Przepis przewidujący zwolnienie z podatku od darowizn otrzymywanych od najbliższych członków rodziny pod warunkiem m.in. udokumentowania przekazania środków pieniężnych budzi duże wątpliwości interpretacyjne. Fiskus w niektórych przypadkach odmawia zwolnienia, mimo że darowizna jest należycie udokumentowana. Ministerstwo Finansów reaguje i zapowiada nowe narzędzie, które ma rozwiązać problem.
Ministerstwo Finansów otrzymuje wiele zapytań dotyczących spadków i darowizn. Ostatnio została do niego przesłana interpelacja poselska w sprawie zmiany ustawy o podatku od spadków i darowizn w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych dotyczących dokumentowania darowizn pieniężnych.
Istotne wątpliwości interpretacyjne
Posłanka Barbara Dolniak zwraca w niej uwagę, że art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn przewiduje zwolnienie z podatku dla darowizn otrzymywanych od najbliższych członków rodziny pod warunkiem m.in. udokumentowania przekazania środków pieniężnych na rachunek płatniczy obdarowanego.
Podkreśla jednak, że w praktyce przepis ten wywołuje istotne wątpliwości interpretacyjne. Organy podatkowe odmawiają zastosowania zwolnienia w sytuacji, gdy darczyńca przekazuje środki bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanego, mimo że darowizna jest należycie udokumentowana i nie budzi wątpliwości co do jej rzeczywistego charakteru.
Wątpliwości wokół sformułowania w ustawie
Sądy administracyjne wielokrotnie wskazywały wprost, że użyte przez ustawodawcę w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn sformułowanie „na rachunek bankowy nabywcy” nie oznacza, że musi to być konto prowadzone przez bank bezpośrednio dla osoby obdarowanej. Wymóg udokumentowania darowizny należy traktować jako warunek techniczny, a jego celem jest potwierdzenie, że darowizna rzeczywiście została dokonana.
Posłanka pyta: czy Ministerstwo Finansów planuje nowelizację art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn w celu jednoznacznego wskazania, że zwolnienie obejmuje również darowizny przekazane bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanego? Chciałaby również wiedzieć, czy resort finansów analizował skalę sporów wynikających z obecnego brzmienia przepisu oraz ich wpływ na sytuację podatników.
Co odpowiedziało ministerstwo?
Na pytania zawarte w interpelacji poselskiej odpowiedział Jarosław Neneman, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów. Stwierdził on, że wskazany przez posłankę problem interpretacyjny dotyczący stosowania zwolnienia od podatku od spadków i darowizn dla członków najbliższej rodziny, o którym mowa w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, był sygnalizowany przez Dyrektorów Izb Administracji Skarbowej oraz Rzecznika Praw Obywatelskich.
W odpowiedzi na te sygnały Ministerstwo Finansów przeprowadziło szczegółową analizę orzeczeń sądów administracyjnych, zawierających liberalną, celowościową wykładnię art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, w zakresie spełnienia warunku udokumentowania otrzymania środków pieniężnych, mimo braku bezpośredniego przelewu na rachunek bankowy obdarowanego. W efekcie podjęta została decyzja o wydaniu interpretacji ogólnej w zakresie ww. zwolnienia.
Interpretacja ogólna ma rozwiać wątpliwości
Jarosław Neneman podkreślił, że prace merytoryczne nad interpretacją ogólną mają na celu wyeliminowanie ryzyka rozszczelnienia systemu podatkowego w obszarze nieodpłatnego nabycia majątku oraz zdiagnozowanie przypadków, w których przepływ środków pieniężnych jest transparentny i które w sposób niebudzący wątpliwości, mogą uzasadniać złagodzenie warunku zastosowania zwolnienia.
Zaznaczył, że interpretacja ogólna jednocześnie powinna być skonstruowana w taki sposób, aby możliwie najszerzej wykluczyć ryzyko legalizowania przychodów nieznajdujących pokrycia w źródłach ujawnionych, pochodzących ze źródeł nieujawnionych lub niezgłoszonych do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a także zapobiec dokumentowaniu fikcyjnych lub niezgłoszonych w terminie darowizn.