Ostatnio ZUS zabrał się za rozliczanie starych – ale jeszcze z nieprzedawnionych okresów – składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Ta kwestia budzi wiele pytań wśród przedsiębiorców, którzy np. stracili prawo do ubezpieczenia, ale nadal płacili składki, nie wiedząc, że polisa już im nie przysługuje. Obecnie ZUS zwraca im te pieniądze. W jaki sposób przedsiębiorcy powinni rozliczać takie składki?
Ministerstwo Finansów dostaje wiele pytań od przedstawicieli mediów dotyczących PIT. Jedno z ostatnich dotyczyło konieczności rozliczenia zwrotu składek na ubezpieczenie chorobowe. Pytający zwrócił uwagę, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) zabrał się za rozliczanie starych – ale jeszcze z nieprzedawnionych okresów – składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe.
Zwrot składek przez ZUS: jakie działania podjąć?
Przedstawiciel mediów podał przykładową sytuację: przedsiębiorca zapłacił składkę z opóźnieniem, stracił prawo do ubezpieczenia, ale nadal płacił składkę (bo nie wiedział, że ubezpieczenie i tak mu nie przysługuje). Obecnie ZUS zwraca te kwoty albo zalicza na poczet bieżących należności bądź zaległości.
Pytanie brzmi: jak należy rozliczyć je podatkowo, zważywszy na to, że we wcześniejszych latach były zaliczane do kosztów uzyskania przychodów albo odliczane od dochodu, ewentualnie od przychodu u ryczałtowców? Czy trzeba na bieżąco wykazać przychód? Czy może należy zrobić wsteczną korektę rozliczeń, np. zmniejszyć koszty albo powiększyć dochód/przychód (choć wtedy będzie zaległość, którą należy zapłacić wraz z odsetkami)? I kolejne pytanie: co zrobić, jeśli przedsiębiorca jest już na innej formie opodatkowania niż w latach zapłaty składek albo w ogóle zlikwidował działalność?
Co odpowiedziało ministerstwo?
Resort finansów odpowiedział na to pytanie. Na początku zwrócił uwagę, że zwrot składek na ubezpieczenie chorobowe, które uprzednio były zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub odliczone od dochodu (przychodu), podlega rozliczeniu w podatku PIT. Sposób ich rozliczenia zależy od stosowanej przez podatnika formy opodatkowania oraz od tego, czy składki były uprzednio zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, czy odliczone od dochodu (przychodu).
W przypadku gdy składki na ubezpieczenie chorobowe były uprzednio zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, to ich zwrot – na podstawie art. 22 ust. 7c, 7d i 7f ustawy PIT – skutkuje obowiązkiem korekty (zmniejszenia) tych kosztów. Dokonuje się jej na bieżąco, czyli w okresie rozliczeniowym, w którym została zwrócona kwota wpłaconej po terminie składki (albo zaliczona na poczet bieżących należności bądź zaległości).
Co w sytuacji, gdy działalność została zlikwidowana?
Jak zaznacza resort, jeżeli w tym okresie podatnik nie poniósł kosztów uzyskania przychodów lub kwota poniesionych kosztów uzyskania przychodów jest niższa niż kwota zmniejszenia, podatnik jest obowiązany zwiększyć przychody o kwotę, o którą nie zostały zmniejszone koszty uzyskania przychodów.
W sytuacji, gdy korekta następuje po likwidacji pozarolniczej działalności gospodarczej albo zmianie formy opodatkowania na zryczałtowaną formę opodatkowania określoną w ustawie o ryczałcie, to zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów dokonuje się w ostatnim okresie rozliczeniowym przed likwidacją pozarolniczej działalności gospodarczej lub zmianą formy opodatkowania.
Ministerstwo zwraca uwagę, że w przypadku, gdy składki na ubezpieczenie chorobowe były uprzednio odliczone od dochodu lub przychodu, to ich zwrot powoduje obowiązek ich doliczenia odpowiednio do dochodu na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy PIT lub do przychodu, zgodnie z art. 21 ust. 2a ustawy o ryczałcie. Doliczenia podatnik powinien dokonać w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym otrzymał zwrot składek.