13 kwietnia zaczęły obowiązywać nowe przepisy dotyczące zwolnień lekarskich. Te zmiany wywołały informacyjny chaos. W internecie pojawiło się wiele uproszczonych interpretacji i porad, które wskazywały, że pracownicy mają dużo większą swobodę w wykorzystywaniu L4. Efektem jest większa liczba błędów w korzystaniu ze zwolnień, a także kontroli i cofanych świadczeń chorobowych.
13 kwietnia weszły w życie zmiany przepisów dotyczących zwolnień lekarskich. Od tego czasu wzrosła liczba przypadków nieprawidłowego ich wykorzystywania.
Chaos informacyjny
– Wokół zmian przepisów pojawił się ogromny szum medialny i niestety część pracowników wyciągnęła z niego błędny wniosek, że na L4 obowiązuje dziś większa swoboda. Tymczasem nowe regulacje wcale nie liberalizują zasad korzystania ze zwolnień lekarskich. Wręcz przeciwnie – doprecyzowują je i wzmacniają możliwości kontroli – mówi Mikołaj Zając, ekspert rynku pracy i prezes Conperio, firmy specjalizującej się w problematyce absencji chorobowych.
Zwraca uwagę, że pracownicy coraz częściej opierają swoją wiedzę na uproszczonych interpretacjach i krótkich materiałach publikowanych w mediach społecznościowych, które często są dalekie od przedstawiania rzeczywistego stanu prawnego.
– Nie rekomendujemy opierania wiedzy o przepisach wyłącznie na przekazach influencerów czy viralowych materiałach w internecie. W wielu przypadkach informacje są uproszczone lub po prostu nieprawdziwe, a konsekwencje takich błędnych decyzji mogą być dla pracownika bardzo kosztowne – mówi Mikołaj Zając.
Co trzecie L4 nieprawidłowo wykorzystywane
Jak wynika z danych Barometru Absencji Chorobowej Conperio za 2025 rok, ponad 1/3 skontrolowanych zwolnień lekarskich wykorzystywana była niezgodnie z przeznaczeniem. Firma podaje też nietypowe przypadki nadużyć, na które natknęli się kontrolerzy. Wśród nich jest m.in. pracownik występujący jako DJ podczas imprezy w trakcie L4, osoba zabezpieczająca mecz lokalnej drużyny jako ochroniarz czy pracownik biorący udział w wycieczce po Nilu, który przypadkowo spotkał w autokarze swojego przełożonego.
– Tego typu sytuacje pokazują, że część pracowników nadal traktuje zwolnienie lekarskie jak dodatkowy urlop lub czas na dorabianie. Tymczasem celem L4 jest powrót do zdrowia i właśnie przez ten pryzmat oceniane są wszelkie aktywności pracownika – podkreśla Mikołaj Zając.
Dodaje, że pracownicy często nie zdają sobie sprawy, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości cofnięcie świadczenia obejmuje cały okres zwolnienia lekarskiego, a nie tylko dzień kontroli.
– Wielu osobom wydaje się, że pojedynczy wyjazd, dodatkowe zajęcie czy aktywność „na chwilę” nie będzie problemem. Tymczasem konsekwencje mogą być bardzo poważne finansowo, bo zasiłek chorobowy odbierany jest za cały okres L4 – mówi Mikołaj Zając.
Nowe prawo wspiera pracodawców
Specjaliści z branży podkreślają, że zmiany obowiązujące od kwietnia 2026 roku doprecyzowały zakres kontroli oraz obowiązki pracownika podczas zwolnienia lekarskiego. Kluczowe znaczenie ma dziś wykazanie przez kontrolowanego, że podejmowane aktywności nie utrudniają procesu leczenia i są zgodne z celem zwolnienia.
– To wyraźny sygnał ze strony ustawodawcy, że zwolnienie lekarskie ma służyć leczeniu i rekonwalescencji, a nie dowolnemu dysponowaniu czasem. W praktyce nowe przepisy są dużym wsparciem dla przedsiębiorców, którzy od lat apelowali o większą precyzję regulacji i skuteczniejsze narzędzia kontroli – ocenia prezes Conperio.
Kontroli będzie więcej
Jego zdaniem można spodziewać się dalszego wzrostu liczby kontroli zarówno ze strony pracodawców, jak i ZUS.
– Skala absencji chorobowych w Polsce jest ogromna, a dotychczas liczba kontroli była niewspółmiernie mała do rzeczywistych potrzeb. Firmy coraz częściej inwestują więc w analitykę absencji i profesjonalne systemy monitorowania nadużyć – podkreśla ekspert rynku pracy.
Według najnowszych danych ZUS w 2025 roku wystawiono w Polsce 27,5 mln zwolnień lekarskich obejmujących łącznie ponad 290 mln dni absencji chorobowej. W tym samym czasie przeprowadzono ok. 452 tys. kontroli.