Sprawcy wykroczeń skarbowych mogą być karani mandatami karnymi wystawionymi przez uprawnionych urzędników. Grzywna wymierzona w trybie mandatowym za wykroczenie skarbowe popełnione w 2026 r. może wynieść do 24.030 zł. Prawomocny mandat karny może być uchylony tylko przez sąd.

Wykroczenie skarbowe

Mandaty karne są wystawiane przez upoważnionych pracowników w urzędach skarbowych oraz upoważnionych pracowników i funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej wykonujących zadania w urzędach celno-skarbowych lub wykonujących zadania KAS w komórkach organizacyjnych urzędu obsługującego Ministra Finansów. Można je otrzymać za uchybienia w wypełnianiu obowiązków podatkowych klasyfikowane jako wykroczenia skarbowe.

Wykroczeniem skarbowym jest czyn zabroniony, w wyniku którego kwota uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej (podatku) nie przekracza 5-krotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w czasie jego popełnienia. Uszczuplenie należności publicznoprawnej to uszczerbek finansowy (w postaci kwoty pieniężnej) powstały w wyniku uchylenia się przez podatnika (płatnika) od uiszczenia całości lub części wymaganej należności. Narażenie na uszczuplenie polega na spowodowaniu konkretnego niebezpieczeństwa uszczerbku finansowego, tzn. że jego wystąpienie jest wysoce prawdopodobne, chociaż nie musi nastąpić. Przykładami takich uchybień są oszustwa podatkowe czy wyłudzenia zwrotu VAT. W 2026 r. wspomniany próg kwotowy, którego nieprzekroczenie pozwala uznać czyn zabroniony za wykroczenie skarbowe, wynosi 24.030 zł (5 × 4.806 zł).

Wykroczeniami skarbowymi są także inne uchybienia – nieskutkujące zaniżeniem lub narażeniem na uszczuplenie należności publicznoprawnej – jeżeli tak stanowi Kodeks karny skarbowy. Są to przypadki wprost wskazane jako wykroczenia skarbowe, np. niezłożenie deklaracji w terminie, a także delikty, np. nierzetelne prowadzenie księgi podatkowej, które mogą być uznane za wykroczenie skarbowe ze względu na mniejszą wagę. Wypadkiem mniejszej wagi jest taki czyn zabroniony, który charakteryzuje się niskim stopniem szkodliwości społecznej, a sposób i okoliczności jego popełnienia nie wskazują na rażące lekceważenie przez sprawcę porządku finansowoprawnego lub reguł ostrożności wymaganych w danych okolicznościach.

Ustawowe wymogi

Tryb mandatowy może być zastosowany w przypadku spełniania ustawowo określonych przesłanek.

Osoba sprawcy i okoliczności popełnienia wykroczenia skarbowego nie mogą budzić wątpliwości. Nie zachodzi ponadto potrzeba nałożenia surowszej kary niż grzywna do 5-krotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia. Grzywna za wykroczenie skarbowe popełnione w 2026 r. może wynieść do 24.030 zł. Przy jej wymiarze bierze się pod uwagę okoliczności sprawy, a także stosunki majątkowe i rodzinne sprawcy oraz jego dochody i możliwości zarobkowe. Postępowania mandatowego nie stosuje się w przypadkach wskazanych w art. 137 § 2 Kodeksu karnego skarbowego. Po pierwsze, jeśli w związku z wykroczeniem skarbowym nastąpiło uszczuplenie należności publicznoprawnej, chyba że do chwili przyjęcia mandatu karnego cała wymagalna kwota została uregulowana. Po drugie, gdy za wykroczenie skarbowe należałoby orzec przepadek przedmiotów. Po trzecie, gdy zachodzi zbieg przepisów, a czyn sprawcy wykroczenia skarbowego wyczerpuje zarazem znamiona przestępstwa skarbowego.

Warunkiem ukarania sprawcy w trybie mandatowym jest jego zgoda na przyjęcie mandatu karnego (co poświadcza poprzez złożenie podpisu na blankiecie). Jeżeli odmówi, sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych, co w praktyce oznacza najczęściej skierowanie jej do sądu. Sąd może za wykroczenie skarbowe wymierzyć grzywnę w granicach od 1/10 do 20-krotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia. Grzywna ta za wykroczenie skarbowe popełnione w 2026 r. może wynieść od 480,60 zł do 96.120 zł. Każdy naczelnik urzędu skarbowego, jako finansowy organ postępowania przygotowawczego, jest uprawniony do prowadzenia postępowań mandatowych. Natomiast występowaniem przed sądem w sprawach o wykroczenia skarbowe w zakresie, w jakim do występowania przed sądem właściwy jest naczelnik urzędu skarbowego, zajmuje się w danym województwie wyznaczony naczelnik urzędu skarbowego (patrz tabela).

Uchylenie mandatu

Sprawcy wykroczeń skarbowych otrzymują w większości przypadków mandat karny kredytowany. Grzywnę nim nałożoną należy uiścić w ciągu 7 dni od daty jego przyjęcia. Mandat gotówkowy wystawia się jedynie osobom czasowo przebywającym w Polsce lub niemającym stałego miejsca zamieszkania albo pobytu. Może go dostać również ten, kto stale przebywa w Polsce, ale czasowo opuszcza jej terytorium.

Uchylenie prawomocnego mandatu karnego jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach (patrz ramka). Mandat karny gotówkowy staje się prawomocny w momencie uiszczenia grzywny podmiotowi, który ją nałożył, natomiast mandat kredytowany – z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Uprawnionym do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd, na którego obszarze działania została w trybie mandatowym nałożona kara grzywny. Uchylenie następuje z urzędu albo na wniosek ukaranego, jego przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego. Wniosek musi być złożony nie później niż w terminie 7 dni od daty przyjęcia mandatu.

Sąd, uchylając mandat karny, nakazuje podmiotowi, na rachunek którego pobrano grzywnę, niezwłoczny zwrot uiszczonej kwoty. Zwrot nie nastąpi, jeżeli czyn zarzucany sprawcy wyczerpuje znamiona przestępstwa skarbowego, przestępstwa lub wykroczenia. W takim wypadku uiszczoną kwotę zatrzymuje się do zakończenia postępowania jako zabezpieczenie majątkowe grożących kar, środków karnych lub innych środków oraz kosztów postępowania. W razie uchylenia mandatu karnego sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 10.09.1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2025 r. poz. 633)

Gazeta Podatkowa nr 1 (2293) z dnia 2026-01-02

Środki trwałe – zakup, amortyzacja i sprzedaż. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl