Rozwiązywanie umowy najmu wiąże się co do zasady ze zwrotem przekazanej wcześniej kaucji umownej. Kaucja zwracana w całości lub w części trafiając do najemcy nie powoduje u niego konsekwencji podatkowych. Co innego natomiast w przypadku, gdy najemca otrzyma odstępne.
Źródło: EastNews
Kaucji umownej, jako świadczenia zwrotnego nie należy ani u wynajmującego, ani u najemcy lokalu traktować jako przychód lub koszt podatkowy. W efekcie przepływy kaucji powinny być jedynie odpowiednio udokumentowane, by nie można ich było uznać za płatności związane np. z usługą najmu lokalu.
Najemca uzyskując odstępne liczyć się powinien z obowiązkiem rozliczenia przychodu. Choć wypłata ma charakter odszkodowawczy (z tytułu rezygnacji z dalszego wykonywania umowy), jego wysokość oraz zasady ustalenia wynikają umowy między stronami, a tym samym stają się świadczeniem odpłatnym.
Odstępne to świadczenie wynikające bezpośrednio z zapisów umowy
Na gruncie prawa cywilnego odstępne jest zastrzeżeniem umownym, zgodnie z którym jednej lub obu stronom wolno od umowy odstąpić za zapłatą oznaczonej sumy. Choć w umowach najmu rzadko stosowane, to zastrzeżenie to stanowi furtkę dla wynajmującego jak i najemcy w przypadku, gdyby po zawarciu umowy znaleźli oni inna korzystniejszą dla nich ofertę najmu.
Choć ustawa o PIT przewiduje zwolnienie z opodatkowania odszkodowań, to stosuje się je pod warunkiem, że ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw (art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT). Odstępne nie wynika z przepisów ustawy, lecz z zawartej między stronami umowy, a zatem nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania.
Odstępne jako koszt podatkowy
Dopuszczalne jest również rozliczanie odstępnego jako kosztu podatkowego. Jak wskazał przykładowo Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z 23 kwietnia 2014 r. (sygn. akt ILPB3/423-30/11/14-S/EK), działania polegające na zapłacie odstępnego za wcześniejsze rozwiązanie najmu, związane ze zmianą strategii działalności firmy i dostosowaniem sprzedaży do zmieniających się warunków rynku – zmierzające w istocie do „minimalizacji strat” należy uznać za działania analogiczne do czynności podejmowanych „w celu uzyskania przychodu”.
Piotr Szulczewski, PIT.pl