się inicjatywą w przedstawianiu informacji co do ulg podatkowych. W przeciwnym przypadku organ podatkowy wydawać będzie decyzje wymiarowe bez uwzględnienia tych ulg.
Zgodnie z uzasadnieniem uchylenia dotychczasowej procedury, kwestie ustalania „wymiaru podatkowego” spadkobierców w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz orzekania o zakresie ich odpowiedzialności lub uprawnień nie różnią się na tyle od ustalenia tych samych kwestii w innych podatkach, żeby nie mogły być rozstrzygane według wspólnych zasad.
Obecnie w 2016 r. prowadząc postępowanie podatkowe wobec spadkobierców, organ podatkowy zobowiązany jest do przestrzegania zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej, a rozwiniętej w przepisie art. 187 tej ustawy, która obliguje go do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Dostęp do akt sprawy i przedstawienia dowodu – czyli decyzja na podstawie działań spadkobierców
Wszelkie okoliczności wpływające na obliczenie i wysokość zobowiązania podatkowego lub nadpłaty, będą wynikały z jawnych dla strony akt sprawy lub będą ujawniane na podstawie dowodów posiadanych przez organ lub przedłożonych przez stronę w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 100 Ordynacji podatkowej.
Zatem inaczej niż do tej pory, w stosunku do spadkobiercy prowadzone będzie standardowe postepowanie podatkowe (powinien o tym postępowaniu zostać zawiadomiony), w którym to postepowaniu będzie on uprawniony jako środki dowodowe, przedstawić dokumenty dotyczące ulg i odliczeń osoby zmarłej. Terminem nie będzie jednak tak jak do tej pory 30 dni od dnia powiadomienia. Zgodnie z ogólnymi zasadami organ podatkowy może wyznaczyć stronie – spadkobiercy – termin do przedstawienia dowodu będącego w jej posiadaniu, a termin ten ustala się uwzględniając charakter dowodu i stan postępowania, przy czym nie może on być krótszy niż 3 dni.
W efekcie postepowanie wyglądać będzie znacznie bardziej ogólnie – a zawiadomienie o prowadzeniu postepowania może ogólniej wskazywać na prawo do przedstawiania dowodów, niż do tej pory.
Ponadto organ podatkowy będzie orzekać w jednej decyzji o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień poszczególnych spadkobierców na podstawie decyzji ostatecznych wydanych wobec spadkodawcy oraz jego zobowiązań wynikających z prawidłowych deklaracji (art. 100 § 1 Ordynacji podatkowej). Jeżeli deklaracja złożona przez spadkodawcę będzie nieprawidłowa lub nie została ona jeszcze złożona, orzekając o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień spadkobierców, organ podatkowy jednocześnie ustali lub określi kwoty podatku do zapłaty lub nadpłaty podatku na nich przypadające.
Piotr Szulczewski, PIT.pl