Od początku przyszłego roku mają obowiązywać kary za nieprawidłowości w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF). Planowane w Polsce sankcje wydają się jednak bardzo restrykcyjne i znacznie wyższe niż w innych krajach UE. Czy rozważana jest możliwość obniżenia maksymalnych progów sankcji administracyjnych oraz wprowadzenie realnych mechanizmów miarkowania kar? Ministerstwo ustosunkowało się do tej kwestii.
Temat sankcji za błędy w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF) budzi dużo emocji. Tej kwestii dotyczy m.in. interpelacja poselska przesłana do ministra finansów i gospodarki przez posła Włodzisław Gizińskiego. Zwraca on uwagę, że w związku z wdrażaniem obowiązkowego KSeF oraz planowanym wejściem w życie od 1 stycznia 2027 r. administracyjnych kar pieniężnych za naruszenia obowiązków systemowych, związki pracodawców polskich wskazują na konieczność ponownej analizy poziomu oraz konstrukcji przewidzianych sankcji.
Niepokojąco wysokie kary
Poseł podkreślił, że w Polsce proces przygotowawczy reformy elektronicznego fakturowania trwał około pięciu lat, a w jego trakcie wystąpiły zmiany harmonogramu i problemy techniczne. Skrócony czas implementacji zwiększył poziom niepewności po stronie firm i podniósł koszty dostosowawcze.
Autor interpelacji podkreśla, że szczególne zaniepokojenie przedsiębiorców budzi wysokość projektowanych sankcji administracyjnych. Jak bowiem wynika z ustawy o VAT, kara może wynieść do 100% kwoty VAT wykazanego na fakturze albo do 18,7% kwoty należności ogółem – w przypadku faktur bez wykazanego VAT.
Bardziej restrykcyjnie niż w innych krajach UE
Włodzisław Giziński zwraca uwagę, że w porównaniu z rozwiązaniami stosowanymi w innych krajach UE polski model jest istotnie bardziej restrykcyjny. Według polskich pracodawców obecne regulacje nie uwzględniają w wystarczającym stopniu zasady proporcjonalności ani specyfiki początkowego okresu funkcjonowania nowego systemu, w którym część naruszeń może wynikać z błędów technicznych lub organizacyjnych, a nie z celowego działania podatnika.
Dodaje, że nakładanie bardzo wysokich sankcji w warunkach trwającej stabilizacji systemu może prowadzić do nadmiernego ryzyka finansowego, szczególnie dla sektora MŚP.
Postulat: realne mechanizmy miarkowania kar
Zwracając się z prośbą o odpowiedź do ministerstwa, pyta, czy rozważana jest możliwość wprowadzenia takich rozwiązań, jak:
- obniżenie maksymalnych progów sankcji administracyjnych i wprowadzenie realnych mechanizmów miarkowania kar,
- zapewnienie ochrony podatnikom w przypadku naruszeń wynikających z przyczyn od nich niezależnych, w tym problemów systemowych,
- przyjęcie zasady, zgodnie z którą w początkowym okresie obowiązywania sankcji priorytetem będzie edukacja i wsparcie, a nie represyjność.
Czas na dostosowanie się do nowych regulacji
Odpowiedzi na powyższe pytania udzielił podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów
Zbigniew Stawicki. Przypomniał, że sankcje w KSeF zostały wprowadzone przede wszystkim po to, aby zapewnić skuteczność i powszechność działania systemu.
Zaznaczył, że podstawowym celem sankcji jest zapewnienie terminowego wystawiania i przesyłania faktur w KSeF. Kolejnym celem sankcji jest uszczelnienie systemu VAT i ograniczenie nadużyć podatkowych. Stawicki dodał, że sankcje pełnią także funkcję porządkującą i organizacyjną. W praktyce sankcje KSeF mają więc na celu realizację kilku funkcji jednocześnie.
Jak wskazano, zgodnie z zapowiedziami kary pieniężne, o których mowa w art. 106ni ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług za naruszenia związane z KSeF będą obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2027 r. Dzięki odroczeniu sankcji podatnicy będą mieli więcej czasu na dostosowanie się do nowych regulacji bez obawy o negatywne konsekwencje.
Zbigniew Stawicki podkreślił, że administracja skarbowa skupia swoje działania na edukowaniu podatników oraz wspiera ich w prawidłowym wypełnianiu nowego obowiązku. Dlatego okres odroczenia kar ma służyć dostosowaniu się podatników do nowych wymogów oraz poznaniu funkcjonalności systemu, bez konieczności ponoszenia dodatkowych sankcji. W art. 106ni jest przewidziane także wyłączenie już w 2026 r. odpowiedzialności za błędne stosowanie KSeF – także karno-skarbowej.
Co będzie brane pod uwagę przy wymierzaniu kary?
Podsekretarz stanu zwrócił uwagę, że w zakresie nieuregulowanym do nakładania kary pieniężnej stosuje się przepisy działu IVA ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: KPA). W przypadku nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu będą stosowane przepisy m.in. art. 189d KPA. W zależności od wagi popełnionego wykroczenia kara pieniężna w wyniku prowadzonego postępowania będzie miarkowana.
Stawicki zaznacza, że wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej będzie brał pod uwagę m.in. wagę i okoliczności naruszenia prawa, częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku oraz uprzednie ukaranie za to samo zachowanie. Znaczenie będą miały również działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa, wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, a w przypadku osoby fizycznej warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana. Natomiast gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, organ podatkowy będzie mógł odstąpić od nałożenia kary.
Rozwiązanie na problemowe sytuacje: tryb offline24
Jeśli chodzi o kwestię zapewnienia ochrony podatnika w przypadku naruszeń wynikających z przyczyn niezależnych od niego, warto wskazać na tzw. tryb offline24, czyli rozwiązanie, z którego można skorzystać między innymi w razie trudności w wystawianiu i przesyłaniu e-faktur do KSeF wynikających z jakości sieci transmisyjnej lub braku połączenia z internetem. Rozwiązanie to stanowi odpowiedź na obawy przedsiębiorców związane z wydłużonym czasem oczekiwania na przetworzenie się faktur w KSeF. Procedury związane ze stosowaniem trybu offline24 określa art. 106nda ustawy o podatku od towarów i usług.
Zbigniew Stawicki konkluduje, że w związku z powyższym postulaty wskazane w interpelacji, tj. obniżenia maksymalnych progów sankcji administracyjnych i wprowadzenie realnych mechanizmów miarkowania kar, zapewnienie ochrony podatnika w przypadku naruszeń wynikających z przyczyn niezależnych od niego, w tym problemów systemowych oraz przyjęcie zasady, że w początkowym okresie obowiązywania sankcji priorytetem będzie edukacja i wsparcie, a nie represyjność – zostały już przewidziane w ustawie wprowadzającej w życie obligatoryjny KSeF.
Źródło: Sejm RP