Czy będzie rewolucja w podatku od spadków i darowizn?

Piotr Szulczewski 01.06.2015 09:00 (aktualizacja: )

Uszczelnianie i doprecyzowanie przepisów o podatku od spadków i darowizn przewiduje najnowsza nowelizacja tej ustawy. Choć nie należy się spodziewać rewolucji w opodatkowaniu, to podatnicy i płatnicy przygotować się powinni na szereg zmian.

Zmiany mają charakter doprecyzowania dotychczasowego brzmienia przepisów. Szereg zmian modyfikuje również ich treść. Całość zmian wejść ma w życie 1 stycznia 2016 r.

Nieodpłatne nabycie rzeczy wspólnej opodatkowane

Uszczelnieniu przepisów służyć ma dodanie w art. 1 ust. 1a. Jego pojawienie się w ustawie służy objęciu podatkiem także nieodpłatnego nabycia własności rzeczy wspólnej (wspólnego prawa majątkowego) albo jej części przez niektórych dotychczasowych współwłaścicieli na dalszą współwłasność. Ma to zapobiegać powszechnej obecnie praktyce polegającej na sporządzaniu umów częściowego zniesienia współwłasności. W ich wyniku nabywanie własności etapami prowadzi do unikania zapłaty podatku lub zminimalizowania skutków podatkowych tych czynności. Opodatkowane będzie zatem przyznanie rzeczy wspólnej albo jej części na dalszą współwłasność kilku (niektórym) dotychczasowym współwłaścicielom.

Zmiany w spadkach i darowiznach
Źródło: EastNews

Jednocześnie zmiana dotyczyć będzie daty powstania obowiązku podatkowego w przypadku nabycia w ratach, tj. przy nabyciu rzeczy lub praw majątkowych tytułem darowizny, polecenia darczyńcy, zapisu zwykłego, dalszego zapisu albo polecenia testamentowego w przypadku, gdy nabycie jest realizowane w ratach, obowiązek podatkowy przypadać będzie na chwilę realizacji części świadczenia (wypłaty raty).

Grunty rolne ciężej będzie nabyć bez podatku

Obecnie zwolnienie z podatku obejmuje nabycie własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości lub jej części wraz z częściami składowymi (z wyjątkiem m.in. budynków mieszkalnych) - pod warunkiem, stanowi ona gospodarstwo rolne lub jego część albo wejdzie w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy i to gospodarstwo rolne będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia.

Po zmianie zwolnienie w podatku od spadków i darowizn obejmie nabycie własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, wraz z będącymi ich częścią składową drzewami i innymi roślinami, pod warunkiem że w wyniku nabycia zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, a powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia.

Co ważne – nabycie między najbliższymi członkami rodziny nadal korzystać będzie ze zwolnienia w ramach tzw. ulgi nielimitowanej.

Zasiedzenie poza ulgą nielimitowaną

Z ulgi nielimitowanej co do wartości przedmiotu nabycia, obowiązującej między członkami najbliższej rodziny, usunięte zostanie nabycie w ramach zasiedzenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiał się do tej pory pogląd, że ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 4a korzysta właśnie tego typu nabycie (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Po 518/11). Zasiedzenie tymczasem ma charakter pierwotny – nie jest nabyciem „po” lub „od” określonej osoby i nienaliczanie podatku z tego tytułu ustawodawca uznał za niezasadne.

 

Darowizna przed notariuszem uprawniać będzie do ulgi nielimitowanej bez zgłoszenia na SD-Z2

Obecnie obowiązek składania zgłoszenia SD-Z2 do urzędu skarbowego w ramach tzw. ulgi nielimitowanej kwotowo, nie ma zastosowania m.in. w przypadku, gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

W niektórych jednak przypadkach dla skuteczności czynności wystarczające jest, by w formie aktu notarialnego złożone zostało tylko oświadczenie woli jednej ze stron czynności (np. przy umowie darowizny wystarczające jest złożenie w tej formie tylko oświadczenia darczyńcy, a przy ustanawianiu nieodpłatnego użytkowania w formie aktu notarialnego składane jest oświadczenie woli ustanawiającego to prawo).

W obowiązującym stanie prawnym dla skorzystania ze zwolnienia w takich przypadkach, niezbędne jest złożenie zgłoszenia przez podatnika, mimo że organ podatkowy ma informację o nabyciu tego prawa od notariusza. Ustawodawca wprowadzając zmianę, pozwala pominąć to dodatkowe zgłoszenie również dla czynności dokonywanych przed notariuszem wyłącznie przez jedną stronę.

Ulga mieszkaniowa również przy zamieszkiwaniu w nowym budynku lub lokalu

W przepisie określającym ulgę mieszkaniową w podatku od spadków i darowizn warunek zamieszkiwania przez 5 lat obejmie także zamieszkiwanie w nowo wybudowanym budynku lub lokalu. Spowoduje to doprecyzowanie obecnego obowiązku zamieszkiwania w określonym lokalu przez podatników korzystających z tej ulgi.

Notariusz częściej płatnikiem podatku

Notariusze staną się płatnikami podatku od umowy nieodpłatnego ustanowienia służebności i użytkowania. Nowa ustawa określa również obowiązek przekazywania przez notariuszy jako płatników– m.in. w formie elektronicznej – deklaracji o wysokości pobranego i wpłaconego przez płatnika podatku, której integralną część stanowić będzie informacja o kwocie podatku należnego poszczególnym gminom, a także przekazywania sporządzonych w postaci papierowej albo w postaci elektronicznej informacji zawierających dane z aktów notarialnych dotyczące czynności z tytułu których są płatnikami lub odpisów tych aktów.

Piotr Szulczewski,
PIT.pl