Wyniki najnowszego badania „Barometr nastrojów polskich księgowych 2026” pokazują zapaść rentowności i zaciskanie pasa w biurach rachunkowych. JPK_CIT zdetronizowało KSeF jako ryzyko nr 1, a rynek pracy wymusza ewolucję w „cyfrowego analityka”. Z danych badania wyłania się obraz branży, która weszła w tryb zarządzania kryzysowego. Najważniejsze dane:
- zapaść rentowności i zaciskanie pasa: aż 65,9% księgowych zgłasza drastyczny wzrost pracochłonności. Jednakże ubiegły rok przyniósł wzrost przychodów zaledwie w 37,9% biur i działów księgowych. Ta dysproporcja wymusza drastyczne cięcia kosztów – 51,4% firm wstrzymuje zatrudnianie nowych osób, a blisko 40% całkowicie zamraża płace.
- JPK_CIT zdetronizowało KSeF jako ryzyko nr 1: choć rynek skupiał się na e-fakturach, to nowe struktury sprawozdawcze (w tym JPK_CIT) są obecnie wskazywane przez 82,4% badanych jako największe obciążenie pracą, wyprzedzając KSeF (80,9%). Dla biznesu nowe pliki JPK oznaczają nie tylko konieczność inwestycji w IT, ale przede wszystkim bezprecedensowy wgląd fiskusa w rzetelność rozliczeń podatku dochodowego firm.
- rynek pracy wymusza ewolucję w „cyfrowego analityka”: pomimo zamrożenia etatów, 61,6% organizacji uważa proces pozyskania wykwalifikowanych księgowych za trudny. Rynek nie szuka już pracowników do ręcznej ewidencji. Tradycyjny wymóg stażu ustępuje twardej weryfikacji kompetencji cyfrowych – pracodawcy poszukują ekspertów łączących wiedzę podatkową z biegłością w systemach ERP i analityce. Branża inwestuje w automatyzację: 67,5% badanych stawia integrację systemów jako priorytet, a 19% na co dzień korzysta już ze sztucznej inteligencji.
Branża księgowa mierzy się z wyraźnym spadkiem optymizmu – aż 65,9% badanych zgłasza drastyczny wzrost pracochłonności codziennych zadań. Co zaskakujące, największym wyzwaniem dla biur rachunkowych nie jest już Krajowy System e-Faktur, ale nowe, ustrukturyzowane pliki JPK_CIT i JPK_KR_PD. Dokładny obraz sytuacji w branży oraz bilans nowych obowiązków przedstawia najnowszy raport fillup k24 „Barometr nastrojów polskich księgowych 2026”, przygotowany we współpracy ze Stowarzyszeniem Księgowych w Polsce, Grant Thornton oraz Uniwersytetami WSB Merito.
Zeszłoroczna edycja badania dawała rynkowi nadzieję na wyczekiwaną stabilizację. Najnowsze dane pokazują jednak wejście branży w tryb zarządzania kryzysowego. Zaledwie 21,4% księgowych pozytywnie ocenia minione 12 miesięcy, a aż 47,4% ankietowanych wprost przewiduje pogorszenie sytuacji branży w bieżącym roku. – Sygnał płynący z ankiet jest jednoznaczny. Ponad 47% księgowych spodziewa się pogorszenia koniunktury, a blisko dwie trzecie już teraz alarmuje o drastycznym wzroście pracochłonności swoich zadań – komentuje Artur Kaczmarek, Head of Marketing & PR w e-file, dostawcy ekosystemu fillup k24.
Nowe obowiązki sprawozdawcze i syndrom „darmowego helpdesku”
Analiza zebranych danych wskazuje, że główną przyczyną tak wyraźnego tąpnięcia nastrojów jest kumulacja wdrożeń systemowych i nowych obowiązków sprawozdawczych. Subiektywne poczucie przytłoczenia księgowych znajduje potwierdzenie w obiektywnych analizach produkcji prawa w Polsce.
Grzegorz Szysz, Partner, Radca Prawny i Doradca Podatkowy w Grant Thornton, tłumaczy to zjawisko: – W ostatnich kilkunastu miesiącach firmy musiały mierzyć się z tysiącami stron nowych aktów prawnych i nowelizacji, co w praktyce oznacza konieczność stałego monitorowania przepisów i dostosowywania się do nich niemal na bieżąco. Z naszej perspektywy ten legislacyjny „szum” jest więc jak najbardziej realny i w dużej mierze uzasadnia pogorszenie nastrojów w biurach rachunkowych. W praktyce oznacza on również bardzo konkretne obciążenie operacyjne – przedsiębiorcy i księgowi muszą poświęcać nawet ponad godzinę dziennie na samo śledzenie zmian w przepisach.
To gigantyczne przeciążenie zmienia samą definicję zawodu. Zwraca na to uwagę dr Małgorzata Ilona Kamieniecka, Wiceprezes Zarządu Głównego SKwP: – Księgowy przestaje być wyłącznie specjalistą od rachunkowości, a staje się jednocześnie wdrożeniowcem IT, helpdeskiem klienta i operatorem systemów, co wymusza pracę po godzinach. W takich warunkach naturalnie pojawia się poczucie chaosu i chroniczny stres, a to prosta droga do spadku satysfakcji zawodowej.
Zmiana lidera: JPK wyprzedza KSeF
Rok 2026 miał upłynąć pod znakiem Krajowego Systemu e-Faktur. Tymczasem na liście największych wyzwań nastąpiła zmiana lidera. Aż 82,4% księgowych uznało wdrożenie nowych struktur JPK (w tym m.in. JPK_KR_PD oraz JPK_CIT) za zmianę, która wygeneruje najwięcej pracy w najbliższych miesiącach. Obsługa KSeF znalazła się na drugim miejscu z wynikiem 80,9%.
Powody, dla których to właśnie pliki JPK budzą dziś największy strach, wyjaśnia Monika Piątkowska, doradca podatkowy w fillup k24: – Zadaniem księgowych jest przede wszystkim prawidłowe wykazanie danych i ich raportowanie organom podatkowym. Nawet kwestia KSeF rodzi najwięcej wątpliwości właśnie na etapie właściwego ujmowania poszczególnych pozycji w ewidencjach. Dodatkowo nowe struktury raportowe, jak JPK_KR_PD czy JPK_CIT, to dla branży kolejne wyzwanie, które weryfikuje już nie tylko VAT, ale i rzetelność rozliczeń podatku dochodowego. Księgowi mają świadomość, że zwiększenie zakresu przesyłanych danych oznacza szerszy obszar kontroli, dlatego ich obawy przed przygotowaniem plików sprawozdawczych są w pełni uzasadnione.
Nowy profil kompetencyjny: księgowy jako analityk
Technologiczna rewolucja i lawinowo rosnące wymagania fiskalne sprawiają, że dyplom uczelni wyższej stanowi w księgowości zaledwie początek drogi. Branża doskonale zdaje sobie sprawę z rosnących wymagań – aż 53,6% specjalistów deklaruje, że w najbliższym czasie planuje udział w zorganizowanych, płatnych formach doskonalenia. Księgowi najchętniej stawiają na elastyczne szkolenia online (60% wskazań) oraz kursy kończące się uzyskaniem branżowego certyfikatu (51,1%).
– Profil kompetencyjny księgowego ewoluuje, a tempo tych zmian stale rośnie. Obok klasycznych zagadnień merytorycznych coraz większego znaczenia nabierają takie obszary, jak obsługa KSeF, biegłość w systemach ERP czy wykorzystanie narzędzi wspierających analizę danych, w tym rozwiązań opartych na AI – zaznacza dr Anna Semmerling, ekspertka Uniwersytetu WSB Merito w Gdańsku w obszarze ekonomii i finansów. – Nie oznacza to jednak, że księgowy musi stać się specjalistą IT. Kluczowe jest zrozumienie, jak działają procesy cyfrowe i jak optymalnie wykorzystać je w praktyce. W efekcie księgowy przyszłości to nie tylko ekspert od ewidencji, ale przede wszystkim analityk i partner biznesowy, który potrafi przekuć dane w konkretną wartość dla firmy.
Branża z ogromną zdolnością adaptacji
Mimo niesprzyjających wskaźników, środowisko udowadnia, że potrafi sprawnie reagować na zmiany rynkowe. Prof. dr hab. Stanisław Hońko, Prezes Zarządu Głównego SKwP, wskazuje na mocne strony przedstawicieli tego sektora: – Wielu księgowych dobrze odnajduje się w nowej rzeczywistości, co wpisuje się w moje przekonanie, że księgowi mają ogromną zdolność adaptacji. Dziś można powiedzieć, że najtrudniejszy etap niepewności mamy już za sobą. KSeF nadal wymaga dopracowania, ale środowisko księgowych potrafi szybko odnaleźć się w nowych realiach. System ten zmienia charakter pracy – mniej czynności technicznych, więcej nadzoru i doradztwa.
Pełny raport „Barometr nastrojów polskich księgowych 2026” jest dostępny do pobrania pod adresem: https://www.fillup.pl/barometr-ksiegowosci/
Partnerami merytorycznymi raportu fillup k24 „Barometr nastrojów polskich księgowych 2026” są: Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Grant Thornton oraz Uniwersytety WSB Merito.
O badaniu: Badanie ankietowe „Nastroje polskich księgowych” zrealizowano w okresie styczeń–marzec 2026 r. na ogólnopolskiej próbie N = 578 profesjonalistów z branży finansowo-księgowej.