Skarbówka prowadzi intensywną akcję sprawdzania prawidłowości rozliczeń w polskich firmach. Podczas trzech pierwszych kwartałów 2026 r. w wyniku kontroli celno-skarbowych Krajowa Administracja Skarbowa wykazała nieprawidłowości o wartości blisko 4,1 mld zł – wynika z danych Ministerstwa Finansów. Urzędnicy wystawili mandaty liczone w milionach złotych.
Do Ministerstwa Finansów wpłynęła interpelacja posła Tadeusza Woźniaka w sprawie nasilających się działań kontrolnych Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) wobec mikro, małych i średnich przedsiębiorców. Pytał on m.in. o stosowanie przez skarbówkę tzw. nabyć sprawdzających o zasadność nakładania mandatów karnych. W odpowiedzi Zbigniew Stawicki, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów i zastępca szefa Krajowej Administracji Skarbowej przekazał dane dotyczące liczby i ustaleń kontroli podatkowych, kontroli celnoskarbowych, czynności sprawdzających oraz nabyć sprawdzających przeprowadzonych KAS w całym 2025 r. i w ciągu trzech kwartałów 2026 r.
Nieprawidłowości w firmach warte miliardy
Kontrole celno-skarbowe przeprowadzone przez KAS w trzech pierwszych kwartałach wykazały nieprawidłowości w wysokości prawie 4,1 mld zł. Dla porównania – w całym 2025 było to 4,89 mld zł.
Duże uszczuplenia wykryto także w ramach klasycznych kontroli podatkowych. Od stycznia do końca września tego roku sięgnęły one 882 mln zł, natomiast sankcje za nie wyniosły 108 mln zł. W 2025 r. było to odpowiednio: ponad 1,2 mld zł i blisko 151 mln zł.
„Bieżąca reakcja na identyfikowane ryzyka”
Zbigniew Stawicki podkreśla, że kontrole nie są realizowane według z góry ustalonych limitów.
„Kontrole podatkowe i kontrole celno-skarbowe są bieżącą reakcją na identyfikowane ryzyka. Kierowane są tam, gdzie analiza wykaże największe ryzyko nieprawidłowości podatkowych. Organy KAS nie zakładają określonej liczby kontroli do przeprowadzenia w danym roku. Liczba poszczególnych działań kontrolnych jest zmienna i nie można oczekiwać, że będzie miała jednoznaczną, stałą tendencję” – podkreślił wiceszef KAS.
Dodał, że od 2024 r. kontrolę celno-skarbową ukierunkowano, zgodnie z jej przeznaczeniem, na zwalczanie oszustw, w tym zorganizowanych grup przestępczych i ich organizatorów, a nie uczciwych przedsiębiorców popełniających błędy.
„Takie podejście z założenia skutkuje spadkiem liczby kontroli, ale rośnie liczba czynności sprawdzających i ustalenia dokonywane w ich wyniku. Dlatego KAS nie wszczyna od razu procedur kontroli celno-skarbowych w sprawach, które można wyjaśnić w mniej sformalizowany i nieabsorbujący podatnika sposób” – zaznaczył Zbigniew Stawicki.
W 2025 r. zrealizowanych zostało łącznie 5113 kontroli celno-skarbowych, a przez pierwsze trzy kwartały tego roku – 3434. W przypadku kontroli podatkowych było to odpowiednio: w 2025 r. – 8741, a w pierwszych trzech kwartałach 2026 r. – 5823.
Nabycia sprawdzające na podstawie wcześniejszego typowania
Jak podkreślił wiceszef KAS, obecnie część zadań, które nie wymagają podjęcia kontroli, a okoliczności wskazują raczej na błąd czy pomyłkę, została przekierowana do realizacji w procedurze czynności sprawdzających. Jego zdaniem jest to najszybsza i najmniej dotkliwa dla podatnika forma działań organu – gdyż wcześniej tego typu ustalenia często były dokonywane poprzez kontrole uciążliwe dla podatników.
„Czynności realizowane w ramach nabycia sprawdzającego nie są czynnościami realizowanymi losowo czy tym bardziej „liczbowo”, lecz podlegają wcześniejszemu typowaniu na podstawie wyników analizy ryzyka w obszarach określonych dla tej procedury, a także przy uwzględnieniu zasobów (budżetu nabycia sprawdzającego) przeznaczonych na realizację tych działań. Liczba mandatów nie odzwierciedla pełnego efektu działań. Na wzrost liczby działań prowadzonych, wpływ miał, przede wszystkim, poziom podejrzewanych nieprawidłowości, wynikających z analizy ryzyka” – zaznaczył wiceszef KAS.
W ubiegłym roku było 57,9 tys. nabyć sprawdzających. Nieprawidłowości stwierdzono w przypadku 19,3 tys. – w ich efekcie nałożono 20,2 tys. mandatów na łączną kwotę przeszło 27,8 mln zł. Natomiast przez pierwsze dziewięć miesięcy tego roku fiskus dokonał 50,5 tys. nabyć sprawdzających. W trakcie 18,3 tys. wykazano nieprawidłowości. W ich rezultacie wystawione zostały mandaty na ponad 22,3 mln zł.