Spadkobierca, który otrzymał od banku pieniądze po unieważnieniu kredytu zaciągniętego przez zmarłego kredytobiorcę, nie musi automatycznie płacić podatku od spadków i darowizn. W interpretacji indywidualnej z 19 sierpnia 2026 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że skoro roszczenie o zwrot powstało dopiero po śmierci kredytobiorcy, to nie weszło do masy spadkowej. W efekcie wypłacone przez bank środki znalazły się poza zakresem podatku od spadków i darowizn.
Co ciekawe, organ uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe, choć końcowy rezultat był dla niego korzystny. Podatnik zakładał bowiem, że pieniądze są objęte podatkiem od spadków, ale korzystają ze zwolnienia. KIS uznała inaczej: w tej sprawie podatek w ogóle nie powstaje, uznał Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 19 sierpnia 2026 r., nr 0111-KDIB2-3.4015.251.2026.2.ASZ.
Kredyt został spłacony, a dopiero później unieważniony
Sprawa dotyczyła kredytu hipotecznego w walucie obcej zaciągniętego przez kobietę, która zmarła w 2019 r.
Spadek po niej nabyli w równych częściach:
- mąż,
- pierwszy syn,
- drugi syn.
Dziedziczenie zostało potwierdzone aktem poświadczenia dziedziczenia jeszcze w 2019 r.
Sam kredyt został w całości spłacony w latach 2008–2019. Część rat zapłaciła kredytobiorczyni, a po jej śmierci w rozliczeniach uczestniczyli także spadkobiercy.
Dopiero w 2021 r. spadkobiercy wystąpili przeciwko bankowi, kwestionując umowę z uwagi na niedozwolone postanowienia i domagając się zwrotu świadczeń.
Sąd okręgowy w 2026 r. uznał umowę za nieważną i zasądził zwrot odpowiednich kwot na rzecz każdego ze spadkobierców wraz z odsetkami za opóźnienie. Po rozliczeniu wzajemnych roszczeń i potrąceniu kapitału bank wypłacił należne środki.
I właśnie wtedy pojawiło się pytanie podatkowe.
Spadkobierca złożył SD-Z2. Zdaniem KIS nie musiał
Podatnik potraktował wypłatę jako majątek odziedziczony po matce. Złożył zgłoszenie SD-Z2, zakładając, że otrzymane środki podlegają podatkowi od spadków i darowizn, ale korzystają ze zwolnienia dla najbliższej rodziny.
Dyrektor KIS nie zgodził się jednak z taką konstrukcją.
Organ uznał, że w tej konkretnej sprawie nie doszło do nabycia prawa majątkowego tytułem dziedziczenia, ponieważ roszczenie wobec banku nie istniało jeszcze w chwili śmierci kredytobiorczyni.
Wniosek był więc korzystny dla podatnika, ale z innego powodu, niż sam zakładał.
Kiedy roszczenie wchodzi do spadku?
To najważniejszy element całej interpretacji.
Do spadku wchodzą prawa i obowiązki majątkowe zmarłego istniejące w chwili jego śmierci.
Jeżeli więc w chwili śmierci spadkodawcy istnieje wierzytelność wobec banku, może ona co do zasady wejść do masy spadkowej. Jej nabycie przez spadkobierców następuje wtedy w drodze dziedziczenia.
W analizowanej sprawie Dyrektor KIS uznał jednak, że było inaczej.
Zdaniem organu roszczenie o zwrot środków nie należało do majątku zmarłej, ponieważ działania prowadzące do unieważnienia umowy zostały podjęte dopiero przez spadkobierców po jej śmierci.
Dlaczego zwrot z banku nie został opodatkowany?
Kluczowe były daty. Kredytobiorczyni zmarła w 2019 r., natomiast spadkobiercy rozpoczęli działania przeciwko bankowi dopiero w 2021 r. Według Dyrektora KIS oznacza to, że wypłacona później kwota nie była wierzytelnością odziedziczoną po zmarłej.
Organ przyjął, że:
- czynności prowadzące do uzyskania zwrotu zostały podjęte już po śmierci kredytobiorczyni,
- wypłacona suma nie stanowiła prawa majątkowego należącego do niej w chwili śmierci,
- spadkobierca nie nabył tej wierzytelności tytułem dziedziczenia.
Skoro zaś nie doszło do nabycia prawa w drodze dziedziczenia, nie ma podstaw do zastosowania podatku od spadków i darowizn.
Poza podatkiem, a nie zwolnione z podatku
To rozróżnienie ma znaczenie. Podatnik twierdził:
- pieniądze podlegają podatkowi od spadków, ale korzystają ze zwolnienia.
KIS stwierdziła natomiast:
- pieniądze w ogóle nie są objęte podatkiem od spadków i darowizn.
Różnicę można pokazać prosto:
| Podejście | Skutek |
|---|---|
| Środki podlegają podatkowi, ale korzystają ze zwolnienia | trzeba badać warunki zwolnienia |
| Środki są poza zakresem podatku | podatek od spadków w ogóle nie powstaje |
W tej sprawie organ przyjął drugie rozwiązanie. Dlatego analiza zwolnienia z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn stała się bezprzedmiotowa. W praktyce oznacza to również, że złożenie SD-Z2 nie było konieczne.
Stanowisko podatnika nieprawidłowe, ale wynik korzystny
Taki wynik interpretacji może na pierwszy rzut oka dziwić. Wnioskodawca otrzymał korzystną odpowiedź, a mimo to jego stanowisko zostało uznane za nieprawidłowe.
Powód jest czysto konstrukcyjny.
Podatnik prawidłowo zakładał, że nie powinien zapłacić podatku, ale błędnie wskazał podstawę prawną tego rezultatu. Według podatnika należało zastosować zwolnienie dla najbliższej rodziny.
Według KIS nie było czego zwalniać, ponieważ sama wypłata nie podlegała ustawie o podatku od spadków i darowizn.
Czy sprawa jest rzeczywiście jednoznaczna?
Nie do końca. Sam podatnik wskazywał na przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące nienależnego świadczenia i argumentował, że roszczenie o zwrot może powstać już w chwili zapłaty nienależnej raty kredytu.
To istotny argument, ponieważ część świadczeń została spełniona jeszcze przez kredytobiorczynię za jej życia.
Przy takim podejściu można byłoby twierdzić, że przynajmniej część roszczenia istniała już w chwili śmierci i mogła wejść do masy spadkowej.
Dyrektor KIS przyjął jednak inne stanowisko i powiązał powstanie prawa z działaniami podjętymi przez spadkobierców już po śmierci kredytobiorczyni.
Dlatego tej interpretacji nie należy automatycznie przenosić na każdą sprawę dotyczącą unieważnionego kredytu po zmarłym kredytobiorcy.
Zwrot kredytu po zmarłym kredytobiorcy – kiedy sytuacja może być inna?
Znaczenie może mieć przede wszystkim to, co wydarzyło się jeszcze za życia kredytobiorcy.
Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy zmarły:
- sam kwestionował ważność umowy,
- składał reklamację do banku,
- występował z wezwaniem do zapłaty,
- wniósł pozew,
- posiadał już skonkretyzowane roszczenie wobec banku.
W takich przypadkach znacznie mocniejszy może być argument, że wierzytelność istniała już w chwili śmierci i została odziedziczona.
Dlatego kluczowe znaczenie ma nie tylko sam wyrok unieważniający kredyt, lecz także chronologia całej sprawy.
A co z PIT od pieniędzy zwróconych przez bank?
Tu trzeba zachować ostrożność. Interpretacja z 19 sierpnia 2026 r. dotyczyła wyłącznie podatku od spadków i darowizn. Nie przesądza ona, że całość środków wypłaconych przez bank jest neutralna również w PIT.
Organ zaznaczył, że kwestia podatku dochodowego zostanie rozstrzygnięta odrębnie.
Szczególnej analizy mogą wymagać przede wszystkim odsetki za opóźnienie zasądzone przez sąd.
Nie można więc wyciągać wniosku, że skoro podatku od spadków nie ma, to żadnego podatku nie będzie.
Zwrot z banku po unieważnieniu kredytu: podatek od spadków a PIT
| Kwestia | Podatek od spadków i darowizn | PIT |
| Zwrot środków przez bank | w tej interpretacji poza zakresem podatku | wymaga odrębnej analizy |
| Powód braku podatku | roszczenie nie weszło do masy spadkowej | nie rozstrzygnięto w tej interpretacji |
| SD-Z2 | w tej sprawie zbędne | nie dotyczy |
| Odsetki za opóźnienie | nie były przedmiotem odrębnego opodatkowania PSD | mogą wymagać osobnej oceny |
Co ta interpretacja oznacza dla spadkobierców frankowiczów?
Interpretacja może mieć znaczenie dla rodzin kredytobiorców, którzy zmarli, zanim rozpoczęła się sprawa przeciwko bankowi.
Nie oznacza jednak automatycznej zasady, że każdy zwrot uzyskany przez spadkobierców po unieważnieniu kredytu jest poza podatkiem od spadków.
Przy analizie konkretnej sprawy warto sprawdzić:
- kiedy zmarł kredytobiorca,
- kiedy rozpoczęto spór z bankiem,
- kto składał reklamację lub wezwanie,
- kto wniósł pozew,
- kiedy roszczenie zostało skonkretyzowane,
- czy zmarły podejmował za życia działania wobec banku,
- jaka część rat została zapłacona przez zmarłego, a jaka przez spadkobierców.
Te elementy mogą zdecydować o tym, czy wierzytelność była składnikiem spadku.
Unieważnienie kredytu po zmarłym kredytobiorcy
Dyrektor KIS w interpretacji z 19 sierpnia 2026 r., nr 0111-KDIB2-3.4015.251.2026.2.ASZ, uznał, że środki wypłacone spadkobiercy po unieważnieniu kredytu nie podlegają podatkowi od spadków i darowizn, jeżeli roszczenie o ich zwrot powstało dopiero po śmierci kredytobiorcy.
Najważniejsze jest jednak to, że:
- kwota nie została uznana za zwolnioną z podatku, lecz za znajdującą się poza zakresem ustawy,
- w konsekwencji zgłoszenie SD-Z2 nie było potrzebne,
- rozstrzygnięcie dotyczy konkretnego stanu faktycznego,
- moment powstania roszczenia może być w innych sprawach oceniony inaczej,
- interpretacja nie rozstrzyga skutków w PIT,
- szczególnej analizy podatkowej mogą wymagać zasądzone przez sąd odsetki.
Dla spadkobierców odzyskujących pieniądze po unieważnieniu kredytu najważniejsza jest więc chronologia. To, czy środki były elementem spadku, może zależeć od tego, czy roszczenie wobec banku istniało już w chwili śmierci kredytobiorcy, czy powstało dopiero później w wyniku działań spadkobierców.