„OÅ›rodek interesów życiowych” w Å›wietle nowelizacji ustawy o PIT

W obecnie obowiÄ…zujÄ…cym stanie prawnym wiele wÄ…tpliwoÅ›ci wywoÅ‚uje kwestia okreÅ›lenia miejsca opodatkowania dochodów osób, które uzyskujÄ… je zarówno w Polsce, jak i za granicÄ…, tj. okreÅ›lenia, czy dana osoba podlega w Polsce nieograniczonemu, czy też ograniczonemu obowiÄ…zkowi podatkowemu w podatku PIT. Ustawa o PIT stanowi bowiem, że nieograniczonemu obowiÄ…zkowi w Polsce podlegajÄ… osoby majÄ…ce miejsce zamieszkania na terytorium RP. Osoby majÄ…ce miejsce zamieszkania w innym kraju podlegajÄ… natomiast opodatkowaniu w Polsce tylko w zakresie dochodów z pracy wykonywanej na terytorium RP na podstawie stosunku sÅ‚użbowego lub stosunku pracy. Przepisy te stosuje siÄ™ z uwzglÄ™dnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

W praktyce wiele wÄ…tpliwoÅ›ci wywoÅ‚uje jednak okreÅ›lenie „miejsca zamieszkania” danej osoby. Przepisy podatkowe nie definiujÄ… bowiem tego pojÄ™cia a odwoÅ‚anie siÄ™ do przepisów Kodeksu Cywilnego stanowiÄ…cych, że „miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem staÅ‚ego pobytu”, nie wydaje siÄ™ w tej sytuacji w peÅ‚ni adekwatne i wywoÅ‚uje dalsze wÄ…tpliwoÅ›ci interpretacyjne.

OkreÅ›lenie „miejsca zamieszkania” jest tymczasem niezbÄ™dne także w Å›wietle umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania dla okreÅ›lenia „miejsca zamieszania” nakazujÄ… odwoÅ‚ywać siÄ™ bowiem do przepisów wewnÄ™trznych danego paÅ„stwa. Inne przesÅ‚anki bierze siÄ™ pod uwagÄ™ dopiero, gdy dana osoba ma miejsce zamieszkania w obu umawiajÄ…cych siÄ™ paÅ„stwach. W pierwszej kolejnoÅ›ci umowy te stanowiÄ…, że miejsce zamieszkania znajduje siÄ™ tam, gdzie znajduje siÄ™ „oÅ›rodek interesów życiowych” danej osoby, tj. z którym paÅ„stwem ma ona Å›ciÅ›lejsze powiÄ…zania osobiste i gospodarcze.

Problem z interpretacjÄ… polskich przepisów dotyczÄ…cych ustalania ograniczonego i nieograniczonego obowiÄ…zku podatkowego zostaÅ‚ także dostrzeżony w czasie prac nad nowelizacjÄ… ustawy o PIT. W uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizujÄ…cej czytamy: „W art. 1 pkt 2 lit. b projektu dodaje ust. 1a w art. 3 ustawy, którego celem jest zdefiniowanie miejsca zamieszkania podatnika na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W chwili obecnej interpretacja tego pojÄ™cia oparta jest na koncepcji miejsca zamieszkania zawartej w Kodeksie cywilnym, co wywoÅ‚uje wiele problemów praktycznych zarówno dla organów podatkowych, jak i dla podatników”.

Znowelizowane przepisy stanowią, że:

Za osobÄ™ majÄ…cÄ… miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa siÄ™ osobÄ™ fizycznÄ…, która:

1. posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (oÅ›rodek interesów życiowych) lub
2. przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dÅ‚użej niż 183 dni w roku podatkowym”.

Znowelizowane przepisy należy rozmieć w ten sposób, że jeżeli dana osoba bÄ™dzie przebywaÅ‚a w Polsce dÅ‚użej niż 183 dni w roku podatkowym, to bÄ™dzie podlegaÅ‚a nieograniczonemu obowiÄ…zkowi podatkowemu w Polsce. Jeżeli natomiast dana osoba przebywa w Polsce krócej, to należy rozpatrywać, czy osoba taka ma w Polsce „oÅ›rodek interesów życiowych”. Przepisy nie definiujÄ… jednak bliżej tego pojÄ™cia stwierdzajÄ…c, że chodzi tutaj o centrum interesów osobistych lub gospodarczych danej osoby.

PojÄ™cie „oÅ›rodka interesów życiowych” byÅ‚o jednak już interpretowane przez urzÄ™dy skarbowe i Ministerstwo Finansów także przy okazji interpretacji przepisów umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, dlatego warto zapoznać siÄ™ z tym interpretacjami.

UrzÄ™dy skarbowe uznajÄ…, że rozpatrujÄ…c kwestiÄ™ ustalenia miejsca zamieszkania na podstawie centrum interesów życiowych należy brać pod uwagÄ™ posiadanie w danym kraju centrum interesów osobistych lub gospodarczych. Za „interesy osobiste” należy rozumieć powiÄ…zania rodzinne i towarzyskie danej osoby. W praktyce chodzi tutaj o sytuacjÄ™, w której w danym paÅ„stwie znajduje siÄ™ także najbliża rodzina danej osoby (małżonek i dzieci). Przez „interesy gospodarcze” należy natomiast rozumieć miejsce wykonywania pracy, prowadzenia dziaÅ‚alnoÅ›ci gospodarczej, czy też posiadanie majÄ…tku (UrzÄ…d Skarbowy w DÄ™bicy, 5 grudnia 2005r., PO I 415/37/05; Izba Skarbowa w GdaÅ„sku, 14 wrzeÅ›nia 2005r., BI/4117-0037/05; Drugi UrzÄ…d Skarbowy w Gliwicach, 3 czerwca 2005r., IPD3/415-35/05 PBB1/423-949/05).

CzÄ™sto wskazuje siÄ™ także, że o posiadaniu centrum interesów życiowych w danym kraju można mówić również, jeżeli dana osoba prowadzi w tym kraju nie tylko dziaÅ‚alność gospodarczÄ…, ale także wszelkiego rodzaju innÄ… dziaÅ‚alność, w tym politycznÄ… i kulturalnÄ… (UrzÄ…d Skarbowy PoznaÅ„-ÅšródmieÅ›cie, 29 grudnia 2004r., ZF/415-62/04; UrzÄ…d Skarbowy PoznaÅ„-Nowe Miasto, 19 marca 2004r., ZG/4150/13/JWR/04).

UrzÄ™dy skarbowe uznawaÅ‚y, że miejsce zamieszkania nie ma nic wspólnego z miejscem zameldowania. Fakt zameldowania stanowi bowiem jedynie o speÅ‚nieniu wymogu prawno-administracyjnego. Możliwe jest wiÄ™c posiadanie miejsca zameldowania w Polsce i jednoczeÅ›nie centrum interesów życiowych w innym kraju (UrzÄ…d Skarbowy PoznaÅ„-ÅšródmieÅ›cie, 14 kwietnia 2006r., ZD/415-16/06, UrzÄ…d Skarbowy w Gnieźnie, 16 lipca 2004r., N-DOFN/415-14/04).

Minister finansów uznaÅ‚ także, że fakt posiadania w Polsce majÄ…tku, np. mieszkania, nie może przesÄ…dzać o istnieniu w Polsce miejsca zamieszkania danej osoby, podczas gdy osoba taka pracuje w innym kraju i tam przeniosÅ‚a swoje centrum interesów życiowych. Taki majÄ…tek może bowiem być utrzymywany w celach inwestycyjnych (18 października 2006r., DD4/033-01023/IDy/06/1497), może być to zwiÄ…zane z chÄ™ciÄ… odwiedzin w Polsce np. w trakcie urlopu, czy wakacji (18 października 2006r., DD4/PB6-033-01281/PS/ZKK/06/48), czy też w celu wynajmu (14 kwietnia 2006r., PB6/033-0404-1943/05/Idy).

Urzędy skarbowe wskazują także, że potwierdzeniem miejsca zamieszkania podatnika powinien być certyfikat rezydencji wydany przez właściwe władze podatkowe (Pierwszy Urząd Skarbowy w Radomiu, 18 maja 2006r., 1424/2150/4111/415/24/06; Izba Skarbowa w Opolu, 19 sierpnia 2005r., PF-II-41171/INT/10/KJ/05).

W praktyce zdarzaÅ‚o siÄ™ do tej pory, że podatnicy przedstawiali w polskich urzÄ™dach skarbowych różnego rodzaju dokumenty, które w praktyce nie potwierdzaÅ‚y jednak ich rezydencji podatkowej. Przepisy nie okreÅ›laÅ‚y bowiem, jak taki certyfikat rezydencji powinien wyglÄ…dać. Nowelizacja ustawy o PIT rozwiÄ…zaÅ‚a ten problem wprowadzajÄ…c definicjÄ™ „certyfikatu rezydencji”, przez który należy rozumieć „zaÅ›wiadczenie o miejscu zamieszkania podatnika dla celów podatkowych wydane przez wÅ‚aÅ›ciwy organ administracji podatkowej paÅ„stwa miejsca zamieszkania podatnika”.

W Å›wietle powyższych uwag należy uznać, że nowelizacja ustawy o PIT, która ma zacząć obowiÄ…zywać od 1 stycznia 2007r. powinna wyeliminować dotychczasowe wÄ…tpliwoÅ›ci dotyczÄ…ce okreÅ›lania miejsca zamieszkania danej osoby a tym samym podlegania ograniczonemu lub nieograniczonemu obowiÄ…zkowi na terytorium RP. Decydować bÄ™dzie o tym dÅ‚ugość przebywania w Polsce lub okreÅ›lenie oÅ›rodka interesów życiowych, przez który należy rozumieć przed wszystkim kraj, z którym Å‚Ä…czÄ… podatnika powiÄ…zania rodzinne, a także w którym prowadzi on wszelkÄ… dziaÅ‚alność – gospodarczÄ…, politycznÄ…, kulturalnÄ… itp.

Interpretacje PIT.pl obejmujÄ… tezy wybranych interpretacji urzÄ™dów, izb skarbowych, wyroków sÄ…du oraz pisma Ministerstwa Finansów. Publikacje te nie stanowiÄ… porady podatkowej czy prawnej i sÄ… wyÅ‚Ä…cznie odzwierciedleniem stanu faktycznego przedstawionego przez WnioskodawcÄ™ i stanu prawnego obowiÄ…zujÄ…cego w dacie zaistnienia opisanych przez niego zdarzeÅ„. PeÅ‚na treść wybranych interpretacji dostÄ™pna jest na stronach internetowych Ministerstwa Finansów.