Od 2027 r. na Osobistym Koncie Inwestycyjnym (OKI) pojawi się nowe rozwiązanie podatkowe. Zamiast podatku Belki od wypracowanego zysku inwestor będzie płacił podatek od wartości aktywów przekraczających określony limit zwolnienia. Policzyliśmy podatek dla portfela 80,150 oraz 300 tys. zł.
W 2027 r. stawka wyniesie 0,85 proc. Dla aktywów inwestycyjnych zwolniona będzie średnia wartość do 100 tys. zł. Oznacza to, że przy portfelu wartym średnio 80 tys. zł podatku nie będzie, przy 150 tys. zł wyniesie on 425 zł, a przy 300 tys. zł – 1700 zł.
Co ważne, podatek może pojawić się również wtedy, gdy inwestor w danym roku nie osiągnie zysku, a nawet poniesie stratę.
Podatek od wartości aktywów na OKI – na czym polega?
Nowy podatek zasadniczo różni się od podatku Belki. Podatek od zysków kapitałowych jest należny wtedy, gdy inwestor zarobi. Podstawą opodatkowania jest osiągnięty dochód.
W przypadku OKI punkt odniesienia będzie inny. Liczyć się będzie średnia wartość aktywów przekraczająca ustawowy limit zwolnienia.
Najprościej różnicę można pokazać tak:
| Rodzaj podatku | Co jest opodatkowane? | Czy podatek może wystąpić przy stracie? |
|---|---|---|
| Podatek Belki | osiągnięty zysk | nie |
| Podatek od wartości aktywów na OKI | wartość aktywów ponad limit | tak |
W praktyce podatek Belki odpowiada na pytanie: ile zarobiłeś? Podatek od wartości aktywów będzie natomiast zależał przede wszystkim od tego: jaką wartość ma Twój portfel?
Ile wyniesie podatek na OKI w 2027 roku?
W pierwszym roku funkcjonowania OKI stawka została określona ustawowo i wyniesie: 0,85 proc. W 2027 r. nie będzie więc zależała od aktualnego poziomu stóp procentowych. Od 2028 r. mechanizm ma się zmienić. Stawka będzie odpowiadała 19 proc. stopy referencyjnej NBP obowiązującej 31 października roku poprzedzającego rok podatkowy.
Jednocześnie:
- stawka nie będzie mogła być niższa niż 0,1 proc.,
- będzie zaokrąglana w dół do dwóch miejsc po przecinku,
- jej wysokość będzie ogłaszał Minister Finansów w Monitorze Polskim.
Jaki jest limit zwolnienia na OKI?
Kluczowe będą dwa limity, zależne od rodzaju aktywów.
| Rodzaj aktywów | Limit zwolnienia |
| Aktywa inwestycyjne, np. akcje, jednostki funduszy, obligacje w złotych | 100 000 zł |
| Aktywa oszczędnościowe, np. lokaty i skarbowe obligacje oszczędnościowe | 25 000 zł |
Trzeba przy tym uważać na jedną istotną rzecz.
Limity 100 tys. zł i 25 tys. zł nie sumują się do 125 tys. zł.
Podlimit dla aktywów oszczędnościowych mieści się w ogólnym limicie 100 tys. zł.
Podatek będzie przy tym liczony nie od wartości portfela na jeden konkretny dzień, lecz od jego średniej wartości w ciągu roku.
To oznacza, że w przykładach dotyczących portfela 80 tys., 150 tys. czy 300 tys. zł mowa jest o średniej rocznej wartości aktywów.
Jak obliczyć podatek od wartości aktywów?
W przypadku portfela składającego się wyłącznie z aktywów inwestycyjnych obliczenie jest stosunkowo proste.
Najpierw należy:
- ustalić średnią roczną wartość aktywów na OKI,
- odjąć 100 tys. zł limitu zwolnienia,
- nadwyżkę pomnożyć przez stawkę podatku.
Dla 2027 r. wzór wygląda więc następująco:
podatek = (średnia wartość aktywów – 100 000 zł) × 0,85 proc.
Jeżeli średnia wartość aktywów nie przekracza 100 tys. zł, podatek nie wystąpi.
Portfel 80 tys. zł – ile podatku?
Przy średniej wartości portfela wynoszącej 80 tys. zł inwestor pozostaje poniżej limitu 100 tys. zł.
Podstawa opodatkowania wynosi więc:
0 zł
A podatek:
0 zł
Portfel 150 tys. zł – ile podatku?
Jeżeli średnia wartość aktywów wynosi 150 tys. zł, najpierw odejmujemy 100 tys. zł kwoty zwolnionej.
150 000 zł – 100 000 zł = 50 000 zł
Następnie:
50 000 zł × 0,85 proc. = 425 zł
Roczny podatek wyniesie więc 425 zł.
Portfel 300 tys. zł – ile podatku?
Przy portfelu o średniej wartości 300 tys. zł opodatkowana będzie nadwyżka:
300 000 zł – 100 000 zł = 200 000 zł
Następnie:
200 000 zł × 0,85 proc. = 1700 zł
Roczny podatek wyniesie zatem 1700 zł.
Podatek na OKI – wyliczenia dla 80, 150 i 300 tys. zł
| Średnia wartość portfela | Nadwyżka ponad 100 tys. zł | Podatek przy stawce 0,85 proc. | Efektywne obciążenie całego portfela |
| 80 000 zł | 0 zł | 0 zł | 0,00 proc. |
| 150 000 zł | 50 000 zł | 425 zł | ok. 0,28 proc. |
| 300 000 zł | 200 000 zł | 1700 zł | ok. 0,57 proc. |
Widać więc, że wraz ze wzrostem wartości portfela rośnie nie tylko nominalna kwota podatku, ale również jego efektywne obciążenie w stosunku do całego kapitału.
Powód jest prosty: kwota zwolniona pozostaje taka sama, czyli 100 tys. zł, a wraz ze wzrostem portfela coraz większa część aktywów podlega opodatkowaniu.
Możesz zapłacić podatek nawet wtedy, gdy stracisz na inwestycjach
To jedna z najważniejszych różnic pomiędzy OKI a klasycznym podatkiem Belki. Przy podatku Belki brak zysku oznacza co do zasady brak podatku. W przypadku podatku od wartości aktywów sytuacja będzie inna.
Jeżeli średnia wartość portfela przekroczy ustawowy limit, podatek może być należny również wtedy, gdy inwestycje zakończą rok stratą.
Przykład:
inwestor posiada na OKI średnio 300 tys. zł aktywów. W ciągu roku rynek spada, a wynik jego inwestycji jest ujemny. Mimo braku zysku podstawą podatku pozostaje 200 tys. zł nadwyżki ponad limit.
Przy stawce 0,85 proc. danina nadal wyniesie 1700 zł.
Uwaga na limit 25 tys. zł dla oszczędności
Większej uwagi wymaga portfel, w którym znajdują się aktywa oszczędnościowe.
Dla tej części przewidziano znacznie niższy podlimit – 25 tys. zł średniej wartości.
Dotyczy to m.in.:
- lokat,
- skarbowych obligacji oszczędnościowych.
Co ważne, 25 tys. zł nie jest dodatkową kwotą ponad limit 100 tys. zł.
Jest to podlimit funkcjonujący w ramach wspólnego zwolnienia.
W efekcie osoba, która znaczną część środków ulokuje w aktywach oszczędnościowych, może wejść w opodatkowanie mimo tego, że wartość całego portfela nie przekroczy 100 tys. zł.
Dlatego przy portfelu mieszanym znaczenie ma nie tylko jego łączna wartość, ale również struktura posiadanych aktywów.
Ile może wynosić podatek po 2027 roku?
Stawka 0,85 proc. będzie obowiązywała tylko w 2027 r.
Od 2028 r. będzie zależna od stopy referencyjnej NBP.
Dla przykładu przy portfelu o średniej wartości 150 tys. zł opodatkowana jest nadwyżka 50 tys. zł.
| Stopa referencyjna NBP | Przykładowa stawka podatku | Podatek od 50 tys. zł nadwyżki |
| odpowiadająca stawce 0,85 proc. | 0,85 proc. | 425 zł |
| 3,75 proc. | ok. 0,71 proc. | ok. 355 zł |
| 6,00 proc. | ok. 1,14 proc. | ok. 570 zł |
W praktyce oznacza to, że koszt posiadania dużego portfela na OKI będzie częściowo zależał od polityki pieniężnej NBP.
Przy spadających stopach podatek może być niższy. Przy wysokich stopach – wyższy.
Ustawa nie przewiduje przy tym górnego limitu stawki.
Kiedy trzeba będzie pierwszy raz zapłacić podatek?
OKI mają zacząć funkcjonować 1 stycznia 2027 r.
Rok 2027 będzie więc pierwszym okresem, za który ustalana będzie średnia wartość aktywów i ewentualny podatek.
Pierwsze rozliczenie nastąpi w 2028 r.
Od 2030 r. limity zwolnienia mają być dodatkowo corocznie waloryzowane o wskaźnik inflacji.
OKI a podatek Belki – co będzie korzystniejsze?
Nie da się odpowiedzieć na to pytanie wyłącznie na podstawie wartości portfela.
Nowe rozwiązanie będzie szczególnie korzystne dla osób, które osiągają wysokie stopy zwrotu, ponieważ sam zysk osiągnięty wewnątrz OKI nie będzie bezpośrednio podstawą 19-proc. podatku Belki.
Z drugiej strony przy dużym portfelu inwestor będzie ponosił coroczny koszt podatku od wartości aktywów bez względu na wynik inwestycji.
To oznacza, że znaczenie będą miały przede wszystkim:
- wartość portfela,
- struktura aktywów,
- osiągana stopa zwrotu,
- poziom stóp procentowych,
- długość inwestycji.
Podatek od wartości aktywów na OKI – co trzeba zapamiętać?
W 2027 r. podatek od wartości aktywów wyniesie 0,85 proc. i będzie naliczany od średniej wartości aktywów przekraczającej ustawowy limit.
Przy portfelu inwestycyjnym:
- 80 tys. zł – podatek 0 zł,
- 150 tys. zł – podatek 425 zł,
- 300 tys. zł – podatek 1700 zł.
Najważniejsza różnica w stosunku do podatku Belki polega na tym, że nowa danina nie będzie zależała bezpośrednio od osiągniętego zysku. Może więc pojawić się również w roku, w którym inwestor poniesie stratę.
Dla inwestorów planujących korzystanie z OKI kluczowe będzie zatem nie tylko pytanie, ile mogą zarobić, ale też jak duży portfel będą utrzymywać na koncie i z jakich aktywów będzie się on składał.