2 sierpnia zaczęło obowiązywać rozporządzenie AI Act. Od tego dnia podmioty stosujące systemy generujące treści mają obowiązek poinformowania odbiorców o tym, że dany materiał został wygenerowany lub zmodyfikowany przy użyciu AI. Natomiast przesunął się termin stosowania przepisów dotyczących systemów AI wysokiego ryzyka. O czym muszą pamiętać przedsiębiorcy korzystający z AI?
Od 2 sierpnia 2026 r. podmioty udostępniające tzw. deepfake w rozumieniu art. 3 pkt 60 AI Act (realistyczne obrazy oraz treści audio lub wideo przedstawiające osoby, przedmioty, miejsca lub wydarzenia, które zostały sztucznie wygenerowane albo zmienione i mogą zostać błędnie uznane za autentyczne) mają obowiązek poinformować odbiorcę, że materiał został wygenerowany lub zmodyfikowany przy użyciu AI. Jeżeli treści stanowią część utworu lub programu o wyraźnie artystycznym, twórczym, satyrycznym, fikcyjnym lub analogicznym charakterze, obowiązek ogranicza się do odpowiedniego ujawnienia korzystania z systemu AI w produkcji w sposób, który nie utrudnia wyświetlania lub korzystania z utworu.
Musisz informować o treści wygenerowanej przez AI
Obowiązek informacyjny dotyczy również tekstów publikowanych w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym, jeżeli zostały one wygenerowane lub zmodyfikowane przez sztuczną inteligencję. Obowiązek nie ma zastosowania, jeśli treści wygenerowane przez AI zostały poddane przeglądowi przez człowieka lub kontroli redakcyjnej, a odpowiedzialność redakcyjną za publikację tekstu ponosi osoba fizyczna lub prawna.
Dostawcy systemów generujących treści od 2 sierpnia muszą zapewnić, aby materiały dźwiękowe, wizualne, audiowizualne lub tekstowe mogły zostać rozpoznane jako wygenerowane albo zmodyfikowane przez sztuczną inteligencję. W tym celu treści powinny być oznaczane w formacie nadającym się do odczytu maszynowego.
Zastosowane rozwiązania powinny być skuteczne, interoperacyjne, niezawodne i technicznie możliwe do wdrożenia, z uwzględnieniem rodzaju treści, kosztów wdrożenia oraz aktualnego stanu wiedzy technicznej.
Zmiany terminów przyjęte w ramach unijnego pakietu upraszczającego, określanego jako AI Omnibus, przewidują okres przejściowy dla niektórych systemów generatywnych wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku przed 2 sierpnia 2026 r. Dostawcy takich systemów otrzymali czas do 2 grudnia 2026 r. na dostosowanie ich do technicznych obowiązków dotyczących oznaczania treści. Materiały wygenerowane i udostępnione przed 2 sierpnia 2026 r. nie muszą być oznaczane wstecznie.
Konieczność informowania o rozmowie z maszyną
Jedną z najważniejszych zmian obowiązujących od 2 sierpnia 2026 r. są wymagania dotyczące przejrzystości. Osoba korzystająca z systemu AI powinna zostać w sposób jasny poinformowana, że prowadzi interakcję z maszyną, jeżeli nie jest to oczywiste. Dotyczy to m.in. chatbotów, wirtualnych asystentów i automatycznych systemów obsługi użytkowników. Informacja powinna zostać przekazana najpóźniej przy pierwszym kontakcie oraz w sposób jasny, zrozumiały i dostępny, również dla osób ze szczególnymi potrzebami.
Obowiązek poinformowania osób, których dotyczy działanie systemu, obejmie także wykorzystywanie systemów rozpoznawania emocji oraz systemów kategoryzacji biometrycznej. Organizacje korzystające z takich rozwiązań powinny zadbać nie tylko o przekazanie odpowiedniej informacji, lecz także o zgodność przetwarzania danych osobowych z przepisami o ochronie danych. AI Act nie zastępuje ogólnego rozporządzenia o ochronie danych ani innych regulacji chroniących prywatność. Przepisy te należy stosować równolegle.
Co z obowiązkami wobec systemów AI wysokiego ryzyka?
Istotna zmiana dotyczy systemów AI wysokiego ryzyka. Pierwotny harmonogram przewidywał rozpoczęcie stosowania części przepisów dotyczących tych systemów 2 sierpnia 2026 r., a w przypadku systemów związanych z produktami regulowanymi 2 sierpnia 2027 r. Terminy te zostały przesunięte przez pakiet nowelizujący rozporządzenie – AI Omnibus. Przepisy dotyczące systemów wysokiego ryzyka wymienionych w załączniku III do AI Act będą stosowane od 2 grudnia 2027 r. Chodzi m.in. o określone zastosowania AI w edukacji, zatrudnieniu, dostępie do podstawowych usług, wymiarze sprawiedliwości, migracji oraz niektórych działaniach organów publicznych.
W odniesieniu do systemów AI wysokiego ryzyka, które są elementami produktów objętych unijnymi przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa, termin rozpoczęcia stosowania odpowiednich wymagań został przesunięty na 2 sierpnia 2028 r. Przesunięcie terminów ma umożliwić przygotowanie norm, narzędzi i procedur potrzebnych do jednolitego stosowania wymagań w całej Unii. Nie oznacza jednak, że organizacje powinny wstrzymać przygotowania. Dostosowanie systemów wysokiego ryzyka może wymagać zmian technicznych, organizacyjnych i umownych, których wdrożenie będzie czasochłonne.
Przypomnijmy, od 2 lutego 2025 roku stosowane są m.in. zakazy dotyczące niedopuszczalnych praktyk AI oraz wymagania związane z rozwijaniem kompetencji w zakresie sztucznej inteligencji.
Jak będą egzekwowane nowe przepisy?
Od 2 sierpnia 2026 r. Komisja Europejska może korzystać z pełnych uprawnień w zakresie egzekwowania obowiązków dotyczących modeli AI ogólnego przeznaczenia. Komisja będzie mogła żądać informacji i dokumentacji, przeprowadzać oceny modeli, wymagać działań ograniczających ryzyko oraz nakładać sankcje.
Źródło: Ministerstwo Cyfryzacji